türkiye'nin suriye'ye taşması, neredeyse, yedi yıl sürdü. öyle görünüyor ki: suriye'de konuşlanmış türkiye'nin, sınırlarımıza geriye dönmesi, uzunca zaman alacaktır. suriye'deki türkiye belirleyici olmadan, türkiye'nin geriye dönüşü zor olacaktır.
akp'nin, türkiye'yi, suriye yönünde sınırlar ötesine taşıması gerçeğinin kolayca değişmeyeceğini benimsemekte zorlananlar vardır. bundan sonra, akp iktidarda da olsa; akp, iktidarını yitirse de, türkiye suriye'de uzun sürelidir.
türkiye'nin suriye'den hızla geri dönmesi olabilir mi? türkiye'nin abd'yle karşıtlaşması ya da rusya'yla karşıtlaşması da dönüşü getiremez. ola ki, cenevre-2 koşullarında, abd rusya'yla anlaşırsa ve abd ile rusya türkiye'yi askeri olarak durdurma kararında, uzlaşmadan öteye, türkiye'ye karşı, birlikte askeri eyleme girişirlerse, türkiye'nin suriye'de durmasıyla geriye dönüşü olabilir. görünen odur ki: abd ile rusya, abd'de trump yönetimi olduğu sürece, rusya'da putin olduğu sürece birlikte türkiye'ye karşı eyleme geçemeyeceklerdir.
türkiye'de siyasi partilerin üçlü birlikteliği, suriye konusunda ayrışmazlar. akp, mhp ve chp suriye konusunda birlikte davranmaktan uzak kalamazlar. akp-mhp savaşçı birlikteliğine, chp-hdp barışçı görünümlü direnme gücü oluşması olanaksızdır.
türkiye'de siyaset yapanların, sıraladığım temel gerçeklere aykırılarının varlıkları çok zayıftır ve güçlenme olasılığı da çok düşüktür. kendini barışçı sayanlar az da olsa vardır ama, siyasi olarak yokturlar. türkiye'nin bu görünümünün değişmeyeceğini temel almak gerekir. kendine göre haklılıkların, yüce değerlerin, insanî görünümlerin siyasi gücü yoktur; ortaya çıkması da güçtür.
bundan sonrasında, türkiye'nin içinde dışında siyasi değişimlerin ne olacağını öngörmek zordur. bildiğimiz, türkiye içindeki ve dışındaki değişimlerin, türkiye'nin, uzun süreli suriye ve ırak içlerinde olmasının koşullarını değiştirmeyeceğidir.
türkiye'nin içinde, akp'nin önderliğindeki "ittifak" dedikleri yanyana gelişin seçim kazanmanın ötesinde yapabileceği azdır. akp karşıtlarındaki mhp ayrılığından sonra, geriye kalanların birlikteliğinin, iktidarı zorlamasını öngörmek zordur. chp, hdp'ye yaklaştıkça, hdp'nin chp'den istekleri artacaktır ama, chp'ye güveni azalmayacaktır. chp'de, hdp'ye yaklaşmak ve birlikte davranma yanlılarının, hdp'den, chp'ye yaklaşma yanlılarından çok olduğunu düşünmeliyiz. ayrıca, hdp'nin, chp'ye güvensizliğinde değişim olmayacağını temel gerçeklik olarak görmeliyiz.
türkiye'nin dışında neler olabilir? suriye'de, esat yönetiminin değişmesi gerçekleşse de, suriye'nin türkiye'yle dost olacak bir değişim geçirmesi anında gerçekleşmez. türkiye'den suriye sınırlarını askeri olarak taşmamıza karşıt olanların tek buldukları, önerdikleri ve dayanakları esat'la uzlaşımdır. esat'la uzlaşımın olabilirliğini, biran için düşünsek de, esat'la uzlaşık türkiye'nin getirisi, türkiye'nin suriye içlerinde kalıcılığıdır.
türkiye'de akp de, chp de, mhp de, hdp de değişebilir; bunlar gider yenileri siyasi güç olabilir ama, türkiye'nin suriye'de belirleyiciliğinin güvenceleri sağlanmadan, suriye'deki türkiye gücü kalıcıdır. türkiye'nin, suriye'de ve ırak'ta güvenceleri açıktır: abd/ab adına, rusya adına, türkiye'yi durdurucu, geriletici güçlerin varlığının sonlanmasıdır. türkiye'nin, suriye ve ırak'ta, geriye çekilme güvencelerinin önkoşulları da, kalıcı koşulları da ortada yoktur.
23 şubat 2018, college station, texas.
