türkiye'nin sınırötesinde istenenler nedir? istenenler olmaz diyenleri de, ne istemesi yapacağız diyenleri de kıyıda tutmak gerekir. sınırötesine gir-çık beklentisinden ve denemelerinden sonra giriş yaşandı. sınırötesine gitmeyiz diyenler de, sınırötesine girersek felâketimiz olur diyenler de kıyıdadır.
beklenildiği ve düşünüldüğü gibi sınırötesine taşmamız engellenmedi; ne içeriden, ne de dışarıdan. şu konuda görüş birliği var: abd, rusya, ab ve birleşmiş milletler bilgilendirmesiyle ya da gözetiminde sınırötesindeyiz. türkiye'nin sınırötesine taşmasını isteyen olmadı diyemeyiz. suriye'de esad düzenine isyan edip de, iki arada bir derede kalan yetersiz bir suriye azlığı istedi diyebiliriz.
türkiye'nin akp'nin siyasi önderliğinde sınırötesine taşmasına, geçmiş zamanda oy veren akp, chp ve mhp siyasilikleri de ortaklaşadır. akp de, chp de, mhp de olmayacağı daha olabilir göründüğünden sınırötesine evetlenmişlerdi. oysa, abd'nin geriye çekilmesi ya da geriden paralı destekçiler bulması türkiye için, uzun dönemde, kabullenilemez noktayı çoktan zorlamıştı.
doğal ki, sınırötesine taşmayla akp de, chp de, mhp de ne oluyoruz demediler; daha da açıkçası, zaferle dönün desteğini açıktan belirttiler. bu durumun uzun süre gerilemeyeceğini düşünmeliyiz. zaman zaman chp'nin sorgular görünmesi durumu değiştirecek gücü bulmaz.
içeride, "barışçılık" yanlısı, etkinliği olmayanları da kıyıda tutmak gerekir. "insanî" nedenlerle barışçılar hep olur; siyasi olarak barışçılık olmayacağı ilk izlenimdir. barış sözcülüğüne insanî kaygularla da yaşama hakkı tanınmayacağı, sınırötesi oylamacılarının değişmeyecek ortaklığıdır.
şunu görmek ve anlamak zorundayız: türkiye sınırötesinde abd'nin, ab'nin, rusya'nın gözetimindedir ama, denetiminde değildir. türkiye sınırötesinde abd, ab ya da rusya ile değilse de, abd/ab'ye ve rusya'ya karşıtlıkta da serüvenci olmayacaktır.
türkiye'nin sınırötesi etkinliğinde temel soru nedir? türkiye'nin içinden sınırötesine taşmayı durduracak güç yoktur ve olmayacaktır da. türkiye'yi dışarıda durduracak güç oluşur mu? türkiye, sınırötesinde etkin oldukça etkinliğini hem yayacaktır; hem de süreklileştirmeyi korumak isteyecektir. o durumda da, abd/ab yanı da, rusya da ateşkes zorlamasıyla olmazlanmada diploması çağrılarını arttıracaklardır? şu anda, geleneksel, ilerlemenin durdurulması yönünde beklentilerle zorlamalar başlamıştır ve bunun eksilmeyeceğini görmemiz gerekir.
suriye'nin, yedi yıldır dışarıdan suriye'ye yığılmış güçlerle birlikte olan suriye halkına direnci ve zoryönetimi 2011'den bu yana durmamıştır. esad'ın yeniden suriye'de inandırıcı ve uzlaştırıcı güç olması geride kalmıştır. esad yönetimi dirençlidir ama esad gittiğinde ardından ağlayanı olmaz.
esad odağında abd ile rusya'nın anlaşması olabilir mi? rusya için esad'tan ayrı abd ile anlaşabilmesi güçtür ama istenebilir. türkiye için abd/ab ile esad'ın olmadığı bir suriye'de uzlaşım da olanaksız görünüyor.
suriye'nin birliği ya da bölünmezliği konusunda abd/ab'nin gösterdiği zayıflık ya da direnç sürer mi? türkiye'nin sınırötesindeki süresi ve kalıcılığında belirleyici olacak da: abd/ab'nin suriye'de, ırak'ta olabilmek için yeniden türkiye ile birlikte olabilmeyi başarmasıdır. görünen odur ki: abd'nin türkiye'yle olmasında da geriye dönüşü olmayan noktaya ilerleniyor. türkiye'nin gösterdiği kararlılık abd/ab'yi zorlamıştır. türkiye'nin abd/ab olmadan da sınırlarını ve sınırötesini belirleme gücü seçimi türkiye'nin içinde çoğunluktur.
türkiye'nin kararlılğına ve gücüne inanmayanlar, güvensizler pusudadır. türkiye gözetim dışını zorladığında ya da sınırötesinde askeri başarısızlığında bugün ortada görünmeyenlerin ortalığı kaplayacakları gerçeği açıktır.
türkiye'nin sınırötesi etkinliğinde seçmelerini geleneksel bellenmiş doğrulara göre yapmışların ya da türkiye'nin çıkarlarını abd/ab'yle olmasına göre düşünenlerin pusuda oldukları gerçeği değişmeyecektir.
2 şubat 2018, college station, texas.
