akp, 2002'deki akp değildir ve yeniden o akp olamaz. 2002'deki akp de, bugünkü akp de, yarınki akp'de, neyse odur diyenlerimiz çoktur. değişmeyen, değişmez akp algısı ve değerlendirmesini anlamak zor değildir. akp, değişmeyen çizgisinde değişerek, bugünleri buldu. akp'nin başındaki değişmezlik de, ne yandan bakarsak bakalım değişti.
nasıl değişti sorusuna yanıtlarımız ayrı olacaktır. değişmediği düşüncesinde olanlarımız da çoktur. değiştiği açıktır. ilk baştaki kararlılıkla öncesinden bellenmiş doğruların önünden gidemediğini görmek görekir. bunu anlamanın göstergeleri çoktur. onun değişimleri mi akp'yi değiştiriyor sorusu boşluktadır. değişen koşullardan mıdır, akp içiyle akp çevresindeki değişikliklere uyumlanma gereği midir değişmeler? bu noktada da uzlaşmazlıklarımız olacaktır.
akp'nin ve onun değiştiğini varsayarak değerlendirme yapmanın doğrusu olduğunu ve geçerli olacağını düşünenlerdenim. siyasetteki süresi uzadıkça, akp'nin ve değişmez başkanlığının, bir gün öyle, bir gün böyle ama, her gün şöyle böyle olduğunun ilk yakalanışı, gezi günlerine indirgenebilir. o günden bu yana, şöyle böyle gelgitleri daha çokça ve daha sık aralarla yaşanır oldu. tarihe kalacak akp ve onun başkanlığından anılacak ve bilinecek olan da: şöyle böyle değişimleri olacaktır.
akp'nin şöyle böyle yalpalaması, suriye siyasetiyle başladı diyemeyiz ama, ençok orada yaşandı. suriye odağında, abd/ab gelgitleri de, abd/ab karşıtlığından rusya ve daha ötesi şangay'a eksen kayması suriye'deki yanlışla denktir.
abd/ab rusya'yla suriye uzlaşımında birlikte olma gereğini, cenevre-2 ya da viyana toplantısı günlerinde ortaya koydular. abd/ab'nin rusya'yla neden birlikte olamadıklarının türlü açıklaması olabilir. en açık olanı: abd'nin güçsüzlüğüyle ortaya çıkan rusya fırsatçılığı diyebiliriz. türkiye de, o gün bugündür üste çıkacağım ya da üstte kalacağım umuduyla rusya güç gösterdikçe rusya'ya yaklaşırken, abd/ab olmazlandıkça rusya'ya aralık koyma biçiminde yürüdü.
abd/ab, özgür suriye ordusu'nun yetmezliğinden ya da dağılmışlığı gerçeğinden, özgür suriye ordusu'nun kimi parçaları türkiye yönlendirmesinde, arta kalanları da abd/ab yönlenmesinde varoldu. rusya, özgür suriye ordusu parçalarınla yakınlaşma gereğni yaşamadı. rusya, esad'ın zayıf yönetiminle olarak kendine geçerli ve birleşmiş milletler işleyişine uygun yer buldu.
musul yerle bir oldu; halep benzeri biçimde, 2011 öncesine benzemez durumdadır. halep'i ruslar; musul'u da, abd/ab ve bağdat'ta güçlü olan iran, yaşanmazlığa dönüştürdüler. abd/ab, tarihsel düşlerle büyük hedefler ardında güçsüzleşirken, rusya için küçük hedefte varolma savaşı sonlanma noktasındadır. abd/ab'nin büyük hedefleri biliniyordu: ortadoğu'da sınırlar değişecek ve belirleyici/denetleyici güç abd/ab olarak israil'in yaşamını sürdürülebilirliği güvenceye alınacaktı. rusya'nın küçük hedefi ise: 1973'ten bu yana, ortadoğu'da yokolan ve saddam'dan sonra esad'la tümden yokolmayı, enazından suriye'de durdurmaktı.
halep, musul ve rakka'dan sonra gelinen nokta açıktır: bağdat'ta merkezi yönetim, yeniden varım demiştir. şam'da esad, rusya'nın ardında yaşamaktadır. israil'in, suriye'de ve ırak'ta adım atması gerçeklenmemiştir. gelinen bu noktada: türkiye'nin seçmesi ne olmalıdırdan çok, türkiye'nin seçmesine olanak var mıdır?
türkiye'nin, abd/ab'yle ırak ve suriye'de yeniden birlikteliği rusya ile karşıtlığı getirecektir. türkiye'nin rusya'yla olması, abd/ab'yi ortadoğu'dan uzaklaştırmayacak ama, neredeyse, 1956-1973 günlerine benzeyecektir. rusya, o dönemdeki mısır, ırak ve suriye birlikteliğinin yerine ırak, suriye ve türkiye'yle varolacaktır. sonrasında mısır nerede oluru öngörmek zordur.
türkiye'nin, rusya'yla olmadan abd/ab'ye diklenmesinin geçerliliği zordur. türkiye'nin rusya'yla olması ise ayrı bir sorundur. nedir o sorun? 1960'lar sonrasında abd karşıtlığıyla biçimlenmiş akıllar, 1990'lardan bu yana, evrilerek, abdci olmadan abd yanlısı konumuna gelmiştir. öznellikleri ne olursa olsun, nesnel olarak akp karşıtlığında, abd/ab yanlısı konumunda tıkanmışlardır.
türkiye'den kaçış diye yaşanan gerçekliğe değişik bakmak zordur. abd/ab yeniden türkiye'de belirleyici olmadan, kaçış yaşayanların türkiye'de yeniden olmaları düşünülemez. türkiye'nin rusya'yla olması durumunda ise, türkiye'nin içindeki içsavaşta akp karşıtlığından yaşanacak yıkımların, abd/ab desteğini getirmeyeceği gerçekliği ise daha da karmaşık bir çözümsüzlük olacaktır.
sonuçta, akp'nin ve onun şöyle böylesinin getirilerinin, akp'yi sürekli kılmayacağını düşünmekten öteye, sonrasının da, akp'nin türkiye'sinin seçmelerine göre zorlu yaşanacağını öngörmek zor değildir. ayrıca, akp ve başkanlığı abd/ab'yle şöyle böyle olabilse de, türkiye çoğunluğuyla yanında olmayacaktır.
17 kasım 2017, college station, texas.
