birlik düşüncesi ile teklik beklentisi ayrı ayrıdır. ulusal birlik istenendir; ulusta teklik olabilir değildir.
doğada yaşamın, teklikler üzerinden değil, çoğulluklardan ve karşıtlıklardan oluştuğu yalın gerçekliktir. insanların topluca davranışlarında, çokluk, birlikteliklerin olması, hem gerekir, hem de güzeldir. birlik olmak toplumun her bireyin bir ve benzer olmasını gerektirmez ve olamaz da. birlik, benzemezlerin, birada olmakta karşılıklı uzlaşımlarından, uyumlarından oluşur. ayrılıkları yoketmekle teke indirgemek, toplumsallıkta istenen de değildir; olabilir diye de düşünülmemelidir.
siyasetin işlevi ve etkinliği karşıtlıkları uzlaştırmak ve uyumlu birliğini oluşturmaktır.
birlik nasıl istenense, ayrılıklar, ayrımcılıklar da hiç istenmeyendir. birlik oluşturmak, siyasette, birlikte davranmak uğraşıdır. insanları teke indirmek ve tümünün tek bir düşünce ve davranışta olması olabilir değildir; karşıtlıklar da, bu gerçeklikte ortaya çıkar. sorun, karşıtlıkların olması değildir. karşıtlıkların uzlaştırılmasında, ayrıcalılıklarla ayrımcılık yanlılarının başarılı olmasıdır sorunu çözümsüz kılan.
birlik diye bildiğimizin sürekliliği zordur. çoğu birliklerde, birlikteliklerin çoğunda uzlaşmazlıklar gelişir. dün birlik olanlar, birlikte davrananlar, yeni durumlarda birlikteliklerini de, birliklerini de yitirebilirler.
akp'nin oluşturduğu ve süreklilik kazanmış birliği ve birlikteliği var. akp, kendi içinde, gerçeklediği birliği neden ulusal birliğe dönüştüremiyor? akp, türkiye'nin çoğulculuğunu uzlaştırmak amaçlı bir siyasilik değil. akp, sürekli birliktelikler kurup, birlikte davranma becerisini sürdürebilmiş bir siyasilik. birlikteliklerde, kazananlar olduğunca, yitirenler de olur. akp'de sağlanan birlikteliklerde kazanan değişmiyor da, birlikteliğe kazanırım beklentisiyle ya da türkiye'nin birliğini güçlendirme adına katılanlar, kazanamadıkça uzaklaşabiliyor.
akp'nin kuruluşunda, içinden çıktığı siyasi gelenekten çok, yanına katabildiklerini korumasıyla korumaktaki uzlaşmazlıklarını da görmek gerekir. akp, içinden çıktığı "refah" öncülleri ve ardıllarının çoğunluğundan bir birlik gerçekledi. akp'nin, türkiye'nin yüzde 34'ü olabilmesi için de, dyp ve anap uzlaşmazlığından kopanların çoğunluğunu da yanına katabilmesidir 2002'den bu yana süregiden birliği. akp içinden ayrılanlar birliği bozmadılar ve ayrılıkları tekil kaldı, tek tek ayrılanlar çoğalamadılar. bunu, "mutlak" ve "değişmez" olarak alamayız.
akp'yle geçmişte birliktelik arayanları değerlendirirken, o birlikteliklerin akp'ye artısı olup eksisi olmayışını görmek birincildir. tamamlayıcı olarak da, geçici yarar umarak, yaklaşıp zararla tükenenleri görmeyenleri "kaderleriyle" bırakmak gerekir. mhp'nin ve bahçeli'nin bile bile girdiği akp'yle birliktelikten, akp'nin kazanımlarının, türkiye'nin kazanımları olmadığını anlaması da gecikmeden görülecektir.
türkiye'de siyasetteki tıkanıklık açıktır: dört parçalı siyaset parçalanmadı/parçalanmıyor. akp çoğunlukta kalabilmenin birlikteliklerini kurabiliyor ve birlikteliklerden kazanan yan akp oluyor.
2014'te cumhurbaşkanlığı seçiminden başlayarak 2017 referandum oylamasına değin geçen sürede, dört parçalı siyasetle türkiye'de değişim olmadığı yaşandı. ne güne değin? olanı biliyoruz: 7 haziran'a ve 16 nisan'a göre akp'nin birlikteliklerini durduracak güç var. denenmek isteneni ve zorlananı da biliyoruz: mhp'yi akp'nin içinden eritirken hdp'yi de chp'nin içine çekmek.
akp-mhp'nin olabilirliği, chp-hdp birlikteliğinden zorlu değildir. zor olanı chp-hdp birlikteliğidir. akp'nin 2019 seçimleri için ençok umutlandığı da chp-hdp birlikteliğidir. nedeni de açıktır: siyasette birliktelikteliklerde azalma olduğunca, birlikteliğin dışında kalanların karşıt olarak daha nicelikli birliktelikler kurabilmektedir.
akp-mhp birlikteliğinde mhp'den kopanların çok olacağını güvenle öngörebiliriz. akp'den mhp ile birliktelik istemeyenler olmaz demeyelim ama akp'yi azaltıcı etken olmaz. chp-hdp birlikteliğinde de, hdp'den kopanlar çok az olurken chp'den kopma belirleyici olur. akp'nin mhp'yi yanında görmesi düzeyinde beklentisi chp-hdp birlikteliği oluşturulmasıdır.
2019'u üçüncü oluşum diyebileceğimiz bir oluşum ikili birliktelikleri zorlar mı? hayır. o zaman, seçim sonuçları şimdiden bellidir mi diyeceğiz? hayır. 2019'u beklenenlerin dışında altüst edecek oluşum akp-chp birlikteliğini zorlayacak ve başarabilecek siyasi güç olur. böyle bir güç var mı; olabilir mi? akp'nin yönetimi ve birliği bu oluşumu yoketmek için her türlü zor dener. chp ise, yönetim değiştirir ama kitlesel değişim göstermez akp'nin çatladığı durumda.
öyle görünüyor ki, akp, türkiye'nin 1945'ten bu yana geliştirdiği, gelenekselleşmiş uluslararası birlikteliklerinden kopma yolundadır. akp'nin içinden bu kopmada akp'nin birliğinin sarsılmayacağını söyleyemeyiz. akp'nin içinde, akp'yi abd/ab bağlantılarından koparıcı gücün, akp'yi yüzde otuzdörte çoğaltan olmayacağı açıktır. chp'nin içindeki abd/ab etmeni sabırla akp'nin abd/ab'den kopuş durumunu beklemektedir.
şunu açıkça söyleyebiliriz: akp, geldiği noktaya zorlanmadan geldi. gideceği nokta ise epeyi dolambaçlı ve tırmanmayı gerektirecektir.
15 eylül 2017, college station, texas.
