anayasa değişikliği halkoylamasında "hayır"ların çokluğunun olabilirliğine inanç az, istek ise çok. "hayır"ın olabilirliğinden önce, "hayır"la ortaya çıkana hazırlık nedir? bilmiyoruz; önce bir de "hayır darbesi" yesin de noktasında duruyoruz. "hayır" çoğunluğu yaşanmadığında ilk söylenecek: "hayır"la ne olmadığının anlatıldığının ama, "hayır" sonrasının belirsizliğinde tıkanma olduğu olacaktır.
evetçi akp ve mhp yanlıları kendilerine göre "evet"le ne olacağını anlatıyorlar. ençok vurguladıkları türkiye akp'nin gidişinin duracağı varsayımıyla olmayacak beklentilerdir. neredeyse, evet'le kandil korkacak ve dağılacaktır! evetçi akp ve mhp'nin yönetimlerinin iktidarının uzayacağı evet çoğunluğunun kaçınılmaz sonucu olur. evetçi akp ve mhp yanlılarının anlamakta ve anlatmakta zorlandıkları açıktır. neredeyse, hayır çogunluğu yaşansa, pkk kandil'den türkiye inecek ve türkiye'yi alıp götürecekler. yarın, hayır çoğunluğunda, akp'nin ve mhp'nin dağılması hızlandığında olmayacak yalanla yanılsamayla oyalanmanın acısını yaşayacaklarını göreceğiz.
akp'nin içindeki, uzun süredir, açıkta yaşanmayan parçalılık uzlaştırılamaz karşıtlıktaysa: hayır çoğunluktur. akp içindeki ayrımları, yine, yeniden birarada tutma gücü ve baskısı, akp'de egemenliğini sürdürürürse: hayır çokluğu olmaz demeyelim ama, zordur. şunu da güvenle öngörebiliriz: evet'le yetinmeyecektir akp ve bugün de geriye düşmedik anlayışıyla anayasallığa daha da kökten vuracak değişimin ardına düşeceklerdir.
kısacası, evet'le değişim az olacak ve gerilim sürekliliğini koruyacaktır; hayır'la değişim köktenleşmeye yolaçıcı olacaktır. evet'le ne olacağını kestirebiliyoruz; hayır'la ne geleceğini açıkça öngöremiyoruz. hayır'la olabileceğin onun durdurulması ve belki de sonlanmasının kapısının açılmasından öteye söyleyeceklerimiz boşlukta kalıyor. hayır'la ne geleceğini bilmiyoruz. hayır dağınık bir kitlesellik ve tepkiciliktir. hayır'la ortaya çıkacakları bilmiyoruz. evet'in örgütlülüğü ve yönlendiriciliği var; hayır ise örgütsüz dağınıklıktır.
türkiye'de seçmenlerin çoğunluğu, özgür yurttaşlar olarak ya da siyasi parti bağlantıları dışında bağımsız oy davranışı göstermekten uzaktır. halkın bağımlı oy kullanma davranışının geleneksel açıklamaları biliniyor: 1. "takım tutar gibi oy kullanma," 2. "koyun sürüsü" ve 3. "cehalet." evet çoğunluğuyla türkiye'deki çoğunluğu sıraladığım üç nitelemeyle öngörenler/bilenler için görüşlerinde haklılık kazandıkları yanılsaması katılaşacaktır. oysa, bu üç nitelemeyi yılmadan/sapmadan yineleyenlerin hayır çoğunluğunu açıklamak için zorlanacaklarını biliyoruz. hayır'a sevinenlerin halk için üçlemelerinde değişim olmayacağını yaşayınca bileceğiz. hayır'ı da halkın gücünden çok kendi güçleriyle onlara karşın diye açıklayacaklarını bekliyoruz.
bugünden soru şudur: hayır'ın çoğunluğunda, oya tapan, halk gücünü hep kendinde görenlerin, halkı nasıl niteleyeceğidir?
bugünden 16 nisan sonrasını bırakalım da, 16 nisan'da yoğunlaşalımcılar için sorun evet ya da hayırdır. evetçiler hayır'la türkiye'nin batacağını biteceğini yineliyorlar. benzeri biçimde evet çoğunluksa; hayırcılara göre türkiye sonlanmış olacaktır. oysa, şunu kesinlikle söyleyebiliriz: türkiye evet'le de, hayır'la da batmayacaktır. yaşayanlar bilecektir.
abd'de trump yönetimi nasıl gelişiyor? abd'nin, george w. bush'la, yayılmasında sona gelindiğini ve 2006'da yine bush yönetimiyle içeriye dönmeyi yaşadığını uzun süredir biliyoruz. obama yönetimi ve obama dönemi, bush'la başlayanın sürdürülmesiydi. trump yönetiminin de değişik olmayacağını bilenler vardı. abd, içeriye dönmeyi ve içeride güçlenmeyi sürdürmek yanlısı siyasetlerden sapabilir mi? ola ki, abd dışarıda savaştan uzak kalamazsa, trump dönemi abd için yıkımın hızlandırıcısı olur. abd'ye saldırı trump döneminde de ikincildir. abd'nin saldırması, trump'ı bitirici olurken, abd'yi de sarsıcı olur. abd'nin, trump'la birlikte, yemen'e ilgisinin yoğunlaşması dışarıda abd'yi savaşın içine alır mı? kore'nin kuzey'indeki nükleer arayışları abd, yerinde yoketmeye yönelir mi?
abd rusya ile "soğuk savaş" benzeri birlikte olma arayışına olanak bulmakta zorlanacaktır. abd'nin demokratları, 1989'la gelişen küreseldeki tek süper abd konumundan caymamakta kararlılar. cumhuriyetçiler ise rusya'yla ödünleşerek uzlaşım aramak istemekteler. sonuçta, abd içe dönmekle dışta yerini koruma çelişkisinde yerini nasıl belirleyecektir? almanya ve fransa seçimlerinden önce abd'den yeni bir dış siyasa beklenmesi yanlış olur.
3 mart 2017, college station, texas.
