akp'de değişim nereye varır? akp, demokrasi işlerliğinde seçmen çoğunluğuna dayanan siyasiliktir. akp, 2002'de bu yana azalan değil artan birlikteliklerle sürdürdü. 7 haziran 2015'te, ilk ve tek gerilemesini yaşadı. 7 haziran'da, gezi ile yitirdiklerinden çok, özellikle, hdp'nin oluşmasının akp'den götürdükleri o sonucu getirmişti. akp'de, anında ve tartışmasız hdp oluşumuna karşıtlık geliştirildi ve 1 kasım 2015'te, hdp'yi oluşturan değil de, hdp'siz türkiye beklentisinin birlikteliğinin siyasiliği kazanımını gerçekledi.
kalkışma akp'yi yıpratmıştır. öyle görünüyor ki, akp, yatışma sürecinde, kalkışmadan yitirdiklerini yeniden kazanma eylemliliği olarak yaşamak amacındadır. bu konuda beklenti birbirine karşıt ve çokludur. bir yandan, akp, demokrasi güçlerinin ve ulusal birliğin tek ve sarsılmaz gücüdür kararlılığı, öte yandan da, siyasetin seçimsiz yürütülebileceği korkusu karşıtlaşmaktadır. burada, şunu, kuşkusuz belirtmek gerekir: akp, ulusal birliğin tek ve sarsılmaz gücü değildir; türkiye'nin yakın geleceğinde de, seçimli demokrasi belirleyici olacaktır.
15 temmuz utancından akp'nin kazançlı çıkacağı önyargısıyla, akp'nin kurguladığı oyundur açıklayıcılarının karamsarlıkları yeterince ve yaygın alıcı bulmayacaktır. akp'nin, 15 temmuz utancını, fetullah örgütlenmesiyle devlet kurumlarındaki sızmalarının abd/ab destekli açıklaması yerindedir ama, getirisi beklenen olmaz. akp'nin, 2002'den bu yana kesintisiz iktidarında, türkiye'de kurumların dağılması süreci durmak bilmedi. bu kurumların dağılması ve dağıtılması uzun süre cumhuriyet'in yanlışlarından arındırılma olarak düşünüldü. 15 temmuz utancı: akp'yi de, akp'yle cumhuriyet yenidenciler, dağılmış kurumların düşünüleni getirmediğini görebildiler mi? bu soru akp için de, akp'yle cumhuriyet'i yeniden kurgulayacaklarını sanan cemaatlar ve aymazlıklarında direnmeyi güç sananlar için de birincil sorudur.
akp, 15 temmuz utancını, demokrasi şöleni ve kurtuluş gösterisi olarak kurgulamayı seçti. ayrıca, kurumların tükenme görüntüsünden devleti yeniden kuruluş yönlendirmesine dayanak görüyor. oysa, tarihsel olarak, 15 temmuz'da sokaklarda yaşanmışlık kahramanlık olarak algılanmalıdır ama, 15 temmuz utancının aracı olan uğursuz fetullah kalkışmacılarından öteye fetullah'ı, 17-25 aralık darbesi öncesi değil de, sonrasında sorunlaştıran akp utançtan arınmakta zorlanacaktır.
akp kazanma yanlısı olmaka siyasi olarak suçlanamaz. akp, 2002'den, neredeyse, 2013'e değin birlikte yürüdükleri fetullah sivillerinin polis, yargıç, savcı, gazeteci, düşünür, yazar, yönlendirici, eğitmen, hırsız, yalancı, dolandırıcı olduklarını asker olarak tankları, uçakları, helikopterleri sokaklarda, yerlerde/göklerde/denizlerde yürütürken mi uyandı? fetullah olanaklarıyla bankacılık yapanlar, gazetecilik yapanlar, üniversitelerde, tbmm'de, hükümette, belediyelerde yeralırken, akp'yi de desteklerken değil de, onsuz akp kurgusunda abd/ab'yle olduğunda mı gözleri/akılları açıldı?
türkiye'nin abd/ab'yle sorunu 2013'te başlamadı. 1945'ten bu yana abd'yle türkiye çelişti. abd türkiye'nin içişlerine karışmaktan uzak durdu mu? bu soruya evet diyen azdır türkiye'de. türkiye'de abd'yi sorgulama, abd'nin türkiye'de etkin olmasından çok sonrasındadır. çokluk, abd'nin türkiye'de sorgulanmasının ilk etkin olayı 1964 olarak bilinir. kıbrıs'ta türkiye'nin haklarını ve kıbrıs türklerini koruma istemine abd'nin olmazlanmasının somutu da zamanın abd başkanı johnson'un, zamanın başbakanı ismet inönü'ye ilettiği uyarıdır. sonrasında, 1971'de demirel'in görevden ayrılmasıyla hızlanan abd karşıtlığında, abd'nin türkiye'de en huzurlu göründüğü süre evren-özal dönemidir diyebiliriz. 1989 sonrası ise 1964-1980 sonrasından da zorlu ve sorunludur.
2002'de akp'nin önceki koalisyon ile yer değiştirmesinin bilinen bir nedeni: abd'nin, 1990'dan yarıda kalan ırak ve ortadoğu yayılmasına, yeni ortaya çıkan akp'nin, abd'yle birlikte olma güvenceleriydi. zaman gösterdi ki, abd'nin, geç de olsa akp'yle de olması zordu. 2007'den bu yana, türkiye'de yaşanan olmadık siyasi gelişmelerle 2013'ten bu yana süren gerilimli savrulmaların 15 temmuz utancını getirmesini abd nasıl geriletilecek? çok açıktır ki, 2002'de başlayan akp'nin tek başına iktidarıyla olmayacaktır. 7 ağustos'ta ortaya çıkan 15 temmuz utancına yenikapı tepkisini yoksaymak olmaz. 7 ağustos'un pekçok değerlendirilmesi, anlamlandırılması ve yönlendirilmesi yapılabilir. şunu görmek açıktır: akp, 15 temmuz öncesi akp olamaz 7 ağustos sonrasında. akp'nin tbmm'de denetlenmesi yaşanacak ilk değişimdir. ayrıca, abd/ab ile olmakta siyasi önderler değil tbmm önde olacaktır.
rusya ile türkiye'nin arayışları da yeni değildir. 1960'ın başlarında menderes arayışa geçme isteğinde adım atamadan gitti. 1964'te inönü, 1945'te bırakılan yeri, yenileme yürekliliğinde, adım atamadan gitti. 1965'ten sonra, inönü'nün ve öncesinde menderes'in gerçekleyemediğini demirel eyleme dönüştürdü ve 1971'de gitti. 1971'den sonraki demirel 1965'teki demirel olamadı bir daha.
ecevit, 1974'te kıbrıs çıkartması başladığında, o zamanın sscb'sinin türkiye'nin nato'dan çıkma isteğine 24 saat düşünmenin ötesinde değer vermemişti. ecevit'ten kıbrıs'a çıkartma yapması beklenmediğini türkiye'nin içinden zamanın solcularıyla abd'nin egemenleri ecevit'in siyasi iktidarını başlamadan sonlanmasını etkilediler. evren-özal evresinde sscb en uzağımızdaydı; sosyalist olduklarından da öteye rus olduklarından dolayı. 1989 sonrasında özal'ın ortaasya'daki fırsatçılıklarının ne hazırlığı vardı; ne de kalıcılığı oldu.
15 temmuz sonrası abd/ab'nin, türkiye'de, 2002'den bu yana hiç tartışılmadığı düzeyde ve biçimde tartışılır olması akp'de değişimdir. akp'de, abd/ab'yle olmaya gösterilen uzun süreli uyuma rusya ile iran'la suriye ve ötesinde arayışlara da uyarlanma mı yaşanır? akp'de ne oluyoruz, nereden çıktı rusya sorgulamasını yapacak 2002 akplileri kaldı mı? akp'nin rusya yönelimini sorgulayacak akp dışında çok olduğunu biliyoruz. ayrıca, rusya arayışında, akp'yle olabilecek akp dışından da olanları düşünebiliriz.
en önemlisi de, abd/ab'nin ve rusya'nın 1989 sonrası yıpranmışlıklarını ve biriyle olurken ötekine güç gösterisinin işlerliğinin de yıprandığını akıldan uzak tutmamak gerekir.
12 ağustos 2016, foça.
