akp'nin gitmesini, akp yönetimi ve azalmakta olan destek kitlesi dışında istemeyen yok. akp'nin bittiğini söyleyenlerin çoğunluk olduğu türkiye'de akp gider mi? bu soruyu, 1 haziran 2013 öncesi isteyenler çoktu ama, soranlar azdı. 1 haziran 2013'ten bu yana akp'nin gider olduğunu söyleyenler çoğalmaktadır. 1 kasım'a yönlenmiş türkiye'nin temel gerçekliği budur.
daha açık ya da apaçık söylersek akp bitti mi gider. 1 kasım'da kalan akp, kalıcıdan çok gidici akp olacaktır. 7 haziran'dan bu yana sorun: akp'nin gidiciliğinden çok, gelenin, gelicilerin oluşumu nasıl olur; gelenlerin bileşimi ne olurdur.
7 haziran'ın sonuçları, akp'nin en yetkininin söylediği değildir. yakın günlerde açıkça yeniden söyleneni anımsayalım: "7 haziran'da yanılan millet 1 kasım'da yanılmayacak" dedi ve diyorlar. nasıl olur? demokrasilerde "yanılma" ulus düzeyinde olabilir mi? kişiler yanılır; çokça yanılmıştır. ulusal yanılgı mı olur?
seçim sonuçlarından özlediğini bulamayanın, kendini oylamayanları yanıldılar ya da aptal sayması, özellikle, türkiye'de, çok yaygın gelenektir. seçim yenilgilerini "yanılma" ve "aptallar" diye açıklama zayıflığını enaz duyduğumuz, 7 haziran seçimleri olmuştu. akp'nin etkininin de, "yanılttınız ama 1 kasım'da yanıltamayacaksınız" deyişi, güç gösterisinden çok, zayıflık olarak değerlendirilmelidir. akp 7 haziran'a özgü yanılmıştır ama yanıltamaz. 1 kasım öncesininin geçerli değerlendirmesi budur.
7 haziran sonuçlarından korkulu beklentiler gerçeklenmedi? büyük korku: akp-hdp birlikteliğiyle anayasal değişim ve cumhuriyet'in niteliksel dönüşümüydü. akp'nin içinde hdp'yle olacakların olmadığını 7 haziran öncesi söyleyenler yoksayılırdı. 7 haziran'la ilk değişenlerden biri budur. 7 haziran öncesinde, özellikle, 21 mart 2013 ile 31 mayıs 2013 süresinde, en çarpıcı ve geçerli korku akp-hdp birlikteliği ve olası sonuçlarıydı. 7 haziran yaklaşırken, akp'nin çoktan uzaklaştığı hdp'nin, akp'yi birincil karştlıkta görmesini de yoksayanlar vardı. 7 haziran yolunda ve 7 haziran sonuçlarına göre hdp'de akp'yle olacakların hdp'den ayrılması olasılığı da gerçeklenmedi. akp için hdp geride kalmıştır. benzeri biçimde, hdp içinden de, 7 haziran sonrası akp'yle olunabilir yanlıların, 1 kasım sonrası ortaya çıkması geride kalmıştır. 1 kasım'a ilişkin hdp için tek dayanak chp kalmıştır. günün geçerli sorusu ortadadır: hdp chp ile olur mu değildir soru. günün ve geleceğin sorusu açıktır: chp hdp ile olur mu?
chp yönetimi de, chp'nin yaygın seçmen kitlesi de, akp'den daha yakındır hdp'ye. türkiye'nin temel gerçekliğidir bu yakınlık. olmayacak olan ve yanılsama olarak yaşanan, akp'nin hdp'ye yakınlığı varsayımı ve gerçeklenirmiş yaşanmışlığıydı. bu temel gerçekliği yakalayınca da ardışık soru gelmektedir: chp hdp'yle olur mu? olur olmaz ya da evet hayır demeden önce bir gerçekliği daha görmeliyiz: akp'yle birlikteymiş görünen ve görünmüş liberallarin, akp'yle uzaktan yakından ilişkileri yoktu.
koşulların elverdiği ve akp'nin iktidar olma tutkusunun güçsüzlüğünün getirdiği hdp'ye yarar söylem ve davranışlarından "oldubitti" bekleyenler günümüzde nerededirler? açıkça, öyleleri, chp hdp olsun istediklerini söylemeseler de, hdp'nin kısa ve uzun hedeflerinin yararına olacağı konusunda onların en büyük zayıflığı akp'den yararlanamadıklarını chp'den çıkarabileceklerini düşünür görünmeleridir. akp neden vermediyi anlamadıklarından, chp'nin de neden vermeyeceğini düşünemeyecek zayıflıktadırlar. sorun, akp'den alınamadı, chp'den alnır değildir. hdp'nin istedikleri alınır verilir olmaktan uzaktır.
chp'yle olmayacağını bilenlerin denemek istediği, daha geçerli olanı da, akp chp birlikteliğinden hdp beklentilerini gerçekleme beklentisiydi. özellikle abd/ab yanlıları için akp-chp birlikteliğinin tek beklentisi oydu. akp "çözüme" elverişliydi de, erdoğan başkanlık alamayınca, alamadığından "çözüm" olmadı sananlar yanılgıdadır. erdoğan'ın, hdp konusundaki olmazlanması, erdoğan'ın kişisel beklentileri ve tutkusundan çok, türkiye'nin de o beklentide olmasındandır. oysa, türkiye'nin hdp olmadan sürmesi noktasında, akp'nin inandırıcılığı ve akp'ye yeniden yığılacakları beklentisi akp'nin yetkininin boşuna beklentisidir. türkiye'de, hdp olmadan yönetebilirlikte, türkiye'nin çoğunluğunu görmek, 1 kasım'a ve sonrasına ilişkin ilk gerçekçi ve geçerli varsayımdır.
abd/ab'nin savaşmaktan kaçtığı suriye ve ırak gerçekliği türkiye'nin geleceğinin belirleyicisidir. abd/ab'nin savaşmadan kazanmak fırsatçılığı yürümemiştir. davutoğlu'nun yanıltıcı ortadoğu ve türkiye çözümlemeleriyle türkiye'nin de savaşı sınırlarının ötesinde yaşama oldubittisi gerçeklenmemiştir. abd/ab'nin uzak durduğu şam'ın yanında rusya'nın adım adım ortaya çıkışı, rusya'nın yeniden ortadaoğu'da olmasını getirmez.
1970'ten bu yana rusya, önce sscb olarak ve 1989 sonrasında daha da belirgin, rusya olarak, ortadoğu'da geride kalmıştır. "soğuk savaş" koşullarında olmamış rusya'nın ortadoğu'da varlığı, suriye'de var görünmesinin sürdürülebilir olması düşünülemez. putin'in, abd/ab'den özenti olarak dayandığı, ortadoğu'da sonlandırılmayan ışid yarın moskova'da olur; yanılgı değilse de yanıltıcı olamaz. rusya, yüzde yetmişe varan suriye topraklarında yönetimi gücünü, egemenliğini yitirmiş suriye'yi şam'da sürmesine geçici bir süre destek verebilir. nüfusunun yüzde otuzunu suriye dışına yitirmiş suriye'de yeniden esat yönetimi geçici de olsa zaman çalmadır.
abd/ab şam'da hiç yoktu ve savaşmadan olamazlar. rusya, şam'dan sonra, bağdat'ta da yeniden olmakta tahran'la da birlikte olabilirmiş görüntüsündedir. görüntüleri gerçekmiş sanmak yanılgısı suriye, ırak gerçekliğini değiştirmez. rusya, gerçekten şam'dan öteye tutunsa, abd'nin savaştan kaçması hızlanmaz; geriye döner. türkiye'de, geçici durumları süreklilik ve değişmez görmek yanılgılarından uzak durmak geçerli siyasi seçme sayılmalıdır.
2 ekim 2015, college station, texas.
