7 haziran sonrasındayız. gezi darbesi ağırdan da olsa akp'yi eksiltti. sonraki 17-25 aralık darbesi korkutmuştu. yemeyiz diye üstten başladıkları korkutmacalarından yedirtmeyiz tepkiciliğiyle direnme günlerinde yenilgiyi yaşadılar. 2002'den bu yana çok yıkımlar oldu: devlet yapısı ve işlerliğinde, doğa ve insan kaynaklarında yitirdiklerimizin yenilenmesi zaman alacaktır.
akp, 7 haziran'la uyandı mı ya da uyanıklık edebilir mi? demokrasi sürdükçe olmaz. akp'nin demokrasi dışı yıkımları kolaylaştırıcı gücü 7 haziran'da büyük bir darbe almıştır. ulusun seçimine dayandırdıkları güçlerine ulustan darbe yediler. akp içindeki tartışmaları içeride bastırmasını başardılar uzun süre. akp içindeki birbirine dayanışmanın çatlayacağını bekleme süresi çok uzadı. 7 haziran'la akp'nin kendi içindeki tartışmaların gizlenemezliğiyle içeriden, dışarıdan sorgulanması hız kazanacaktır. kaçamazlar, saklanamazlar; yıkım orta yerdedir.
türkiye'nin osmanlı geçmişinin bitmediğini bilemediler. osmanlı, türkiye'nin uzun geçmişidir ve gelenekler sürmektedir. 1920'yle ankara'da açılan tbmm ve osmanlı'nın cumhuriyet'le değişimini yoksaymanın olmayacağını öğrendiler mi? türkiye'de devrim 1923'te olmuştur. türkiye cumhuriyeti kuruluşu da, kalkınma da ulusun egemenliğindedir. türkiye'de yeni cumhuriyetler de, cumhuriyet'in kaldırılması da ancak ve ancak geçici kazanımlara erişebilir. akp'yle de yaşadık, gördük.
türkiye'de de demokrasiyle devrim olmaz. türkiye cumhuriyeti'ni yıkacak devrimci güç yoktur türkiye'de. nice isyanlar, nice yıkma girişimleri: önünde değilse de sonunda kuşatılır, geriletilir ve sonlandırılır.
türkiye'nin tbmm'de temsil gücü bulmuş dört parçalı siyaseti değişmemiştir. 8 haziran'la başlayan evrede dört parçanın da kendi içlerinde parçalanması olasılığının yüksekliği açıktır. siyasette değişimler anlık yaşanmaz ama, anların önemi de açıktır. 7 haziran'la, siyasi olarak, akp içinde de, akp dışında da özgürleşen siyasileri yaşayacağız.
7 haziran'la demokrasi, 2002'den bu yana aykırı ve tek yanlı işleyişinden kopmuştur. türkiye'de uzunca süre, demokrasi içinde kalındığı sürece, tek yanlı ve tek parti egemenliği sonlanmıştır. türkiye, bundan sonrasında, "hükümet mi/yeniden seçim mi" tartışmasını yapar ve çözümler. türkiye'nin demokrasi geleneği de, anayasal kurumları da işleyecektir. istenmeyen uzlaşımlar da, özlenmeyen birliktelikler de uzun süreli olmaz.
akp'nin tek parti olarak egemenliği temsil etmesi ya da belirlemesi sonlanmıştır. akp, doğaya yıkıcılığını ödemeden (gezi darbesi); yolsuzluklardan, kişisel servet edinme yasadışılığından yargılanmadan (17-25 aralık darbeleri) yolalamaz. akp'nin içeride sonlandırmaktan uzak durmadığı ayrımcılığı ile çevre ülkelerde savaşçılığa aracılığı toplumdaki desteğini azaltmıştır. akp bu konumlanışından değişir mi? değişirim saptırmacısında da inandırıcı olamamıştır. akp için sorunun, oylarındaki azalma olmadığını davutoğlu söylemeye çalışıyor. akp, 7 haziran'da da önceki seçimlerde olduğu gibi çok oy almıştır. 2002'deki yüzde otuzdört de çoktu; 2007 ve 2011'deki oy oranları da çoktu. 2015'te de akp'den kopmayan kitleselliği dışarıdan dağıtmak kolay olmuyor. akp'nin içinden akp'nin oyunun azaltılması sürecektir. akp için yükselen eğri aşağıya dönmüştür.
7 haziran'da akp ve hdp beklenenden çok oy toplamıştır; chp ile mhp ise beklenenin altında oy almıştır. chp ile mhp için yükselişteler diyemeyiz. yükselebilir olmaları da içlerindeki parçaların uyumundan çok yeni yönelişlerle olabilir. chp de, mhp de 1960'ların yönlenmelerinden arınamıyorlar diyebiliriz. hdp bu seçimin partisi midir; sürdürülebilir bir parti olabilir mi? bunun somutunu kendi içlerinde de uzlaştırmazlar: oylar emanet midir; yoksa, tümüyle cumhuriyet tarihi isyanlarının tortuları mıdır?
partiler içinde parçalanma olmadığı sürece de, yürütme için olası bileşimler vardır: akp-mhp ya da akp-chp. oysa ne gördük 7 haziran'dan bu yana? davutoğlu ile kılıçdaroğlu hükümette olmak istediklerini açıkça gösterdiler. bahçeli yürütmede olmayacağını sözleriyle, istekleriyle açığa vurdu. partilerin dışından kendilerini güç sayanların söyledikleri de açıktadır: akp-mhp olsuncularla chp-mhp hdp desteğiyle yapsıncılar. dışarıdan istekleri nasıl açıklayabiliriz? akp gitsinciler bir yanda; öte yanda da, chp ile mhp hdp'yi sarmalasıncılar vardır. tartışma budur. değişmez gerçeklik biliniyor: yürütmeden uzak kalanlar küçülür; yürütmede olanlar yıpranır.
akp için siyasi savaş çokludur: bir yandan akp'nin düşüş eğrisini durdurabilmek için yürütmenin başında olmak; bir yandan da, akp olmadan türkiye'de yönetim olmaz saldırısıdır. akp, chp ile olur mu? akp'nin içindeki parçalarla olur, yoksa, akp'yle birlik görüntüsünde olmaz. türkiye, bugün akp-chp birlikteliğiyle de yönetilemez. türkiye, suriye ve ırak'tan türkiye'ye yönelik saldırı olmadığı sürece akp-chp yönetilebilir değildir. akp-mhp de yönetebilir olamaz; anında "milliyetçi cephe" diye algılanır ve iç barış denetlenemez olur. akp için erken seçim istenen olur mu? akp, hem yürütme gerçekleyemez hem de karşı yürütmeleri durdurma gücünde olursa seçimi de çıkış olarak kullanamaz. akp'de adayları kim, nasıl belirleyecek çatışması yaşanır. akp'nin düşüşünün ivmesi artar.
7 haziran'da ortaya çıkan dört parçalılık değişmediği sürece, ne yönetebilir birliktelikler olabilir; ne de yeniden seçim çözümleyici olabilir. 7 haziran'ın en belirgin göstergesi: her siyasiliğin kendi yöresine ötekileri sızdırmamak kararlılığıyla, kendi yöresinde kalabilmek için, her türlü ilkesizliğe katlanabileceğidir. akp'nin ve hdp'nin olduklarından çoğa erişmeleri de, chp ile mhp'nin beklediklerini bulamamalarının da açıklaması budur 7 haziran sonuçlandığında.
8 haziran'a göre kaymalar, parçalanmalar olmadan ne söylense, ne yapılsa kısa süreli olur. türkiye kötü yönetiliyordu; yönetilemezlik yakın gelecektir. türkiye'yi sınırları dışına taşıyacak beklentiler de durmuştur; türkiye'de, 1961 sonrası yeni bir anayasallık olabileceğini düşünenler de boşluktadır.
türkiye'de bir gerilim sonlanmıştır; gerilimler gündemdeki yerlerindedir.
12 haziran 2015, college station, texas.
