türkiye'de, 7 haziran'da seçim yapılmayacak mı? 7 haziran seçimleri türkiye'yi belirlemeyecek mi?
seçimler yaklaştıkça, nasıl bir dildir bu: kefenlerimizle yola çıktık; idam edemezsiniz; patlayan bombalarda iletileni aldık ya da milyonları yoketmeden iktidarı teslim etmeyiz!
2002'de, demokrasinin açıklığından iktidar olanların yaşattığı demokrasinin, geliştirdiği söylemin dilindeki gerilimden ne anlıyoruz? diklenmeyle dik duruş arasındaki ince ayrım da sislendi, bulandı diyebiliriz. dikine gitmekle nereye varılır?
akp yanından, karşıtlarına, seçimlerde "hile" söylemi yoktur; sandıkların sahiplerinin güveni sonsuzdur. oysa, akp karşıtlarının tek ortaklığı ise akp egemenliğinin son dayanağı sandıklara dışarıdan "karışma" olacağıdır. karışmanın "olabileceğinden" öteye güçlü bir dille "olacaktır" vurgusu ne demektir? akp'nin seçimden güvenine karşılık olarak: akp karşıtlarının, beklenene erişmemelerini, ancak ve ancak yolsuzlukla denkleştirmeleri, 8 haziran'ın uzlaşımdan uzak başlayacağının ilk göstergesidir.
2009 iran seçimleri sonrası yaşananları biliyoruz. iran'da egemenler baskıyla sokakları susturdular; yeşil isyancılar ezildi. mısır'da "arap baharı"nın önünü açtığı "müslüman biraderler"lerin seçim başarısı toplumsal uzlaşımı sağlamadı. 3 temmuz 2013'te mısır'da olanın, yaşanan kanlı sokakların ardından idamlarla nereye varılabilir? bunlar olmasın demek kolaydır; önemli olan, olmasın yönündeki dili bulmaktır. 7 haziran yolundaki dil, uzlaşımı çağrıştırıyor diyemeyiz.
gerilim akp'ye yarıyor ya da hdp'nin "mağdur" görünümü destek bulacaktır beklentisi yanıltıcıdır. yatıştırıcı dili bulan, uzlaştırıcı yaklaşım gereklidir de söylenmesi kolaydır. önemli olanı: öncelikle barışı, uzlaşımı sağlayacak dili geliştirmektir. 7 haziran yolundaki dil, gerilimi körüklemekten uzak durmuyor. akp, meydanlarda, öfkeyi dindirmedikçe, öfke patlaması, gündelik dil olarak akp karşıtlarının dilini de sokak diline düşürüyor. küçültücü, aşağılayıcı, yoksayıcı dil sıradanlaşıyor ve siyaset dili diye siyaset karşıtları sessizce çoğalıyorlar. nereye değin?
türkiye'de, 7 haziran'da seçim yapılmayacak mı? 7 haziran seçimleri türkiye'yi belirlemeyecek mi?
anlamsız, yararsız, demokrasilerde düşünülmeyecek kefenler, idamlar, saldırılar, tehditler 7 haziran dilidir. seçim sürecinin dili seçimler yaklaştıkça yatışmayacak ve 8 haziran'la da durmayacak görünüyor. 7 haziran'la bitmeyecek olanın öfke, karşılıklı nefret ve gerilimin olacağını öngörebiliriz.
2002'de siyasi partilerin seçmenlerde geliştirdiği güvensizlik demokrasi içinde çözümlenmediğinden öteye demokrasinin olanaklarını gerilimle yer değiştirmesine neden oldu. 2007'ye değin dengelenen toplumsallık: hoşgörüsüzlükle, fırsatçı oldubittilerle, yanıltıcı çözümlerle, artan yasatanımazlıkla denetlenemez, yönetilemez gerilimi yaşanılan gerçekliğe dönüştü. toplumun 7 haziran öncesi yaşanan gerilimi 8 haziran'la patlamaya evrilmesini önlemede 7 haziran seçimleri araç olabilecek midir? ortalıkta meydanlarda toplaşan siyasilerin öfkesiyle süreklileştirdiği gerilimi seçmenlerin süregiden sessizliğindeki gizli tepkiyi bilmiyoruz.
bildiğimiz, siyasilerin ve siyasiliklerin özlemlerini, düşlerini olabilir gördükleridir. şunu da biliyoruz: beklediğine erişemeyecek siyasilikler de olacaktır. dört parçalı siyasetin kendi içine kapanıklığı 7 haziran'a değin korunabilir ama, 7 haziran sonrasında da sürdürülemez. 7 haziran, demokrasinin türkiye'deki yerleşik geleneğiyle sürme gücünü korur mu? demokrasi dışına taşanlar, taşmak isteyenler 7 haziran'la dayanak bulurlar mı? her siyasinin, her siyasetin seçmenlerinin yanıtı değişiktir sorulanlara ve bunu da biliyoruz.
türkiye'de iç gerilimin sürekliliğinin gerilemediği günlerde türkiye'nin çevresindeki savaş koşulları da sürüyor. 2011'den bu yana suriye yöninde savaş nedeni olabilecek nedenleri savaş gerekçesine dönüştürmedi siyasi egemenler. 7 haziran seçimlerinin türkiye'nin çevre kolullarını değiştirmeyeceği açıktır. 7 haziran'la suriye, ırak yönünde savaşçı türkiye dönüşümü yaşanır mı? türkiye'de dörtlü parçalanmanın bir getirisi siyasilerin savaş yönünde adımını engellemek oldu.
türkiye'deki iç gerilimi sürekli kılan siyasi dilin türkiye'yi savaşta birleşikliğe dönüştürmesi olanaksızdır. bu demek değildir ki: 7 haziran'la azalabilir gerilim savaşın da dayanağı olur. karşıtını söyleyebiliriz: türkiye'nin içindeki gerilim sürdükçe savaş durumuna geçiş tarihsel yanılgı olur. suriye'deki, ırak'taki içsavaşlarda türkiye'nin yan tutmasının sonuçları türkiye için zorlu yaşanır. türkiye, içindeki parçalanmış siyasiliği, ırak ve suriye yönünde, sınırlar ötesi askeri eylemlerle uzlaştıramadığından öteye, türkiye'yi yaşanmaz kılar. kötü yönetilen türkiye'nin yönetilemezliği de, yaşanmazlığı da savaş durumunda ağırlaşan yönde yönetilemez, yaşanmaz gerçeklik olur.
suriye ve ırak'taki durum değişiklik göstermiyor. abd'nin ırak içindeki kuzey ve merkez destekleri askeri yönden ışid'le savaşacak güçte değildir, abd/ab adına savaşmaktan da uzak durmaktadırlar. benzeri biçimde, suriye'deki abd/ab destekleri de yetersiz kalmaktadır. türkiye'nin toplumsal gerginliğiyle dört parçalı siyasi parçalanmışlığı da, türkiye'nin, ırak'ın, suriye'nin içinde olmasını önlemektedir.
suudiler'in güneyde yemen, kuzeylerinde suriye, ırak ve ötesi iran'la savaşacak askeri güçleri yoktur. abd ile ab'nin ırak ve suriye içlerine asker taşıması da, çevre güçlerini birlikte savaşa sürüklemesi de yanıltıcı varsayımdır. 7 haziran türkiye seçimleriyle de, olası abd'yle birleşmiş milletler'in beşlisinin birlikteliğinin iran'la uzlaşımıyla da savaş durumu değişmeyecektir.
22 mayıs 2015, college station, texas.
