abd'de, uzun süredir, zorlanmış pazar canlılığı 2015'in ilk çeyreğinde duraklama göstergelerinde. 2011 ve 2014 yıllarının ilk çeyreklerindeki gerileme göstergeleri sonraki yarılarda düzelmişti. 2015'in ilk çeyreğindeki daralma göstergesi kapitalizmin içsel, dönemsel duraklamalarındandır diyebiliriz. 2008 çok gerilerde olmayınca ve canlılık güven verici düzeyde geride kalmayınca, anlık duraklamalar, tümden gözardı edilemez. avrupa'da yunanistan'ın dış borçlarını ödeyemez durumunun avrupa'da pazar canlılığında düzelmezliği olumsuz yönde etkileyeceği biliniyor. rusya'nın iktisadi kuşatmayla zorlanmasında değişikliğin olmayacağı biliniyor. rusya'nın ukrayna'dan geriye dönmeyeceği açık gerçeklik olarak sürdükçe rusya pazarı küçülmesini koruyacaktır. iran'a uygulanan yaptırımların esnetileceği henüz sözdedir. 2013'ten bu yana brezilya, hindistan ve türkiye de beş yıl öncesi canlılıklarında değildir.
bu olumsuz göstergelerden kapitalizmin buhranda olduğu ya da sonlanmaya yönlendiği sonucunu çıkarmak değişmez önyargı olur. göstergelerin olumsuzluğu ilk değildir; süreklileşecektir diye bakmak da gerçekçi olmaz. 2000'lerle yeni gerçeklikte yaşadığmızın göstergeleridir yaşananlar; süreklilikten çok anlık duraklamalar ve gelecek güvensizliği gerçekçi bakış olur.
2103 mayıs sonlarında istanbul'da başlayan, ankara, izmir, eskişehir ve adana dışına varmayan akp'yi durdurma gösterilerinden siyasi değişim yaşanmadı. akp'nin çekiciliğinden kopanlara akp kitleselliğinden katılan olmadı. 1 haziran 2013'le başlayan süreçte, türkiye'de öngörülen iktisadi duraklama siyasette yenilenmeyi getirmedi. akp'nin iktisadi çıkmazlarını, 2002'den başlayarak öngörenlerin beklentileri boşlukta kaldı. türkiye'nin iktisadi gücünün akp'den önce ve akp'den bağımsız olduğunu düşünme yanlısı olmayanlar: türkiye bitiktir; bitecektir; bitmiştir öngörülerinde güncelleme yapmadan sürdürdüler. 2013 haziran'ından bu yana bitiş beklentisi egemendir. 1980'leri tekstil ve turizmle geçiştiren türkiye, 2000'lerle inşaatçılıkla canlılık yaşattı görüntüsündedir. türkiye'nin iktisadi gücü "inşaat" biriminden öteyedir.
2003'te abd'yle birlikte ırak'ta yönetim değişikliğinde ucundan döndü akp. 2011'de de, akp dış siyaset yönlendiricileri, suriye'de abd yanında olmanın yaptırımlarından kendi gündemlerini yürürlüğe koymayı akıllı siyaset sandılar. abd kullanır ama, kullandırmakta dirençlidir. akp ise, 1945'ten bu yana, türkiye'nin, yaşanan dış siyasetinin, kullandırılma zayıflığını eleştirmekten, kulanmaya dönüştürme tutkusunda yalıtıldı. akp'nin yalıtılması bir yana türkiye de açmazdadır. akp'ye karşıtlık diye esad'la birlikte olabilme yanlışlığına gelebilen akp karşıtları, abd'yle karşıtlaşmadan rusya yanında nasıl olabileceklerini akp yanlıları gibi bilmez durumdadır. türkiye, abd ve rusya'yla savaşçılıkta değil barışta birlikte olabilir. abd'den yana rusya'yla ya da rusya'yla abd'ye karşı siyasetlerin düşünülmesi de uygulanması da geride kalmıştır.
küreselde iktisadi canlanmanın yaşanmadığı, türkiye'nin çevresinde savaş koşullarının süregittiği günlerde, iç siyasette, gerilimi körükleyici seçim kazanma uğraşından akp başarılı çıkar mı? 2002'den bu yana seçimlerin hileli olduğuna, kamu gelirlerinin yağmalandığına, doğal kaynakların geleceği düşünmeksizin yokedildiğine inananlar için, akp'den kurtuluş yolunda olmayacak birliktelikler yürürlüktedir.
akp'nin 2002'den bu yana karşısına aldıkları daha çok yanına aldıkları yok görünmektedir. seçim, hdp tbmm'de olsun diye olmayacak. türkiye'de demokrasi geçerli olduğundan hdp o yoldan tbmm'yi zorlayacağını tasarladı. hdp için tbmm dışı kalmasını yüzde doksanikinin birleşikliği olarak düşünen yoktur. otuzbeş yılda yüzde sekiz ilk kez birleşik olarak yüzde sekizi aşmaya uğraşıyor. otuzbeş yıldır yüzde doksaniki demokrasi dışı zorlama olarak varsayıldı, yansıtıldı; özgürlüksüz siyaset olarak algılandı. özgürlük ortamında, yüzde sekizin gücü çoğaldı mı yaşayacağız. yüzde doksanikinin çok parçalı oluşunda, kendi içinde, yer değiştirme olur mu,7 haziran'da anlaşılacaktır.
7 haziran'a sayılı günler kaldı. akp, kendi dışında olanların tamamını bir ve birleşik görüyor. akp karşıtları için de, birinci hedef, erdoğan'ın anayasal konumuna geriletilmesinin ötesi özleniyor. chp için mhp ve hdp değil de tek karşıt akp görünüyor. mhp için chp karşıtlığı yok, akp ile hdp bir ve birlik gösteriliyor. hdp için erdoğan birincil karşıtlık ve ardından da erdoğan etkisindeki akp hedef görünüyor.
siyasetin içindekiler değil ama, siyaseti etkiler görünen akıllar akp'nin tek başına çoğunluğunu türkiye'nin birincil sorunu olarak görmenin ötesinde, hdp'nin tbmm'de temsil edilmemesini kargaşa gerekçesi olarak uyarı görünümünde tehdit olarak ortaya sürüyorlar. türkiye'de yüzde doksanikinin sessizliğinin huzurunu, barışını, güvenliğini zorlayanların tehditleri de, zorlamaları da geçersiz kalır. türkiye eski türkiye değildir diyenler yine yaşayarak mı öğrenecekler türkiye'yi?
29 mayıs 2015, college station, texas.
