türkiye'de siyaset gündelikte kilitlenmiştir. 7 haziran yaşanmadan türkiye'nin içerisinde, dışarısında beklenmedik adımların olabilirliği azalmaktadır. 7 haziran seçimlerini olağanın dışında ya da olağanüstü düşünenler çok. birleşik krallık'ta seçimler beklenmedik biçimde olağanı güçlendirdi ve türkiye'de yansıması olmadı. oysa, işçi partisi, seçimlerden önde çıksa, türkiye'de siyasi yansımasını birebir görecekler çok olurdu. hindistan'da bir yıl önceki, türkiye'deki karşılığı 2002 seçimlerine yakın olan, seçim sonuçları da yeterince izlenmedi. uruguay'daki, venezüella'daki seçimlere ilgi orantısız ve anlaşılmaz biçimde, ne olduğu anlaşılmış gibi, önlerde konu edinilir olmuştu. benzeri biçimde, 2013'teki iran seçimleri de, sessizce, anlaşılmadan, önemsenmeden geçiştirildi. oysa, yunanistan'daki erken seçim sonuçları türkiye'de akp karşıtlığı seçim kazandı coşkusuna dönüştürülür gibi oldu. 175 milyon nüfuslu nijerya seçimleri de, 125 milyon nüfuslu japonya seçimleri de önemsenmeden geçildi.
kısacası, türkiye, kendi dışındaki toplumları, tarihselliğine ve türkiye'ye benzerliğiyle benzemezliklerine bakmaksızın, anlık değerlendirmelerle geçiştirmekten ötesinde ilgilenmiyor.
7 haziran seçimleri yaklaştıkça türkiye kendi içine kapanmış durumda. türkiye'de egemen seçmen davranışı da önceki seçimlere benzerlikler göstermekle 7 haziran'a özellikler gelgitinde gelişiyor. her siyasilik olabiliri, bekleneni değil de olması gerekeni olurmuş, olacakmış diye sunmaktan geri kalmıyor. seçimler sonrasında, öncesinde söylenenlerin "yok değerinde olacağının bilinci" egemendir diyebiliriz. siyasetçilerde, kendilerini, kendi dışındaki siyasetlerin olumsuzluklarını vurgulamayla öne çıkarma çabası yine egemendir. bu siyasi davranış, ne yenidir, ne de kolay kolay değişmeyecektir.
siyasilerin kitle iletişimindeki destekçileri, yönlendirmelerinde sürekli olarak kuşkuyu, kurguya dayalı korkuyu körüklemekten uzak durmuyorlar. seçmenler de kuşkunun, kurgunun ve korkunun tutsağıdır. 7 haziran seçimleriyle kuşkular dağılır korkular eksilir mi? 7 haziran seçimleri öncesinden 8 haziran'la başlayacak döneme ilişkin en geçerli öngörümüz kurguların yenileneceği olacaktır.
7 haziran, ne denirse densin, akp siyasetinin 2002'den bu yana süregiden belirleyiciliğinin duraklayıp gerilediği seçim olacak mıdır sorusunda düğümlenmiştir. akp'nin geriletilmesi, küçülmesi doğrultusunda, 7 haziran'a özgü kurgulanmışı da hdp olarak biliyoruz. hdp'nin tbmm'de temsil edilmesiyle akp'nin sonlanmasını denkleştirmeye yönelik çok yönlü, çok katmanlı uğraşları görmezlikten gelmek zordur. türkiye'nin sorunlarının çözümü diye erdoğan'ın kısıtlanmasına odaklı siyasi çabalar ortadadır.
erdoğan'ın siyasetteki önemli bir dayanağının karşıtlarının toplumdaki zayıflıklarının alayı olduğu biliniyor. akp karşıtları için de erdoğan'ı küçümsemekle, erdoğan'ın dayanakları olam islâmî değerleri küçültmek akp'yi kendi içinde parçalamıyor. akp içindeki parçacıklar: akp karşıtlarının, erdoğan nefretçilerinin durmaksızın süren saldırılarıyla ortaya çıkmıyor. akp içinde parçalar, parçacıklar yoktur demek yanlıştır. 7 haziran seçimlerine az kala bu karşıtlaşmayı değiştirebilecek siyaset bulunamadı. erdoğan, chp'yle camiler ahır oldu dedikçe, kazandığı varsayımıyla ortada gezindikçe; islâm karşıtlığı da şaha kalkıyor. erdoğan'ın müslüman olduğu tartışılmaz ve müslüman dayanakları da sağlamdır ama, islâm'ı erdoğan'ın temsil ettiği tartışmasız yanlıştır.
7 haziran yolunda temel kuşku, kurgu ve korku nedir dendiğinde: akp'yle hdp ya birleşiktir ya da birleşik olarak davranacaktır yanıtını alabiliriz. akp-hdp birleşikliği varsa ya da olursa çok önemlidir; önemi tartışılmaz. şu soruya da yanıtımız olmalıdır: ya akp-hdp birleşik değilse, birleşik olmazsa? benzeri biçimde, akp tek başına olursa, gerekli sayıyı bulursa "başkanlık" düzeni için anayasal değişimi gerçekleyecektir. bu kuşkuya, kurguya, korkuya da olmazlanmakla olmayacaktır direnci düzeyinde ya olmazsayı da sormaktan uzak duramayız. yeterli sayıyı bulmuş akp oylarının: "başkanlık" ya da daha doğrusu "erdoğan başkanlığı" için gerekli değişiklikleri yapacağına karşı durulur da; ya yapmazlarsaya yanıtımız nedir?
kısacası, 7 haziran'la akp-hdp birlikteliği türkiye'de barışı değil gerilimi sürekli kılar. ikili bir durumdur olası akp-hdp birlikteliği: bir yandan o birliktelik tartışmalarından yaşanacak gerilimler; öte yandan da, birleştiler, bitti gitti cumhuriyetimiz gerilimi eşdeğerde belirleyici olur. türkiye'de demokraside devrim mi olur? türkiye cumhuriyeti'nin niteliği, belirleyici özellikleri akp-hdp'nin yüzde elliyi ancak bulabilecek birleşimiyle değişebilir mi? cumhuriyet'i demokrasiyle değiştirmek olabilir mi? nedendir kuşku, kurgu, korku gerilimi?
akp'nin yetmeyen gücünü mhp'yle tamamlayacağı kuşkusu, kurgusu, korkusu da akp-hdp düzeyinde etkin görünüyor. açıkça, öyle bir birleşim, anında "milliyetçi cephe" çağrışımını egemen kılmaz mı? 7 haziran'la gerilimi azaltmak yerine, arttırıcı sonuçları zorlayan kuşku, kurgu, korku yönlendiricilerinin kazanacağını düşünmek teslimiyet olur.
geriye ne kalıyor? olmayacak çözümlere bakmak gerekir: akp-chp birlikteliği birincisidir. nasıl olabilir? chp, akp'den çok oy alırsa olabilir. akp, 1984'le kabaran isyanı durdurmak ve çözümlemek diye bugünü buldu. chp'yi de çözümde katılımcı görmek isteseydi 7 haziran mı gerekir? akp-chp neden ve neye karşı, neyi çözümler? neden sorular bunca yalın sorulmaz da: akp-chp birlikte olacaklardır diye kuşku, kurgu, korku geliştirilir? chp'nin, akp'den çok oy aldığı konumda da olmaz chp-akp birlikteliği. varsayımlar yanlış kurgulanınca, 8 haziran günü belirsizlik de gerilimi çoğaltıcı işlevde yaşanır.
olmayacak birlikteliklerin başında da chp-hdp birlikteliği olur. bugünün türkiye toplumunda, yüzde kırkı aşmış chp düşünülebilir mi? ancak kuşku, kurgu, korku olarak bugünden seçmenleri yönlendirmek için öngörülür chp-hdp birlikteliği. akp yanından bu yönlendirme vardır kuşku, kurgu, korku salmak için.
chp-mhp birlikteliği olabilir mi? akp karşıtlığı ve akp yıkımını geriye çevirmek anlamında düşünenler vardır. chp-mhp birlikteliği özleminde olanların atladıkları şudur: akp'nin yüzde kırkın altına düşeceği beklentisiyle denktir bu durum. akp yanında kuşku, kurgu, korku bu yöndedir. akp için chp ve mhp'yi belirlemek zordur; akp'nin parçalanması sonucuyla olabilir. 2002'de akp kurgulandı konusunda eğilmez bükülmez olanlar için bu sonuç: albaştan 2002'nin 2015'i olur.
hdp'nin kuşkusu, kurgusu, korkusu yok mudur? türkiye'nin tek kuşkusu, kurgusu, korkusu erdoğan'ın başkanlığı mıdır? erdoğan'ın başkanlığı durdurulunca hdp ne kazanacaktır? bunun yanıtı nedir? açıkta söylenen hdp yüzde on eşiğini aşmalıdır; aşacaktır kuşkusu, kurgusu, korkusu vardır. eşik aşılmazsa kuşkusu, kurgusu, korkusu yaşayanlar da vardır.
türkiye, 7 haziran sonrasında dört parçalı da, üç parçalı da sürecektir. dört parçanın, herbirinin, tek parça olarak sürmesinin zorlanacağını öngören bugünden yoktur. akp, chp, mhp, hdp 7 haziran sonrasında tek parça sürebilir mi?
türkiye, suriye ve ırak yönünde sınırdışı taşkınlık yapabilir mi? 7 haziran da kuşkuyu, kurguyu, korkuyu değiştirmeyecektir.
15 mayıs 2015, college station, texas.
