yüzyıldır deniyor. öncesini değil de sonlanmayı başlangıç alınca yüzyılın sonundayız. ortadoğu gerçekliği yenidir. ondan öncesinde, tarihselliği derin, karmaşık ve zengin olanı anadolu idi. anadolu'nun doğusu ya da batısı da eskidir. anadolu'dan ötesi iran'dır, kafkaslardır, mezopotamya'dır, mısır'dır. suudiler çok yenidir. pers yöresinden anadolu'yu trakya'yı aşan darius ya da sonrasında, makedonya'dan başlayıp perslerin üzerinden hindistan'ı bulan iskenderlerin nitelemesi "büyük"tür. anadolu'da büyük darius'dan da, büyük iskender'den de kalıntılar çok azdır. anadolu'da onların varlığı çoktan ezilmiştir, bitiktir. asur, elam, babil ve niceleri gelip geçtiler; izlerini sürebiliriz ama, yaşanmışlıkları ne değiştirebiliriz ne de unutturmayacağız diye diretenleri önemseyebiliriz. tarihsellik dediğimiz ne doğrusaldır; ne de evrim olarak yaşanmıştır. yıkımlar, yeniden yapımlardan üstündür tarihte.
evet yüzyıl önce anadolu'da önemli bir yıkım yaşanmıştır ve tarih ermeniler için anadolu'da bitmiştir. yüzyıldır anadolu'nun egemenleri için tarih yeniden yapılmaktadır. yüzyıldır yeniden yapımda yıkılmışlıklara ağıtlar, acıları anmalar anadolu'nun egemeni olan türkler için yabandır. anadolu'da türk'ten öncesi olduğu tartışılmaz. yüzyıl öncesi bitmişlikte türkler neden yokolmamıştır da, anadolu tarihinde uzunca süre varolmuş, ermeniler yokolmuştur? türkler için bu soru değildir. yıkılıp yokolmuşlar için önemli soru olabilir. anadolu'nun egemeni türkler geriye gidip de yokedilenlerin acısını sürdürmez. o acıyı sürdürenlerin, anadolu'daki türk gerçekliğini değiştirmesinin kolay olmadığını da yaşanmış yüzyıldan biliyoruz. gelen yüzyılda geçmiş yüzyılların acılarıyla yaşayanların, anadolu'daki barışı yeni acılara dönüştürmesi kolay olmayacaktır.
1915'te yenilmiş olandan yana kazanmışı yoksayıcı eylemlilik bir süre daha izlerlerini bulacaktır. türkiye cumhuriyeti'nin yüzyıllık kazanımının değiştirdiği anadolu gerçekliğini değiştirmek uğraşı yeni karşıtlıklarla yeni yıkımlara yönelebilir. yeni yıkımlar kolay olmaz, 1915'te sonlanmış tarihin yeniden yazımı uğraşlarıyla biten tarihi yenilemek boşunadır. gelen yüzyıl'da, anadolu'nun egemeni türk varlığının zorlanacağını düşünenler, korkanlar ya da isyanlardan yılanlar olabilir. zorlukların aşılacağına güvenenlerin, korkusuzca duranların, isyanların sonlandırılacağına inananların olacağını bilmek gerekir. türkiye'nin gerilemeyen yadsımacılığı da, unutturma uğraşları da sarsılmadan süregidecektir. türkiye'de türk olmaktan mutlu olanları kuşkulandırmak, varoluşlarını sorgulatmak gücü eksik değildir ama, ne belirleyicidir, ne barışçıdır, ne de egemenlik kurabilir.
anadolu tarihinde yıkımlar ne yenidir; ne de kolay yaşanmamştır. yeni yıkımlardan uzak barışın egemenliğini sürdürmesi anadolu'da türk egemenliğinin güvencesidir; güvencesindedir. tarih insanlarla olmuştur. insanları salt düşünce ve akıl olarak değil; daha çokça, düşünce ve akıl düzeyinde duygu yüklü güç olarak almalıyız. duyguları yoksayan akılları ve düşünceleri anlayabiliriz ama, o akıldakilerin, o düşüncelilerin eksik kaldıklarını anlamadıkları açıktır; ondan ötesi egemen gücün duygusallığını kabullenmektir.
7 haziran yolunda ilerliyor türkiye. seçimi önemsemeyen, seçimlerde katılımı küçümseyen düşünmeler eksik değildir. 7 haziran günü beklediğinin dışında oluşacak sonucu yetkisizlerin, yetersizlerin ve onları yönlendirenlerin hileleri belirleyecektir öngörüsüyle beklentisinde olanlar da az değildir. seçimli demokrasilerde niceliğin belirleyiciliğine direnmek olmaz. çoğunluk demokrasisinde çoğulcu yaklaşmayan siyasilere, siyasiliklere karşıtlık olağandır. demokrasilerde çoğunluk, niteliksiz yığınların ve kitleselliğin belirleyiciliği olarak sayılmamalıdır. 7 haziran yolunda niceliğini çoğaltmaya odaklanmışlıkta bu genellemelerin yararı çok olmaz; soyutta kalır. somutta ne görüyoruz?
tbmm'de dört parçalı parti dağılımı mı olacak? ya da dörtlü temsilde azalma olacak mı? enaz konu edinileni ise beşli temsil yansımasıdır. akp, chp, mhp ve hdp dışında siyasilik temsili tbmm'de olabilir mi? vatan partisi ya da saadet partisi'nin büyük birlik partisi'yle birlikteliği tbmm'de olabilir mi? bugünden görünen: dört parçalılık değişebilir ama, azalan yönde olur; çoğalan yönde değil. dört parçalı ya da azalan parti temsilinden sonrası tbmm içinde parçalanmadır.
17 nisan 2015, college station, texas.
