4 kasım'daki abd ara seçimlerinin demokrat parti ve obama için sonuçlarının olumlu olmayacağı bugünden bilinendir. abd'nin 2008'deki bunalımlı günlerine göre göstergeler yukarıdadır. çoklarının yanlış beklentileri ötelenmiştir ve abd'de çöküntü önlenmiştir. 2008'le ortaya çıkan tepkici "çay partisi" de, "ows ("wall street" işgalcileri)" de sislerin ardındadır bugün. abd, yeniden, 2008 öncesinde, kaldığı yerden yürümek istemindedir. çok açıktır ki, 2008 ve obama yaşanmamış sayılamaz. 4 kasım ara seçimlerinin getireceği değişim 2016 abd başkanlık seçimleri için etkileyici olacaktır. yasamayı cumhuriyetçilerin kazanmasının ötesinde yürütmeyi de cumhuriyetçi başkanın kazanması için "merkez"i önemseyeceklerdir. bu arada, yargıda yaşı ilerlemiş üyelerin yenilenmesinde de cumhuriyetçi etki artacaktır.
yürütme, yasama ve yargıda cumhuriyetçi güçle abd yön değiştirmeyecektir. 2008'e tepki olarak alınan ve kamu giderlerine öncelikli değişim duraklayacaktır. bunların tümü de abd ulusallığına ilişkin ve içseldir. abd'nin küreseldeki yeri ve yönü de cumhuriyetçiler egemenliğinde nasıl gelişir?abd dışsalında ve abd'nin küreseldeki etkinliğinde abd'de ulusalcı yaklaşımda önemli değişim beklemek yanlış olur. george w. bush'un olduğundan güçlü yansıtmaya çalıştığı abd'nin savaşçı yayılmacılığı da, obama'nın barışçı çekilmeciliği de anında değişmez. abd küreselde güçsüz göründükçe obama'nın izlediği geride durmak suçlanır; abd'nin küreselde kazanımlarında da obama'dan uzaklaşmanın sonuçları olarak yansıtılır.
4 kasım salı günü nasıl bir abd'de olduğumuzu ve küreselde abd'nin nasıl önderlik edeceğinin ilk ipuçlarını yakalayacağız diye öngörebiliriz. 4 kasım öncesi söylenecek olan: abd'de yasama gücü değişecektir ve cumhuriyetçiler belirleyici olacaktır.
afganistan'da sonunda uzlaştırılan abdullah abdullah ile eşref gani, abd için ırak'a göre önemli kazanımdır. bir sonrasında, "talebeler"i de savaştan caydırıp siyasette uzlaştırmayı getirir mi "uzlaşım" yönetimi? uzlaşımın iki yanı da abd'yle olmaktan eksiklenmezken, "talebeler" de abd'yle sonunda uzlaşır mı? olmaz demek kolaydır ama geçerli midir?
tunus'ta "meclis" seçimlerinde ortaya çıkan sonuç önemlidir. türkiye demokrasisinin 2007'de gerçekleme başarısından yoksun kaldığını tunus'ta başardılar ve "müslüman biraderler" siyasiliğindeki iktidar partisi 85 temsicilikten 69'a gerilerken, "modernist" eğilimli siyasilik 6 temsilcilikten 85 temsilciliğe yükseldi. çok partili tunus demokrasisi, iki yıllık geleneğinde, önemli bir demokrasi gücü gösterdi. bundan sonrası ne olur? demokrasi koşulları korunursa, iktidara gelen "tunus'a çağrı" siyasiliğinin tunus'un kaynaklarını "kişisel çıkarcı" kullanımdan uzak tutmasıyla kültürel ayrılıklara hoşgörülü olmada dengeyi koruması belirleyici olacaktır. mısır'da "anayasa" yapımında ve uygulamsında mursi yönetiminde "müslüman biraderler" dışındaki siyasiliklere uzlaşmaz yaklaşılmıştı. tunus'ta mısır deneyimine aykırı olarak "anayasa" yazımında, uygulanmasında, uzlaşmacı olunması, demokrasinin sürmesinde kazanım olarak düşünülmelidir, değerlendirilmelidir seçim sonuçları. tunus'ta bundan sonrası da inişli çıkışlı olacaktır ve demokrasi geleneği kökleşecektir. mısır'da olmayan, cezayir'de gelişmeyen, türkiye'de uzun süreli kökleşmiş demokrasi geleneğinin yozlaşmaya yöneldiği günlerde tunus deneyimi izlenecektir.
türkiye'de erdoğan'ın, kendi söyleyip, kendi uyguluyor diyeceğimiz anayasallığın yoksayıldığı günler sürüyor. seçilmeyi yeterli sayan siyasi kavrayışın yetmeyeceği uzamadan ortaya çıkacaktır. suriye'de yaşananlarda abd'yi kullanırım öngörüsünün yürümediğini görenlerin, zamanında yürümeyeceğini görmemiş olmalarının getirdiği çözümsüzlükte türkiye yollarında, türkiye'nin korumasında suriye içlerine giriş gösterilerinin yararı düşünülemez. savaşa gidiş değil de kazanılmış savaş gösterisinden sonra geriye dönüşün nasıl olacağını düşünmeyen akılların gösterileri ürkütücü olmuştur. bir yılı aşkındır süren ve güç bendedir, benim istediğimden ötesi olmaz yanılsamasıyla türkiye'nin çoğunluğunu yoksayan görüşmelerin bir yere varmayacağı ilk günden önyargılı vurgulanmıştı. türkiye'nin gücünü güçsüzlüğe dönüştüren akp siyasiliğinin sorgulanacağını da yaşıyacaktır türkiye. türkiye'deki kanlı isyanı sonlandırma diye yürütülen ne olduğu topluma açıklanmamış görüşmelerin bilinmezde ilerlemesinin sonlarının başlangıçtan öncesini aratacağının izlerini görmemek olmaz.
akp'nin sonlanmasının akp'deki çatlamalarla, ayrışmalarla olabilirliği yaşanmadı. türkiye'de pazarın gelişmesiyle büyümesinin sonlanacağı boşuna beklendi. şimdi de isyanın sonlanmayacağının izlerinden akp'nin geleceğinin sonlanacağı beklentisindeyiz. türkiye'nin suriye sınırlarının ötesinde kimin iktidar olduğu, kimlerin kimlerle olduğu hergün kararmaktadır. türkiye'nin içinde dışında bilinmezde ilerlerken yarına ilişkin siyasi beklentilerdeki olumsuz bekleyiş gerilimi süreklileştirmektedir; umutsuzlukla karamsarlık akp karşıtlarında egemenliğini sürdürmektedir.
31 ekim 2014, college station, texas.
