türkiye değişim sürecindedir. ne değişiyor? 1 haziran'da yenilenen ya da yinelenen yerel seçimler ne değiştirdi? değişmenin son direnişlerindeyiz diyebiliriz. akp'nin yayılması durdurulmuştur. yalova'ya ve ağrı'ya bakarak değişmeyenleri görebiliriz. yalova'da chp, ağrı'da bdp adayları öncesinde de kazanmıştı; değişen olmadı, yerlerini korudular. bu önemlidir. belli yörelerde tutunanlar kendi yerelliklerinde direniyor. bu ilk sonuçtur. değişim nedir? akp'nin yeni yörelere yayılması durmuştur. akp'nin tutunduğu yörelerden çıkması zaman alacaktır ama, tutunamadığı yörelerde yeni tutanaklar bulması değişmiştir. akp için bir yılı aşkındır tutanaklarını korumak önceliklidir. akp'nin yeni kazanımları olmayışı önemli bir değişimdir. bir sonrası da, akp'nin tutunduğu yerlerden koparılmasıdır. türkiye'de yaşanan süreç budur. akp'nin özünden kopmalar, ayrılmalar yaşanmıyor ama, akp'de yığılmış eğretiler kopuyorlar. akp'nin yeni kazanımları olması güçleşmiştir.
akp'nin iki beklentisi olabilirdi: bdp kitlesellinden gelenlerle mhp kitleselliğinden yer değiştirenler. akp, erdoğan söylemiyle bdp kitleselliğinden beklentilerinin giderek azaldığını ve olmazlandığını yaşamaktadır. akp'nin bdp'yi bölme eylemi, ağrı yöreselliğinde gerçeklenmemiştir. akp'nin, bdp yöreselliğinden beklentisi değişimdedir. akp için bdp, seçim düzleminde birliktelik kurabileceği bir siyasilik değildir artık. o beklentiler ve öngörüler akp'ye yarardan çok zarar getirmektedir. akp karşıtları çok güçlü biçimde akp'yi bdp'yle yanyana gösterirken gerçekliğin o olmadığını akp de, akp karşıtları da biliyor. bu önemli bir değişimdir. akp iktidar sürecinde ve günümüzde, hâlâ, akp bdp uzlaşımı ve seçim birlikteliği olabilirliğini olumlu görüp umutlananlar da vardır; öyle bir birlikteliğin cumhuriyet'i değiştirici olacağı korkusuyla akp'yi birincil düşmanlar görenler de çoğulluklarından geriye düşmemektedir. akp'nin bdp'yle birlikteliği eğretilikten karşıtlaşmaya değişmektedir. bu değişim artan yönde gelişecektir. akp için bdp karşıtlığından yeni seçmen bulması geride kalmıştır.
akp'nin mhp kitleselliğinden beklentisi bdp kitleselliğinden beklentisinden güçlüdür. erdoğan'da değişim diye gözlenen bu süreçten de akp'nin beklentisinin gerçeklenmeyeceğini düşünmeliyiz. bdp gibi, mhp de kendi yöreselliklerine akp'nin yayılmasına dirençlerini geliştirmiştir. akp'nin kendi öz güçleri dışında donmuşluğu diyeceğimiz toplumsal siyasilik budur.
akp'nin kendi içine dönmesinin getirilerini yaşamıyoruz. o da yaşanacaktır. akp'nin dışa yönelik donmuşluğunun bir sonrası da, kendi içinde sorgulanmasıdır. akp içinde tartışma yoktur ya da olmaz demek yanlış bir öngörü olur. akp'de, hızla ve türkiye'nin dört bir yanında il yönetimlerinin görevden alınmalarının ya da kıyıya çekilmelerinin istenmesinin açıklaması da anlamlandırması da yapılmıyor. yeniden görevlendirmelerle, yeniden yönetim oluşumunda, akp karşıtları değil ama, akp içi, değişimin neden gerektiğini de, değişenin ne olduğunu da anlayacaktır. akp'nin alttan yukarıya değil de, yukarıdan aşağıya yeniden değişiminin, nasıl bir akp olduğunu anlamakta gecikilmeyecektir. akp'nin arındırılması işlemi oldubittiye getirilmek istenirken, akp'deki değişimin akp'yi sürdürücü olmayabileceğini öngörmek için yeterli verimiz açıkta yok. yine de, yaşanan değişimin yaygınlığı da, yukarıdan dayatılması da ortadadır; saklanmamaktadır.
türkiye'de, 10 ağustos ve sonrasında, belirleyici olan, akp'nin içindeki tartışmalardır. akp'nin içindeki olası tartışmaların önünü kesici önlemler, akp'nin birliğini sağlayıcı olabilir mi? bu sorunun sorulması, akp'nin değişmez türdeşiliğini varsaymak olur. akp de, ne türdeştir siyasi olarak; ne de değişmezdir.
akp içinde ve çevresinde bu donmuşluğu yaşarken chp, mhp, ve hdp/bdp tümleşik ve birlik midir? öyle olmadığını biliyoruz. akp'nin çözülmesiyle birliktelikler hızlanır mı; yoksa akp'nin parçalı görünümü, akp karşıtlarının da parçalı görünümde sürmelerinin dayanağı mıdır? chp-mhp birlikteliğine akp'den, bdp'den cumhurbaşkanlığı seçiminde oygücüyle katılım olacak mıdır? akp'nin öyle bir birlikteliği küçümseyici, aşağılayıcı olacağı açıktır ama, küçültme gücü bulacak mıdır?
akp'nin cumhurbaşkanlığı seçimini birinci aşamada kazanması beklentisi gerçekçi midir? akp'nin öyle bir siyasi özlemi olması anlaşılır ama, geçerli olabilir mi? akp karşıtları birinci aşamada değil ama, ikinci aşamada birlikte davranma gücünü bulabilir mi? akp, karşısında tek aday değil, üç ayrı aday olmasını özlemektedir. akp karşıtları, tek adayla akp karşıtlığını birlikteliğe ulaştırabilir mi? adayların açıkça ortada olmasıyla da sorular değişmeyecektir. adayların ortaya çıkması akp ve akp karşıtlığının nasıl yaşanacağını açığa vuracaktır. adayların bilinmesiyle yeniden akp'li olanlar yaşanmayacaktır. akp karşıtları da yerlerini, yörelerini adaylara göre değiştirmeyecektir. akp için de, akp karşıtları için de ilk seçim: tek adaylı mı; yoksa çok adaylı seçim mi? 10 ağustos öncesi parçalanmamış görünen paramparça siyasilikler; ağustos sonrasında parçalanmışlıklarını gizleyemez konumunda kalacaklardır. tbmm'de temsil gücü bulan dört siyasilik de 10 ağustos'la parçalarından yeni oluşumlara değişecektir.
rusya'da toplanması tasarlanmış g8 rusya'dan arınmış g7 olarak brüksel'de birlikte olmuştur. g7'nin yaptırım gücü kırım'da ve ukrayna'da uzlaşımı zorlayacı değildir. g7, rusya'sız olabildiğince rusya da g7'den ayrı olabilecek güçtedir. uzun dönemde rusya'nın yanına geleceklerin olabilmesi zordur. g7'nin bu beklentisi gerçekçidir ama, rusya'nın kırım'dan çıkmasını, ukrayna'dan uzak durmasını getirmesi beklenemez.
6 haziran 2014, college station, texas.
