31 mayıs 2013 bir daha yaşanmaz. 31 mayıs 2013'ten sonra yaşananlar, o güne göre yaşanmıştır; yaşanacaktır. 31 mayıs 2013, türkiye'nin siyasallığında ve toplumsallığında tarihsel önemde güçlü bir etkinliktir. 31 mayıs patlaması ya da yaygın bilinen adıyla gezi olayı, yaşandığı anda önemli olduğunca; sonrasını etkilemesiyle de kalıcı olarak anılacaktır. 31 mayıs'ın benzeri yoktur ve türkiye'ye özgü bir siyasallıktır.
31 mayıs, ağaçtan, ağaçlardan yola çıkan insanlara, yurttaşlaşmış kentlilere sorumsuzca ve denetimsiz dağıtma tepkisinin toplumsallığıyla siyasallaşmasıdır. günün başbakanı erdoğan'ın ve akp'nin ülkeyi yönetmede demokrasiyi dayanak almadıklarının, demokrasiyi iktidarı süreklileştirmek olarak yaşamakta kararlı görünme ve göstermede güçsüzleştiklerinin, gizlisinin kalmadığının açıkta yaşanmasıdır. 31 mayıs'ta örgütler vardı ve pekçoktu. örgütler dağınıktılar ve tek odaktan, ortak bir önderlikten yoksundular. örgütlülük de örgütleşmeye yöneliş de önemli eksiklikti. ya da, daha doğrusu, örgütlü olmamak ya da örgütsüzlükle de kazanılır haklılık anlayışı egemendi. birbirinden güç alanlar, birlikte erimek ve birlik olmaktan çok, ayrılıkların birlikteliği bir arada oldukça, erdoğan ve akp direnemez; çözülür, dağılır ve biter umudunda korkusuz ve kuşkusuz direncinde dağılmayanların toplaşması ne getirdi? öncelikle, ortak amaç olan ve birlikteliği sağlayan erdoğan'la akp'nin bitmediğini yaşadık. akp'nin kendi içinde sorgulanmasından çok daralma yönünde de olsa, akp'nin dışa dönük yan yana oluşlarını güçlendirdi görünümü egemenleşti.
gezi'de ortaya çıkanlar, birliktelik geliştirememiş görünümüyle, gezi'den başlangıç alan güç oluşmadan; gezi'yle iktidara daha sıkıca sarılma ve siyasi gelenek, siyasi ahlâk ölçülerine uymayan ilkesiz çıkar birliği akp, türkiye'nin bir yıldır değişmeyen görüntüsüdür. "bu daha başlangıç" diye başlayanlar geriye dönmemekte direnirken; ne sonu, biz daha çoğuz ölçüsüyle gerilemeyeceklerini sanan, önce yerimizde duralım, sonrasında etkisiz kılarız diye bir yıldır uzlaşmasız direndiklerini göstermeye öncelik verenlerin karşıtlığı nerede ve nasıl çözülür?
şunu biliyoruz: uzlaşım ve demokrasi işleyişinde çözüm ilk günden bu yana düşünülmemiştir. gezi'nin gücü oranında olmasa da onu yoketmeye kararlı bır direnç göstericiliği demokrasiden öteye hukuk ve düzeni de yıpratmaktadır. toplum içindeki karşıtlıklar, ayrımlar temelinde kışkırtıcılık iktidar için güç gösterisi aracı olmuştur. arada yaşanan 30 mart yerel seçimlerinin iktidar için kazanılmış sayılmamış ve yıpranmanın nedenleriyle iyileştirilebileceği yanılgısı egemen olmuştur. erdoğan da, akp de gezi'den sarsılmıştır ve gezi'yle başlayan, süreklileşen gerilim, erdoğan'ın, akp'nin sonunu hızlandırmıştır. akp'nin yitirmediği de, yitirmeyeceği de boşinandır; boşuna dirençtir.
gezi'den iki beklenti gerçeklenmemiştir: birincisi yeni, değişik bir siyaset ise; ikincisi de, eski siyasetin akp süresince gerilemişliğinden yeniden açıktan dönüşü. akp daralır ve ağırdan gerilerken, yeni siyaset gerçeklenmemiş iken, eski siyasetin de sessizliği, şimdilik, akp'nin yenilmemiş görünümünü sürdürmektedir. bugünkü görünümün değişeceğini güvenle söyleyebiliriz. neden ve nasıl soruları sonrasında gelecektir. türkiye'de akp'nin yönetemezliği değiştirmesi, zor değil, olanaksızdır.
1 haziran'da yaşanacak iki büyük belediye başkanı yineleme seçimleri ne getirir? görünürde, erdoğan ve akp seçim sandığındadır. akp'nin adaylarının kazanması siyasi dengelerde ve siyasi değerlendirmelerde yeniliğe neden olmaz. akp'nin iki seçimden de yenik çıkması akp için yeni bir durum getirir mi? 10 ağustos cumhurbaşkanlığı halkoylaması öncesinde küçük bir eşiktir yalova ile ağrı'da seçimlerin yinelenmesi. birinci aşamada yaşanan dağınıklık sürecek midir göreceğiz. yalova'da akp'ye ve erdoğan'a karşıtlık ile ağrı'da bdp'ye karşıtlık yaşanır mı? seçimlerde, demokrasi dışı etkiler ya da sonuçlara elverişlilik mi kazanır?
tayland seçimleri sonuçsuz kalmıştı ve seçim sonuçlarına göre belirlenmedi siyaset. ırak'ta seçim sonuçları yeni ve birleştirici bir yönetimi getirecek midir sorusu boşluktadır. mısır'da ve suriye'de yaşana yetersiz katılımlı başkan seçimlerinin geçerliliği olacak mıdır sorusunu yanıtlamak zordur. afganistan'da yaklaşan ikinci aşamadan değişim beklemek zordur. birinci aşamada ençok oyu alan abdullah abdullah'ın ikinci aşamada da ençok oyu alacağının güvencesi yoktur. hindistan'da yaşanan bjp ve modi değişiminin kolayca gerilemeyeceğine göre asya ve küreselin dengeleri yaşanacaktır. bu arada, ukrayna'da yaşanan başkanlık seçimlerinin, ukrayna'yı dağılmaktan, küçülmekten ve yolsuzluklardan arındıracaktır demek zordur.
bir süredir, seçimler, çözümleyici olmaktan çok, çözümsüzlüğü geliştirici yaşanmaktadır. avrupa birliği parlamentosu için ulusal yerelliklerde yaşanan seçimlerin sonuçları beklnemdik değilidi. ab'nin başından bu yana ulusal yerelliklerde gönülden ve içtenlikle desteklenmediği nice yaşanmıştı; biliniyordu. 1992'de hedeflenen para birliğinin neredeyse 2000'leri bulması da; avrupa birliği anayasası oluşturulamaması, mayıs 2014'de oluşan seçim sonuçlarının izlerini nice yaşatmıştı. avrupa'lı siyasetçilerin ulusallıktan uzak olanlarının yukarıdan dayatma ve oldubittilerine avrupa'nın tüm ulusallıklarında aşağıdan güçlü dirençlerin, tepkilerin olduğu gerçekliği bir daha yaşandı. italya'dan gelen ab'yi sürdürme yanlısı seçim sonuçlarını da ab'yi güçlendirme yanlısı değerlendirmekten çok italyan siyasiliğinin yerellikleriyle değerlendirmek daha açıklayıcı olmaktadır. avrupa birliği seçimleri sonuçları türkiye için anlamlandırılması zorlama olur. türkiye'de seçimlerin, önemli bir tartışma ya da değerlendirme konusu olmayışı yeterli açıklayıcılığı içermektedir. abd ise, hâlâ, kıbrıs'ta, oldubittilerle kırk yıl önce kazanılmış barışı değiştirme özleminde joe biden'le kıbrıs'ta olmayacağı olura dönüştürme gösterisinden beklentiler umduğunu göstermektedir. abd'nin, 1974'de kıbrıs'ta olanı ve yaşanan barışı, kırk yıl sonra değiştirme gücü yoktur.
30 mayıs 2014, college station, texas.
