osmanlı çoktan bitmişti. osmanlı'nın yeniden olmayacağını anlamayanlar hep vardı. osmanlı'nın eskisinin yenilenebileceğinin, demokrasi içinde, akp diye yürütme gücüne varacağını düşünmek zordu. akp zora düştükçe, erdoğan: "türkiye cumhuriyeti'nin gücü" diye ortaya çıkıyor. osmanlı'nın eskisinin bittiğiyle yenisinin olmazlığını anlamak yolunda türkiye cumhuriyeti kötü yönetildi. biten gidenle uğraşmakla türkiye'nin yaşadığı gerilimden akp sonlanacaktır.
akp ile cumhuriyet tarihinde, duraklama ve gerilemelerden öteye, yaşanan, bitmeyen gerilim oldu. türkiye'de, akp'den sonrasını tasarımdan önce akp'yi yıkma aşamasındayız. akp'yi yıkımda erdoğan'ın gösterdiği direncin de yıkılacağını yaşayacağız. nasıl? bir biçimde yaşanacaktır.
2002'den bu yana yaşananların izlerleri, tortuları kalacaktır. 2002'den bu yana yaşananlara ilk günden direnenlerle, akp'den sonunda kaçanların nasıl bir türkiye oluşturacaklarını öngörecek veriler yoktur. ortada olan: erdoğan ve meydanlara yığılan kalabalık görüntüleridir. nasıl ki, akp'yi yıkımda ortaklaşa oluşmuş yığınlar varsa; benzeri biçimde, akp'den, erdoğan'dan kopmayan yığınlar ortadadır. iki yığının da içi paramparçadır.
akp'nin içinden, akp'nin yaşattığı gerilimde, akp'yi sorgulayanların ortya çıkamaması akp'nin güçsüzlüğü olarak yaşanacaktır. akp'nin yıkımının sonrasında parçaları akp diye toparlayacak gücün oluşması zor olacaktır. akp'nin içinden, dışında kalanların siyasilikleri sürebilir ama, akp içinden siyasiliğe katılım zorlaşmıştır. akp, türkiye'de demokrasiyi tıkadıkça, ortaya çıkan güçlü tepki, akp'yi dışından zorlarken; akp'nin içinden ortaya çıkamayan tepki de akp'yi içine kapamıştır. ortada, öfkeli, iktidarı bırakmamakta direnen yalnız erdoğan kalmıştır. 30 mart yerel seçimlerinde akp'yi temsilde kişiler silinmiş, kişilikler silikleşmiştir. istanbul'da, ankara'da yeni ve yarını yönetecek akp adayları ortaya çıkmamıştır. izmir'e dışarıdan aday atanmıştır. anadolu'nun içlerinde yenilenmek istenen adayların eskileri, yukarıdan değişmelere tepki gösterdi. kısacası, akp, yenilenememe noktasında durakladı. 30 mart seçimleri sonrasında, erdoğan'ın akp içinden tepkileri uzlaştırması kolay olmayacaktır. akp içindeki kargaşa seçim sonuçlarıyla gizlenemez olarak ortada yaşanacaktır.
akp'nin içinde, 1 haziran'dan bugüne, sürekli, içinde eritemediklerinin ayrışması birincil olarak yaşandı. akp içinde demokrasi ve değişim yaşanmayacağının hem göstergesi hem de kanıtıdır bu oluşum. akp'ye, dışarıdan, akp'nin içine yeni katılımların olmadığı da gerçekliktir. akp içindeki bu donmuşluğun kitlelerde yansıması da kopuştur demek için veriler yetersizdir ama, 30 mart sonrası akp'den kitlesel kopuşların yaşanacağını öngörmek zor değildir.
sonuçta, akp'nin dışında uzlaşık ve birleşik olmasa da oluşan öfkeli tepkicilerin nasıl bir oluşuma evrileceğini söylemek olanaksızdır ama, bir oluşumun ortaya çıkması gecikmeyecektir. akp için akp'nin dağılmaması ve onunla eşdeğerde, akp karşıtlığının birleşik bir oluşumdan uzak durması için erken seçim kurtarıcı olabilir. 30 mart seçimleriyle ortaya çıkacak siyasi durum, bugünden gerilimsiz olmayacaktır. erdoğan'ın iktidarı öznelleştirmesine, akp karşıtları düzeyinde olmasa da, akp yandaşlarınca da tepki oluşacaktır. erdoğan'ı ve akp'yi bekleyen sorun bunca açıktır. erdoğan'ın, akp kitlesi ardında, akp karşıtlarına durmaksızın suçlayıcı, aşağılayıcı ve yargılayıcı yaklaşımının değişmeyeceği, bugünden söylenebilecek tek gerçekliktir.
türkiye'de gecikmeli de olsa erdoğan'a ve akp'ye karşıtlık çözülmez bir sokak gücü oluşturmuştur. bir sonrası da, akp'yi siyasi olarak yıkacak, türkiye'yi yeniden partiler demokrasisine dönüştürecek oluşumlarla gelişim öncesindeyiz.
akp'nin dağılmasıyla mı yaşanır; yoksa, akp'nin yıkımını hızlandırıcı mı olur bilinmez ama, chp de, mhp de değişim yaşayacaktır. türkiye'de yaşanan gerilimin durulması da, öfkelerin yatışması da siyasiliğin duraklamasını gerektiriyor. 1990'ların öfkeli gerilimi, 1999'la yaşanan geçiş sonrası, 2002'yle durulur olmuştu. akp, tarihsel olarak, kolay kazanılmış iktidarıyla, kötü yönetimle, yeniden, 1990'un öfkeli günlerinden de zorlu karşıtlaşmaya dönüşmesini; önlemeyi bırakalım, yapay olarak, karşıtlaşmaya zorlamıştır. onlarca yargılama ile sonu gelmeyen yönlendirmelerin üstüne tüm kurumların yeniden kurgulanması durmak bilmemiştir. demokrasi olanaklarıyla oluşan akp iktidarı, sokaklardan gelmişçesine, sokak değerleriyle yönetim özeninde tükenmiştir. akp'nin, 30 mart'ın sonrasında, türkiye'de gerilimi bitirecek bir tasarımı ve gücü yoktur. türkiye, yaşanmış gerilimi aşacak güçlerinden yoksun değildir.
30 mart seçimlerini onca gerilime karşın gerçekleyebilmiş türkiye'nin, 30 mart sonrasında, demokrasiyi yeniden kurması, zorla da olsa, zor da olsa yaşanacaktır.
türkiye'de en zor değişen seçmen davranışıdır. türkiye'nin demokrasi tarihinde ilk kez 1973 seçimleriyle yaşanan değişim; bir de, 2002'yle yaşanmıştır. iki değişim de sonradan değişim yaşamıştır. 30 mart seçimleri, 2002'nin değişimini değil ama, değişebilirliğini yaşatacaktır. türkiye'nin nasıl değişeceği ise uzun süreli ve engebeli olacaktır. nedenleri de açıktır: türkiye'de isyan durumundaki özerklik isteyenler; 2002'den bu yana, akp'yle yeni kazanımlarını korumaktan öteye genişletmek ve kalıcı kılmayı zorlayacaktır. gelir eşitsizliklerinde yapısal eksikliklerde düzelmelerin yetersizliklerinden bunalanların istemlerini uzlaştırmak kolay olmayacaktır. yasallığın ve anayasal düzendeki olmayacak zorlamaların getirdiği adaletsizlikleri, yeniden yargılamalarla, yeni yargılamalarla gidermek kolay değildir. daha da zorlusu suriye'de yaşanan savaşın açmazıdır.
seçmenler, türkiye'de değişmeyi gerçeklemek konusunda kararlıdır umudundan da, iyimserliğinden de uzağız. türkiye'de sorun, seçmenlerin değişmezliğinden önce, seçmenlere değişebilir seçmelere elverişli umutlara yöneltebilecek siyasiliklerin ortaya çıkmamasıdır. türkiye'de umutsuzluğun da, karamsarlıkların da da getirisi olmaz. boşuna ve gerçeklikten uzak geçersiz düşlerle değişim yaşanmaz. türkiye gerçeklerini, türkiye'nin kitlesellikleriyle, demokrasi çerçevesinde oluşturabilen siyasilikler için gelecekte kısıtlama yoktur.
28 mart 2014, college station, texas.
