2 şubat'ta tayland'daki erken seçimlerin gerilimi sonuçlandırmadığından öteye derinleştirdiğini biliyoruz. oylarını değiştirmemekte kararlı olan ve yolsuzluktan yurtdışına kaçmış tahsin şinivatra'dan kopmamakta dirençli kitleler, yüzde kırksekiz katılımlı seçimden, oylama ve sayım güvensizliklerinden iktidarlarını kalıcı kılamadılar. 30 mart'ta, bir yığın yörede eksik kalan, gerçeklenemeyen seçimler yenilenecek ama, yine de, tamamlayıcı seçimlerin sonucuna "muhalefet"in katlanacağını söylemek zordur. yüzde elliyle, iktidardan gitmeyecek yönde ve karşıtlarını yoksayarcasına yönetmek olmuyor. iktidarı çin destekliyor, muhalefet abd desteğinde demekle, abdci olmak ya da olmamak seçmesi açıklamaları da yetersiz kalıyor. sonuçta, tayland'da gerçeklenecek uzlaşım. ne sokaklardan iktidar oluşuyor; ne de sandıkların iktidarı gerilimi azaltıyor. tayland, seçimlerle, sokaklarda gösterilerle, daha çok zaman ve kaynak tüketecektir diyebiliriz.
ukrayna'da yolsuzluklardan hapise zorlanan timoşenko hapisten çıkarken, oygücüyle iktidar olmuş yanukoviç yaşamını kurtarmak için ülkesinden kaçmıştır. rusya'yla anlaşma da olsa; yanukoviç, suriye'nin esad'ı konumundadır artık. sokaklarda kan dökülmesinden dolayı yargılanır mı yanukoviç? bu noktada, ukrayna'nın yanukoviç'i, tayland'ın tahsin şinivatra'sından da, izlerlerinden de daha zalim ve daha düşkündür artık.
ukrayna'da, tayland'da olanlar abd-rusya karşıtlığı gereği değildir. abd'nin de, rusya'nın da, ülke güvenliklerini doğrudan ilgilendirmese de; abd'nin çıkarları da, rusya'nın çıkarları da bu içsel sorunların uzağında duramamalarını gerektirir. ne abd tayland'ı işgal edecektir; ne de rusya'nın ukrayna'yı işgal etmesi beklenir. işgallerin yürümediğini afganistan ve ırak ile libya deneyimlerinden biliyoruz. sonunda, ukrayna'da ve tayland'da egemen gücün adil ve uzlaşımcılığıyla; egemenle uzlaşacak azınlıkların uyumu belirleyecektir huzuru, barışı ve refahı. bugün için tayland da, ukrayna da huzur, barış ve refahtan çok gerilim ve karşıtlıkta geri adım atmayan kalkışma ve kargaşa içindedir.
tayland'daki toplumsallık türkiye için daha öğretici öğelerle yüklü olsa da; tarihsel olarak ve türkiye'nin geleceği açısından ukrayna bize daha yakındır. türkiye'nin ukrayna'daki oluşumu belirleyecek gücü de, sözü de yoktur. suriye'de türkiye'nin gücünün olmadığı yaşanan gerçeklik iken; davutoğlu'nun kiev'e gitmesi gündemde görünmekten öteye değildir. neredeyse, bin yıldır birlikte yaşamış ve kendisini ukrayna diye tanımlayanlara ruslar'a direnin mi diyecektir davutoğlu? yoksa, seçimle kendine yer bulmuş rus azınlığın haklarını koruyun demek için mi kiev'dedir davutoğlu? mısır'da mursi darbeyle indirildiğinde, dışarıdan gazel okumuş erdoğan-davutoğlu siyasiliklerinin kiev'de adı mı anılır?
suriye'de kaynağı belirsiz kimyasal saldırı sonrasında uzlaştırıcı güç olarak ortaya çıkıvermiş putin'in rusya'sı için suriye'de esad gidinceye yeterince sorunu vardır artık. ukrayna'da rusları ukrayna'dan dışarıya sürmek de; kıymak da yaşanmayacağına göre rusya'nın baskısı ukrayna'da uzlaşımın bir bileşenidir. ukrayna'da belirleyici olan: ukrayna'nın seçmesi olacaktır. ukrayna'nın kıt kaynaklı pazarıyla rusya'yla düşmanlıkla yaşayabilmesi kolay değilden çok, olası değildir. suriye'de rusya gücünün sapmasının ne getireceğini öngörecek veriler ortada yoktur. sonunda ukrayna'da olduğundan da güçlü olarak yüzbinin üzerinde kıyımla yaşanmış zulüm sonlanacaktır. suriye'deki zulmün sonlanmasının erdoğan-davutoğlu siyasetleriyle değil; türkiye cumhuriyeti'nin kalıcılığının ve sürekliliğinin siyaseti olan "yurtta ve cihanda barış" yanlılarının katkısıyla olacağını yaşayacağız. bunun gündelikteki karşılığı karmaşık değildir: suriye'nin ve ukrayna'nın birliğine ve bağımsızlıklarına saygılı uzlaşımının destekçisi olmalıdır türkiye cumhuriyeti. "kantonlar" paylaşımı yüzyıllık savaşı getirir.
tayland'da daha çok kentleşmenin hızlanmasının getirdiği toplumsallığın gerilimi olarak yaşanan ukrayna'da tarihin bitirmek için yüzyıllarca geride olduğu ulusallıktır. türkiye'nin tarihsel olarak uzun süre zayıf kaldığı kırım tatarlarının korunması yönünde yapacağı kısıtlıdır. kırım'da tatarları yoksayan uzlaşımlara karşı durmak önemlidir ama, ukrayna'nın içişlerinde etkimiz yok düzeyinde olmasından eksikli olmak gereksizdir.
1974 temmuz'unda gerçeklenmiş kıbrıs barışını, "çözüm" diye olmayan ve olmayacak birlik ve birlikteliklere zorlama girişiminde yeni bir girişim yaşanıyor. türkiye'nin kendi içinde birbirine koşut ve karşıt toplumsallığının üstüne yaşanan devleti kullanma ve yönlendirme zayıflığından beklentisi olanların kazanımları olmayacağını öngörmeliyiz. yine de, kıbrıs barışını zorlayacak zayıflık gösterenlerin olduğunu da, olabileceğini de düşünmeliyiz.
30 mart seçimleri yerel yönetim tartışmalarının uzağında türkiye cumhuriyeti'nin anayasallığıyla yasallığı tartışması ve karşıtlığında sürüyor. birbiri ardından açığa çıkan akp'nin siyasi önderleriyle yakınlarının yolsuzluklarının akp içinden sorgulanmayışı düşündrücüdür. geçerli yasalar ve yasallık içinde de, geleneksel kamu yönetiminde de ceza konusu olacak işlerliğinin yaygın ve olağan yaşanmasının sorgulanmasına erdoğan'ın tepkileri gerilimi tırmandırma yanlısı yaşanıyor. yolsuzlukların yargılanmasını kolaylaştırıcı olmamanın ötesinde, yoksayıcı ve üstlerini örtme çabalarının yetmezliğine varılacaktır.
türkiye'de çok uzun süreli "sızıntı" işleyişindeki işlerliklerden yararcı yaklaşımlarla yaşayan akp, temizlikçilik görüntüsünde inandırıcılıktan uzaktır. bağımsız yargı işleyişini engelleyici ve siyasi yarar amaçlı yargıya dışarıdan karışmaların geriye tepmesi yaşanacaktır. akp yargıya karışarak; yasamayı, anayasallığı zorlayacak yasalarla, yürütmede polisi baskıcı kullanarak varacağı yer baskıcı yönetimdir. akp yönetimi, hâlâ, dış kaynaklı saldırıya dik durma söylemiyle iktidara tutunabileceği yanılsamasındadır.
akp karşıtlarının sesli ve etkin karşıtlığı siyasi birliktelikler ve akp'yi geriletici görünmese de; akp'nin değişmez ve kararlı destekçilerinin sessizliği egemendir. erdoğan'ın yıldırıcı olmaktan uzak bıktırıcı yinelemelerinin akp'yi bir seçim daha çoğunlukta tutması beklentisiyle gerilim süreklilğini korumaktadır. 30 mart iktidar değişimini getirmese de, iktidarın sarsılmasını getirecektir. akp'nin 30 mart'la anlayacağı ilk gerçekliklik iktidarın sürekliliğinin olmazlığıdır. türkiye'de, akp'ye direnen kitleler akp'yi durdurmuştur. akp, türkiye'de yükselen güç değildir. türkiye'nin yükselen güç olması gerçekliğinin akp'den değil, akp'siz de olacağı gerçekliği yaşanacaktır akp sonrasında.
28 şubat 2014, college station, texas.
