türkiye'de çoklu saptırmaca sürüyor. yerel seçimler genel seçim düzeyine saptırıldı. akp beklediği oyçokluğuna erişirse; değerlendirmesi, açıkça saptırmaca olacak: seçmenler, akp'yle darbeyi geriletti ya da darbeye direnildi. sonrasında da, yolboyu, önce akp içinden arındırma ve sonrasında akp karşıtlarını susturmadan ötesine zorlama. olası akp yenilgisinin saptırmacası da bugünden açık görünüyor: akp, onca saldırıya direndi; gerileme yanıltıcıdır, genel seçimlerde daha çok çalışılıp üstesinden gelinecektir çarpıtmacası için, şimdiden önyargılar keskinleştiriliyor.
seçimler öncesi kamuoyu araştırmaları, uzunca süredir, küreselde, seçim sonuçlarıyla, neredeyse, çakışıyor. yoklamalarla yönlendirmeler uğraşında çokca çabalar boşa gidiyor. türkiye'de seçimler öncesi yoklamalarda da, seçimlerde yaşayabileceğimiz, olası sapmaların ipuçlarının izleri sürülebilecek veriler orta yere saçılıyor. oysa, tüm siyasilikler, kamuda paylaştıkları yoklama öngörüleriyle; kendilerine özel yoklama sonuçlarını, kendi içlerinde değerlendirmede, kendilerini yanıltamaz. seçimlere ilişkin iki büyük sorunun yanıtları belirsizliğini koruyor: seçim günleri yaklaştıkça, seçim öncesi beklentilerinde, sonuçları etkilemeye, yönlendirmeye yönelik saptırmacayla geliştirilecek kuşkular bekleneni sağlar mı? tamamlayıcı ve ardından gelen sorunun da yanıtı belirsizdir: seçim sonuçlarıyla öngörüler çakışmayınca; ilk açıklama, seçimlere dışarıdan karışma olmuştur; seçimlerin sonuçları geçersizdir seslerinin yükselmesi. türkiye, öyle görünüyor ki, seçimlerde beklenmedik sonuçları sakince benimseyip, bir sonraki seçime yönelmeden önce; çoğunluk, istenmeyen seçim sonuçlarına "katkı" olduğunda yoğunlaşacaktır. bugünden öngörülecek ilk sonuç da bu oluyor: seçim sonuçlarını yoksaymakla, yadsımak. kısacası, 30 mart, bugünkü tartışmaların bitişini ve durulmasını getireceğinden çok; tartışmanın taşmasını getirecektir.
türkiye'de seçimle demokrasi işleyisinde iktidara gelmiş akp'nin, türkiye cumhuriyetinin kurtuluş ve kuruluş geleneklerini yoksayıcı, yıkıcı ve yeniden kurucu zorlamalarında toplumu germesinden öteye kalıcı olmadığını bugünden söylemek iyimserlik olacaktır ve akp'yle korkmuş, korkutmayı siyasete dönüştürmüş olanlarca benimsenmeyecektir. akp yanından bakıldığında, anlaşılmaz bir yanılsama mıdır bilinmez, 2023'e yönelinmiş umutlanmada yeniden coşkunluk değilse de, iyimser bir umutlanma ortadadır. akp'de yolsuzluk saldırısında yaşanan sarsıntı ve gerileme olmamış değilse de, yok yere ya da haksızca yapılmışçasına yolsuzluk sanıkları yeniden kamuoyu önünde söz alma sorumsuzluğunu gösterdiler yakın günlerde. çok açık biliniyor ki, türkiye'nin çoğunluğunda, akp'nin yolsuzluğun içinde batık olduğu yadsınamıyor. yolsuzluk savlarının, yoklamalarda, akp'ye karşıt oy seçmesine dönüşmediği izlenimi ve yansıtmalarını, biran için sapma ve saptırmaca değil varsaydığımızda nasıl değerlendirebiliriz? ilk ve kolaycı tepki ortada yaygın yürürlüktedir: niteliksiz, yetersiz seçmenlerin yolsuzluğu bilse de, oylarını değiştirmediğinden küçültücü değerlendirmelerle yargılamalar egemendir. oysa, durumun açıklanmasında, bu kolaycılığın zorlanması gerekir: nasıl oluyor da akp'den çözülme, beklendiği biçimde ve yoğunlukta yaşanmıyor?
akp'den kopmayanların ürkütücü çoğunluğuyla, akp dışı toplaşmak için elverişsizliği eşdeğerde gözlemek gerekiyor. aptal seçmen yaklaşımıyla, seçmenlerin akp'den koparılamayacağı yeterince yaşandı; 30 mart'ta da yaşanabilir. akp karşıtı siyasiliklerin yerel seçimler sonrası bir sonraki seçimler için konumlanması, akp'nin konumlanmasından da zorlu olacaktır. akp'de dağılma ve kopuş yaşansa da; akp'den yoğunlaşma sürüyorsa da; akp karşıtı siyasetlerin, seçim sonrası parti içlerinde yaşanacak sorgulamalar, akp'ye geçici ne kazandırır? akp için 30 mart seçimlerinden sonrası akp içinde seçimler öncesinden zorlu olacaktır. iki durumda da öyledir: 1. akp'nin olası kazançlı görünümünde akp'den arındırmalar hızlandırılacaktır; 2. akp'nin olası gerilemesinde akp'nin tepesindekilerin sorgulanmasının hızlandırılması yeni ivme kazanacaktır.
kısacası, 30 mart seçimleri, akp içi biriliktelikler için de; akp karşıtı parçalanmışlıklar için de siyasetin büyük altüst oluşlarını getirmesi kaçınılmazdır. sonuçta, 30 mart, bugünkü donmuş ve tıkanmış görünen durağanlğı değiştirecektir. 30 mart sonrasında, öncesindeki dört parçalılık dağılıp yeniden derlenecektir. 30 mart seçimleri, dört parçalı yapının son seçimidir. 30 mart yerel seçimleri, 2002 seçimlerinden çok 1999 seçimleri geçiciliğinin 2014'deki yeniden yaşanması olacaktır. 30 mart sonrası oluşumları, bir sonraki seçimlere hazır olabilirler mi; nasıl olabilirler, bugün için erken sorulardır. 31 mart'la, 1 nisan'la türkiye: 30 mart seçimlerinden çok, bir sonraki seçimler için yerlerini değiştirenlerle, yeni yerleşmeler için tartışmanın başlangıcında olacaktır. yeter artık ile böyle gitmez belirleyicilik kazanacaktır. erdoğan tek adam olduğunu sandığı anda, yalnız adama dönüşmesinin üstesinden gelemeyecektir. türkiye'nin yarıdan çoğu erdoğan'ı türkiye'nin bir sonrasında görmek istemediğini oylayacaktır. 30 mart'ta erdoğan'ın değiştiremeyeceği gerçeklik budur. bunu biliyoruz; bilemediğimiz ise, bugünden önemli değildir; o da şudur: erdoğan'sız türkiye'nin nasıl ve kimlerce kurulacağıdır.
7 şubat 2014, college station, texas.
