türkiye karmaşanın içinde. akp de, başbakan erdoğan da, karmaşanın kargaşaya dönüşmesini zorluyor. çok açıktır ki: önleyemedikleri huzursuzlukları, sözle, zoryönetimle çözerim yanlışı sorunu derinleştiriyor. akp, giderken, geleni de götürecek eylemlerden kaçınmıyor. akp'nin türkiye'ye zararları katlanıyor.
türkiye'nin değişmez demeyelim ama, değişebilir siyasallığına hızla yönlenmiş gidiliyor. demokraside gelenler demokrasiyi seçimlerdeki insan yığılımı olarak alıyor ve demokrasinin altını üstünü karıştırıyor. demokrasiye dur diyen demokrasi dışı çözümler de, yeniden, tıkanan demokrasinin önünü açıyor. yine bunu mu yaşayacağız? olana, gidişe bakarak bunu yanıtlamak zor değil. siyaset kendini söyleminde açığa vurur.
gezi ayaklanmasında, durup düşünmeyi bilemeyenler bir yığın yanlış yaptı. önce ayrımcılık geldi: yüzde ellisi evde keklik sayıldı. sokağa çıkanlar azımsandı. o gün biliyorduk evde olanların huzurunun kaçtığını. sokağa çıkmayacaklarını düşünemedi akp. hem çıkmadılar, hem de çıkartmanın olanaksızlığını göremediler. bu arada, sokaktakiler eve dönmek bilmediler. ikinci büyük yanlış bitiriciydi: yedirtmeyiz! bu iki tepkinin ortak bileşeni açıktı: gitmeyeceğiz. demokrasilerde, sokaklar değiştiricidir. türkiye'de de, sokakların değiştirdiklerinin nicelerini biliyoruz. sokaklara direnmek zordur. sokaklardan iktidar olunmaz ama, sokaklarda iktidar yitirilir.
akp'nin gezi'yi değerlendirmesi temelden yanlıştı. dışarıdan çıkar örgütlenmeleriyle, içeridek uzantılar ve işbirlikçileri dediler. akp'nin dili daha niteliksizdi, daha yanıltıcıydı. ne sokakları etkiledi; ne de evdekilerin huzuru yerine geldi. akp, değişmez yanılgısında, yine yanılmıştı. evdekileri sokağa çıkarmada boşuna uğraşırken; sokakları zorla bitirmede etkisiz kaldı.
akp, bu ikili yolu neden seçti? bu soru, akp'yi bitip götüren olduğunca; akp, bitip gittkten sonra da uzunca süre nice yanıtlanmak istenecektir.
akp'nin, yanlışlarını doğru olarak yaşamak yanılgısından yol ayrımına gelmesi geciktikçe, doğru olduğu inancı gelişti.
31 mayıs sonrası, gezi'deki darbeden kurtulduğu yanlışıyla yanılgısı, akp'yi, 17 aralık'ta da yanılttı ve yanlışa sürükledi.
türkiye'de demokrasi, cumhuriyet tarihinde en uzun dönemdir. türkiye cumhuriyeti'nin kuruluşu da, yaşama gücü de demokrasiyi hedeflemekle gerçeklendi. demokrasiyi kullanılabilir araç görenler acılı biçimde yanılgılarını gecikmeli anladı. akp, tarihi yanlış bilenlerin siyasıllığıyla, tarihi yanlışa yönlendirmenin olabilirliği yanılgısının siyasallıklarının bileşkesidir. akp, türkiye'deki demokrasinin işlerliğinden güç oldu. akp, demokrasiyi akp'den öteye olanların da varolacağı siyasallık olarak yaşamak istemedi. sonunda, akp'yle demokrasi geriledi. demokrasi açıklık düzenidir. akp, yeraltında yaşamışların korkaklığıyla ürkekliğinden açıkta olamadı. akp, açığa çıktıkça küçüldü. akp, açıkta kaldığı sürece küçülecektir.
akp, ne adaletin, ne de kalkınmanın temsilcisiydi. akp'yi küçülten de, bitirici olan da: kalkınma siyasetinin, çıkarcıların öncülüğünden öteye, yeni servet paylaşımında, yeni servet sahiplerinin istediğince paylaşımıyla kısıtlı olduğunda tıkanması oldu. yolsuzluk ve yolsuzluklardan kazanılmışların adaletli dağılımını da kendilerinin yapmasına dayalı pazar ve yaşam biçimi sonlanır mı? kolay değildir ama sonlanmalıdır. siyaset, demokrasilerde, servet biriktirmekten çok, birikmiş servetlerin güvencesiyle, servet edinmenin umutlarını canlı tutmakla olur. akp'yle servet biriktirmeye uğraşanların tıkandıkları nokta açıktır: umutlar sarsılmıştır. yarın, kazanılmış servetlerin yokoluşuyla yaşanacakları kestirmek için erkendir. bilidiğimiz şudur: akp siyasiliğiyle servet biriktirmenin sonlanacağıdır. akp'de yığılıp da servete erişileceği umutu da kalkacaktır.
sonuçta, türkiyenin akp'yle yaşadığının kalıntıları: yıkılmış kurumlarla, dağılmış demokrasi oldu.
günümüzün sorusu: akp sonrası ne olacaktır? akp'den kopmak istememekte direnenlerle, akp'den kolayca kopanların, yeniden siyasette kalma dirençlerini bilmiyoruz. akp kimlerle sürdürülebilir? akp'nin, erdoğan'la olmadan, akp olarak kalması olanaklı mıdır? erdoğan sonrasında akp olabilir mi?
erdoğan'ın, 31 mayıs sonrası gezi'deki değerlendirmeleriyle; 17 aralık'ta, yolsuzlukları açığa çıkarma uğraşlarını saldırı olarak almasıyla dış etmenlerin yönlendirmesinden sözetmesinin getirisi akp için artı olmayacaktır. g20 ülkesi olup da, birleşmiş milletler'in güvenlik konseyi kararları'na uymamazlık etmek kolay değildir. günümüzde, birleşmiş milletler'in veto hakkı bulunan beş ülkesi, kendi başına buyruk uluslararası ilişkiler kurgulayıp uygulayamaz. o tür tasarımları geliştirmek için geliştirilecek birliktelikler kolay değildir; gizliden başarmak ise olanaksızdır. akp, dışilişkilerde, günümüzde geçerliliği olmayacak uygulamaları kendi tanımladığı türkiye çıkarları diye uygulamaya yönelmiştir. yapamazsın, yaptırmazlar. türkiye'nin çıkarlarının tanımlanacağı ve uygulanmasında dayanacağı güç tbmm'dir. tbmm'nin kuruluş ilkesi de egemenliğin kayıtsız koşulsuz ulustan kaynaklandığıdır. oygücüyle güç sonsuza değin kazanılmış güç değildir.
öyle görünüyor ki, akp'nin parçalanmışlığından ötesi de yaşanacaktır. tbmm'de temsil edilen siyasi partilerin herbirinin parçalanmışlığı da yaşanacaktır. türkiye'de, siyasetin zorlu karmaşasının, toplumsal kargaşaya dönüşmemesini önlemek siyaseti kolay olmayacaktır.
27 aralık 2013, college station, texas.
