türkiye'de gezi sarsıntısı durulmuyor. türkiye'de geleneksel ayrılıklar, değişmez karşıtlıklar uzunca süredir birlikte yaşamadan, yeniden, kopma noktasında gelişiyordu. gezi'yle yaşanan patlama ve tepkilerle görülen açıktır: aykırılıklarla ayrılıklar birbirinden kolayca ve hızla kopuşu getirdi. karşıtlıkta iki yan varmış görüntüsü egemen. ayrıca, kopan ve karşıtlaşanların yeniden birlikteliği hem kolay değil; hem de kopuştan daha çok zaman alacak.
türkiye'de ortaya çıkan ikilik yeni değildir. yeni olan akp karşıtlığında uzlaşmaz olanların kazandığı güçlü görünümdür. ayrıca, akp'nin uzunca süre koruduğu ve sürdürdüğü adil ve kalkınmacı görünümünün, türkiye'de yaygın olmadığıyla yaygınlaşmadan uzak olduğu yaşandı. akp karşıtlarına karşı gösterilen tepki hem ürkütücüydü, hem de açıklayıcıydı: toplumun yarısını açıkça kapsadığı varsayımıyla, kalan yarısını dışlayıcılık. akp, artık, türkiye'de yayılan, çoğalan ve kapsayıcı siyasilik değildir. akp'yi sürükleyici önder olarak erdoğan, akp'nin eriştiği yaygınlığın ötesiyle birliktelik arayışının sonlandığının bilinciyle akp'de toplaşmış kitleselliği korumaya öncelik veriyor.
türkiye'nin önündeki soru ikilidir: akp karşıtlığı kendi içnde birleşik bir siyasiliği geliştirir mi? ikinci soru da benzeridir: akp, kitlesel birlikteliğini koruyacak siyasi gücünü sürdürür mü?
türkiye'nin gündemi bugün açıktır. akp, kendi içinde siyasi tartışma yapmadığı sürece; akp, içindeki tartışmalar türkiye'de açıkta yaşanmadığı, izlenmediği sürece bir sonraki siyasi aşama beklentilerini önyargılarla öznel beklentilere göre bileceğiz. şurası açıktır ki, akp'nin iç tartışmalarla, anında dağılması da, sonunda yıkılması da kendiliğinden olamaz. akp karşıtları, siyasi olarak birlikteliklerini geliştirirken, akp içi dağılmayı getirecek adımları da geliştirici ve gerçekleyici olabilmelidir.
2014 yerel seçimleri yakın hedeftir. 2014 yerel seçimlerinde akp birlikteliğini koruyabilir mi? akp karşıtlari gelen yerel seçimlerde birleşik nasıl davranabilir?
"gezi ruhu" diye yüceltilen, abartılı coşkunun siyasette sarsıntılar yarattığını düşünmek de, öngörmek de olağandır. kısaca, "gezi" diye anılan toplumsallığın benzeri güçte bir siyasiliği getireceğini düşünsek de kendiliğinden olabilirliğini düşünmemeliyiz.
demokrasi çerçevesinde görebildiğimiz, gelişen siyasi istem ne yenidir; ne de yerel seçimlerde geçerli olacaktır. akp siyasiliği dışında genel uzlaşım sağlanmış tek siyasi hedef "yüzde onluk baraj" kısıtlamasının azaltılması ve kaldırılmasıdır. öyle görünüyor ki, yerel seçimlere değin gerçeklenmesi olanaksız diyebileceğimiz kısıtlamanın kaldırılması, yerel seçim sonuçlarıyla daha da zorlaşacaktır. akp'nin mhp desteğiyle koruyacağı kısıtlamayı zorlayacak tbmm'de siyasi güç yoktur. oysa, yerel seçim sonuçlarıyla akp sarsılırsa durum yeniden değişecektir. akp'ye sarılanlar kısıtlamayı sürdürme yanlısı olurken; akp'nin, olası sarsıntısıyla gezi'yle yaşanmış toplumsal kopuşun getirisi akp içinden demokratik seçme istemi diye akp'yi içinden de sarsıcı siyasilik güç kazanabilir. kısaca, akp ve mhp tbmm çoğunluğu seçim yasasında değişime direnecektir varsayımı siyasiler için en gerçekçi dayanak olmalıdır.
akp karşıtlığında toplaşmış gezi kitleselliğinin toplumsal ortaklıkları olsa da, siyasi olarak, benzemezler topluluğu olması, gezi'den somut siyasiliklerin olmayacağının verisi olarak ortadadır.
akp'nin 2014 seçimlerine ilişkin iki varsayımı vardır: birincisi akp içi birliktelik korunarak sürer ise; ikincisi de, özellikle chp'ye, gezi kalabalıkları içinde yeralan, chp karşıtlığının chp içini akp'nin içinden çok sarsacağıdır. chp, gezi'den, akp düzeyinde etkilenen ve yeniden iç tartışmalara dönecek yapıdadır. chp'nin içindeki tartışma, chp'de birliği getireceği düzeyde, chp'yi yerel seçimler sonrası iç tartışmaların bataklığına da dönüştürebilir. akp'nin içinden kopmalar, chp'nin içindeki tartışmalar öncesi yaşanırsa, chp içi karşıtlıklar gerçeklenmeyebilir. benzeri biçimde, chp içindeki ayrışmalar akp içi ayrışmalardan önce gerçeklenirse, akp'nin dağınıklığı da adım atmakta güven kazanır.
türkiye'de siyasilik, tbmm dışından, aşağıdan yukarıya ve "yeni" adlar ve oluşumlarla yükselir mi? bu tür oluşum, chp ile akp içinde dağilmalar ve ayrışmalar olmadan zordur.
türkiye'nin siyasi olarak kendi içine kapanıklığının önemli getirisi suriye savaşı'ndan uzaklaşır görüntüsüdür. bu istenen miydi ya da bu durum kalıcı mıdır? cenevre'de abd ile rusya'nın öncülüğünde gerçeklenecek ikinci suriye toplantısı temmuz'da bekleniyordu. abd ile rusya birbirlerine uzak dururken, surıiye'de esad karşıtlarının ikinci yeniden örgütlenmesi uzlaşıklıktan uzak iken, türkiye'nin içinde de iki parçalı kopuş yaşandı. öyle anlaşılıyor ki, eylül'de rusya'da gerçekleşecek "g20" toplantısı öncesi suriye'de değişim beklemek zordur. suriye halkının, içeride, kanlı içsavaşında yıkımından esad'ın direncini bitirmesi zordadır. suriye dışından çözümün de, "g20" sonrasında da, kolayca gerçeklenmeyeceği suriye gerçekliğinin acılı görüntüsüdür. esad'ın zorbalığı, rusya'nın direnci, iran'ın desteği, türkiye'de akp'nin, ardına, türkiye'nin yarısıyla yarısını karşısına alamayacağı gerçekliğinin üstüne, abd'nin kazanmayacağı savaşlara uzaklığı esad'ın kanlı iktidarını uzatmaktadır.
türkiye'de zorlu günlerde yerel seçimlerden önce siyasi değişim: tbmm içinden de, tbmm dışında da donmuş görünümdedir. açıkta, siyasi olarak, akp, adım atmakta istekli görünümünü sürdürmek çabasında inandırıcılığını da, gücünü de yitirmiştir. türkiye'de siyasi adım atmada bekleyiş belirsizliğini korumaktadır.
26 temmuz 2013, college station, texas.
