suriye'de sona gelindi dendikçe son öteleniyor. suriye'de son nedir? suriye'de sonun ilk sonucu beşar esad'ın gitmesidir. beşar esad gidecektir. suriye'de sorun nedir? suriye'de sondan sonraki başlangıç bilinmiyor. suriye kalır mı ya da suriye'de kim iktidar olur? öyle görünüyor ki, suriye'nin içinden suriye'ye sahiplenecekler uğraşlarında sonu getiremedi. suriye'nin içinden gerçeklenmeyen sonu, türkiye'nin sonlandırması da beklendi ve istenir oldu. türkiye'de sınır dışına taşmada, yayılmada türkiye'deki iktidarın gücü olmadı. türkiye'nin sınırları dışında büyümesinin olmayacağını akp iktidarı anladığında suriye'de kıyam başlamıştı. suriye'de kıyam başladığında, abd sonucu belirleyeceği beklentisindeydi. suriye'de kıyam başladığında, abd'nin suriye içinde olmadan çevre güçlerin olmayacağı anlaşıldı. abd, ırak'tan, afganistan'dan geriye çekilirken; libya'da iktidarı belirlemede yetersiz kalmışken; mısır'da, tunus'ta denetlenemez güçlerle uzlaşık görünürken; iran'la son karşıtlaşma sürekli ötelenirken suriye'de abd'nin önde olmayacağı anlaşıldı. bunların öncesinde ve yaşanmasında rusya'nın fırsatçılığı da karmaşayı uzattı. bu arada, suudiler'le katar'ın paraları, silahları suriye'deki kıyamı derinleştirdi.
suriye'de son geldiğinde: abd'nin de, rusya'nın da suriye'de olacağını göreceğiz. suudiler'le, katar da yerinde olacaklar. türkiye en bilinmeyenidir. türkiye yöresel güç, tarihsel bağlantı, dinsel yakınlık diye ortalıktadır ama, suriye'deki sonda sınırları dışında olabilir mi?
başbakan erdoğan'ın gelen günlerde abd'de üst düzeyde ilişkileri olacak. obama daha öncesinde israil'de olmuştu. john kerry de tel aviv'de, ankara'da, doha'da, riyad'da, bejing'te ve moskova'da geldi gitti. suriye'de sona gidilecek mi ya da suriye'de sona gelindi mi? türkiye açısından önemli bir washington gezisi yaşanacaktır. suriye'deki sonun türkiye'de etkileriyle yansımaları olacaktır. bilinmeyen: suriye'deki sonla türkiye'deki yansımalarıdır.
türkiye'de, cumhuriyet tarihinde hiç yaşanmamış bir etkinlik süregidiyor. türkiye'de türk varlığı ve kavramı bugün tartışıldığı gibi tartışılmamıştı. türkiye'de bu oluşumu geç kalmışlık ya da geri kalmışlık gören ve gösterenler açıkta olmamıştı. bugün olmalarının getirisini bilmiyoruz. çok açıktır ki, türkiye'deki egemen ve belirleyici varlığın direnci kırılmayacaktır. o zaman? geriye dönüşü olmayan ortadakilerin bakışıyla, dönüşü olmayan bir atılım ve açılım geride kalmıştır. doğal ki, tepkileri önemsemeyen demesek de, hafife alan ortadakilerin, türkiye'nin yarınında nerede olacaklarını öngörmek için erkendir diyebiliriz. türkiye'de ortadakilerin etkilerinin gücünün artmasının getireceği tepkileri yaşamadık. türkiye'de tepkisizliğin güçsüzlük ve bitmişlik yanılsaması günümüzün gerçekliğidir.
önce pakistan'da ve kısa aralıkla iran'da büyük seçimlerin eşiğindeyiz. pakistan'da pakistan dışının adayları yeterince güç toplayacak mı? pakistan'da değişim abd'nin beklentisi doğrultusunda olmadığında tepki ne olacaktır? abd'nin pakistan seçimlerinin sonucunu tartışma konusu yapmadığı durumunda abd'nin seçimden beklentileri gerçekleşmiştir sonucunu çıkarabiliriz.
abd ve ab'de pazar koşullarında denetlenebilirlik gelişiyor izlenimi var. yirmi yılı aşkındır durgunluk yaşayan japonya'da canlılık izlenimleri gelişiyor. çin'de duraklama ve kargaşa beklentileri ötelenmiş görünüyor. 1990'lardan bu yana rusya, meksika ve arjantin'de duraklama ve yıkım gözlenmiyor. brezilya ve hindistan da büyük yıkımların öncesinde olmadıktan öteye ağırdan büyümelerini sürdürüyor. bu sonuçlara bakıp da: g20 yürürlüktedir ve işlemektedir sonucunu çıkarabilir miyiz? şimdilik evet.
10 mayıs 2013, college station, texas.
