toplumlar için seçim önemli bir göstergedir. venezüella, kısa aralıkta iki seçim yaşadı. hugo chavez'le yaşanan son seçim 7 ekim 2012'de yaşandı. chavez'in yaşama sorunlarıyla uğraştığı seçimde beklenen sonuç alınmıştı: chavez'in başkanlığındaki venezüella birleşik sosyalist partisi(psuv) 8191132 toplam oy ve yüzde 55,1'le ençok oyu almıştı. karşısındaki blok da, henrique capriles'in başını çektiği "önce adalet"le birleşik demokratik birlik de 6591305 toplam oy ve yüzde 44,3'te kalmıştı.
uzun süre chavez'in sağlık sorunlarıyla yüzünden devlet başkanlığını alması da gecikmiş ve anayasal tartışmalara neden olmuştu. chavez'in kendisinden sonrası için seçtiği ve önerdiği başkan yardımcısı nicolas maduro geçici başkanlığı üstlenmişti. hugo chavez'in yaşamı 5 mart'ta sonlandıktan sonraki ilk seçim 14 nisan'da gerçeklendi.
her seçimin beklenmedik sonuçları vardır. venezüella'da 14 nisan seçimlerinde de beklenen sonuc beklenmedik oy nicelikleriyle ortaya çıktı. partilerin birliktelikleri önceki seçimle birebirdi. 14 nisan seçimlerinde maduro oyları toplam 7575506 ve yüzde 50,78'e gerilerken; capriles'in oyları toplam 7302641'le yüzde 48,95'e yükseldi.
seçimlerin sonuçları hızla belirlendi ve maduro cephesi coşkunluğunu korumaya çalışırken capriles cephesi sonuçları benimsemediğini duyurup sokakları doldurdu. sokak çatışmalarında ölenler var. seçim sonuçlarının bunca yakın olduğu ilk ülke değildir venezüella. 2006'da meksika seçimleri de buna benzer sonuçla yaşanmıştı ve calderon yüzde 0,58 ya da 243934 oy artısıyla devlet başkanı olmuştu. meksika'da da seçimi yitiren siyasilik tepkilerini sokaklara taşırmıştı. 2012 seçimlerinde calderon sonrasında bir önceki seçime güre ayrım artmıştı. sokakların 2006 sonuçlarını değiştirmediğinden öteye 2012'de gerilemeyi de getirmişti.
venezüella'da başlayan yeni dönemin zorlu bir dönem olacağı seçim sonuçlarıyla ortadadır. maduro başkanlığı'nın sokaklara teslim olmayacağı açıktır ama, sokakları dağıtırken, sokakların tepkisini nasıl değerlendireceği, bir sonraki seçimin belirleyicisi olacaktır.
bugünden söylenecek çok söz yoktur. yine de beklentiler çok yanlıdır, çok yönlüdür. venezüella seçimlerinde 7 ekim 2012'de ve 14 nisan 2013'de toplam oy kullanımı ve seçime katılım da benzerdir. iki yanın da seçime katılım için time destekçilerini oylamaya kattığını düşünmek en geçerlisidir. seçimlerin adil ve demokrasi ilkelerine göre gerçeklendiğini varsaymak da doğrusu olarak alınmalıdır. maduro'nun ve çevresinin kazanılan oyları korumayla, yiten oyları geriye almaktan öteye çözülmeyen ve dağılmayan karşıt oyların beklentilerine de yanıtları olmalıdır.
venezüella toplumu sürekli gerilim ve karşıtlıkla yaşayarak ilerleyemez. venezüella kaynaklarının paylaşımında ve artmasında daha etkin ve toplumun bir kesiminin öteki kesimine kazanımını dengesiz sürdürmek zordur. maduro yönetiminin en uzak duracağı da kaynakların kişisel yağmalara açılmamasıdır. bunun olmayacağını varsaymak bugün için geçerlidir. kaynakların artması ve karşıtların da gelir paylaşımında gerilemelerinin yaşanmaz düzeyi zorlamaması venezüella'da yeni dönemin en duyarlı olması gereken hedeftir.
kaynakların daralması ya da paylaşımdaki eşitsizliklerin artmasının getireceği gerilimleri zorla bastırmak girişimlerinin geriye tepeceğinin gerçekliği seçimlerin ilk değerlendirmesidir. abd'nin venezüella'daki 14 nisan seçim sonuçlarına karşı durması abd-venezüella ilişkilerinin gerilimli süreceğinin son belirtisidir.
17 nisan 2013, college station, texas.
