1 mart 2003'te türkiye neredeydi, küresellik nerede? 1 mart 2003'te türkiye'de tbmm özgür iradesiyle çok önemli bir karar aldı. üç ayını yeni geride bırakmış akp hükümeti'nin, abd askeri gücünün türkiye konuşlanarak kuzey'den ırak'a saldırısına destek istemi, akp'nin çoğunluk olduğu tbmm'de yeterince destek almadı. oylama sonucu, türkiye'de demokrasinin geçerli olduğunun güçlü bir göstergesiydi. akp, tbmm'de istenen sonucu alamamayı siyasi olarak eksiklik görmedi. 2003'den sonra günümüze değin, akp başkanı tayyip erdoğan, 2003 oylamasını sözkonusu yapmadı. akp içinde, 2003 oylaması tartışma getirmedi, geçiştirildi.
2003'te abd başkanı olan george w. bush ile başkan yardımcısı dick cheney ve savunma bakanı donald rumsfeld ile yardımcısı paul wolfowitz, gününde de, günümüze değin türkiye'nin kararını abd'nin stratejik hedeflerine direnmek olarak algıladılar. 1 mart 2003'te abd dışişleri bakanı colin powell da, türkiye'nin topraklarını, abd askerlerinin ırak'a girmesinde konuşlanmasına izin vermemesini, türkiye-abd ilişkilerini olumlu etkilemeyeceğini açıkça belirtti. abd'nin başkanlığı'ndan, güvenlik sorumlularına değin tümü, bir yandan türkiye'nin onay vermeyişini "demokrasi"nin gereği görüp gösterirken; bir yandan da, tsk'nin sivil hükümete baskı yapmamasından akp'yi değil de tsk'yi sorumlu saydıklarını açıkça söylediler, yazdılar.
türkiye'nin son on yılı 1 mart 2003'teki oylama süreciyle oylamaya göre yaşandı. arada, genelkurmay başkanlığı yapan ilker başbuğ, 1 mart 2003 oylamasının yanlış olduğu konusunda açıkta konuştu, yazdı. bu arada, 1 mart 2003 oylaması sürecinde, oylamanın olumlu yönde gelişmesinin yanında olan yazarlar, o gün bugündür, olumsuz oylamanın yanlışlığını sürdürdüler. türkiye'nin gücünü güçsüzlük görmek, yanlış bir algılama olarak sürmektedir.
türkiye'nin son on yılı, on yıl önceki oylamada başarısız olanların oylamaya direnenleri geriletmesi ve siyasi olarak bitirmesi yönünde yaşandı. oylamada akp'nin edilgin davrandığını söyleyenlerle, akp'nin oyuna direnenler siyasetten elendiler.
1 mart 2013'te türkiye'de neredeyiz? abd dışişleri'nden sorumlu john kerry türkiye'de dışişleri bakanı ahmet davutoğlu ile cumhurbaşkanı abdullah gül ile görüşmeler yaptı. suriye'deki açmaz ve beşar esad'ın zulmünün sonlanması için john kerry, türkiye'nin desteğini isterken, türkiye'nin olası zararlarına karşı abd'nin desteğini yineledi. türkiye'nin bugünden sonraki on yılı da türkiye'nin suriye konusunda abd'yle birlikte oluşuna göre biçimlenecek.
2023'te türkiye nerede, küresel nerede olur? yanıtlanması zordur. bugün neredeyize göre öngörülerde bulunabiliriz, sezişlerimizle önyargılarımızı dışa vurabiliriz.
türkiye iki uçta uzlaşmaz konumdadır: bir yanda, türkiye son yılıyla, cumhuriyet'ini eskitmiştir ve bunun gücüyle yeni türkiye'nin imarı yükselmektedir; önünde duranlar tarihte bitmiş sayılacaktır diyenler var. bir de, türkiye'nin son yılında geriletilen, aşağılanan konumunda varsayılanların sessiz dirençlerini öngörenler var. iki yan da, geniş halk kitlelerinin kendi yanlarında olduğunu düşünüyor. yine de, şunu da görmeliyiz: türkiye değişmiştir diyenler halkın desteğinden kuşkusuz davranırlarken; türkiyenin bir sonraki on yılında da dirençlerini korumakta kararlı görününler yeterli halk desteğinden yoksun kalmalarından da eksiklenmiyor görünüyor. yarın, uzlaşmazlık karşıtlığa doğru gelişse, iki yanın yoğunlaşması da oluşabilir; bir yanın çözülmesi de gelişebilir. on yıl sonraki türkiye'nin bugünden görünümü budur. bugün için, iki yanın da çözülmezliği kendi gücü olduğunu düşündüğü açıktır.
türkiye zorlu bir on yıl yaşadı ve yeni on yılın başlangıcında da zorluklar geçmiştir demek zordur.
türkiye'de cumhuriyet tarihi boyunca yaşanan yerel isyanlarda sona gidiyoruz, sona yaklaşıyoruz beklentisi yolunda önemli bir etkinlik yaşandı. imralı'da tutuklu bulunan abdullah öcalan'la birlikte olan bdp temsilcilerinin isyan konumundan, ateşkesle birlikte barışa geçiş için arayışlarını, istemlerini geliştirme yönünde görüşme sağlandı. bu görüşmenin, varlığıyla kamuya açık, özü ve içeriğiyle, bu aşamada gizli olması öngörülmüştü. toplantı tutanaklarından görüşmeye ilişkin bilgilenmeler istenmeden ortaya saçıldı. bağlayıcılığı olmayan, olması düşünülemeyecek olan bilgiler kamunun malı oldu.
imralı odağında ve bdp katılımıyla başlayan görüşmelerden umutlu olanlarla, tümüyle yadsıyanların karşıtlığının getireceği siyasilik yakın gündemidir türkiye'nin. demokrasi içinde nereye, nasıl varılacağını kestirmek zordur ama, şu iki aşama zorunludur: tbmm'de tartışmayla oylama ve onama ile halkın seçimlerle geniş katılımı ve seçmesinin yaşanması. türkiye'nin cumhuriyeti ve gelişimi bu tartışmayla sürecek midir; yoksa, cumhuriyet bu tartışmayı yapmaktan sonlanacak mıdır? bu tartışmadaki seçmelerle yarınki türkiye'de yer alınacaktır; siyasiler, seçmeleriyle yaşayacak, seçmeleriyle tükenecektir.
ermenistan'da, kıbrıs rum kesiminde seçimler yaşandı. türkiye'de çok az, küreselde ise izi olmadı.
italya'daki seçimler de benzeridir diyebiliriz. italya seçimleri, italya'daki, geleneksel, güçlerin parçalanmışlığıyla yönetilemezliği yeniden italya'nın gerçekliği olarak ortaya çıkardı. italyan seçimlerinin önemli bir sonucu da katılımın en aza düşmesiydi: yüzde 75 katılım. italya'da geleneksel olarak seçime katılma oranı yüzde seksenlerin üzerindedir. ençok oyu alan pier luigi bersani'nin demokratik parti'sinin oyları, italyan komünistleri, sosyalistleri ile çeşitlemeleridir: yüzde 29,5 ve ortanın sağı diye bilinenen halkın özgürlükçüleri silvio berlusconi ile yüzde 29,1'de kalmıştır. iki blok arasındaki oy ayrımı bersani'nin yüzbin artısıdır. seçimlerde, tepki oylarıyla, siyasi deneyimsiz peppe grillo "beş yıldız hareketi"yle oyların yüzde 25'ini toplamıştır. italya'yı iktisadi zorluklardan düzlüğe çıkarmaya çalışan, teknisyen özellikli, "uygar çözüm" ile mario monti oyların yüzde 10,5'unu toplamıştır.
italya'da ilk beklenen "koalisyon" oluşumudur. italya'da da yunanistan'da olduğu gibi "avro alanı"na karşı oylar çoğunlukta olmasına karşın "avro"yu koruma ve sürdürme adına mı kurulacak "koalisyon?" avro alanı diye bilinen avro düzeni'nin avrupa birliği'nde toplaşmışların çoğunluğuna karşı sürmesi ne güne değin sürebilir? avrupa'nın yeniden canlanması ve abd ile gelişen küresellikte önemli bir odak olması beklenen avrupa birliği'nin yapay olarak sürmesi kolay olmayacaktır.
abd'de gelir gider dengesizlikleri toplumda düzelmezken; kamu giderleriyle gelirleri arasındaki açık kapatılamazken bütçesiz ya da geçici bütçelerle, uzlaşmazlıkla sürdürülen siyasette iki yıldır kaçınılamayn 1 mart 2013 de geldi, geçiyor. abd için, gelen günlerde değil ama, gelen aylarda uzlaşmanın kaçınılmazlığını dayattığını söylemek yanlış olmaz. abd'nin içinden yıpranmasının toplumsal yaşamda yansımalarının görülmemesi bugünün gerçekliğidir. uzlaşım geciktikçe bugün çözülebilir sorunların çözümsüzlüğü kalıcılaşacaktır; abd içte dışta yıpranmasını sürdürecektir.
1 mart 2013, college station, texas.
