gazze hızla geride kaldı. suriye, putin'in türkiye gezisi odağında öne çıkar gibi oldu. bahreyn'de olanları izleyenler çok az; yemen iyice unutulur gibi oldu. bahreyn'de, arap baharı'ıyla birlikte başlayan ve yatışmak bilmeyen ayaklanma durmak bilmiyor ama, suudiler'e yakın olanlar iktidar; iran'a yakın olanlar isyancı olunca abd/ab, geleneksel özgürlük/demokrasi çağrıları dışında sessizliği yeğliyor. yemen'de iktidarın egemenleri gitti; siyaset de, toplum da değişir olmadı. libya ise, kaddafi öncesinden kaddafi sonrasın atlamak için donmuş bekliyor. tunus'ta toplumun bir yarısı iktidarda; öteki yarısı da, iktidara karşı yeniden sıraları gelir mi diye beklemede. israil'de ise savaş gibi günlerin sonrasında seçim gibi günlerin içinde. iran'da sokaklar çoktan yatışmış durumda; yenisinin öngörüsü yok.
mısır'da tahrir'in dağtılmasını, beşar esad'ın sonu izler. mısır'da tahrir mursi'yi yerse: beşar esad biraz daha zaman çalar.
mısır'da, mursi iktidarı yılını bulmadan, yakın günlerdeki gazze çatışmalarında en yükseğe çıkan küresel gücünü mısır'ın içselinde egemenliğini yayma ve süreklileştirme siyaseti tahrir'e çattı. bugün bu noktadayız. muhammed mursi, mısır toplumunun yüzde otuz artılık gücüyle, öteki siyasilerin kendi içinde bölünmüşlüğünden "müslüman biraderler" örgütlülüğünü çoğaltıp ötekileri dağıtmak kararlılığında. muhammed mursi, karşısındaki niceliksel üstünlüğün örgütsüz birlikteliğini mısır'da gerilemiş mübarek siyasiliğiyle özdeşleştirmede başarılı. oysa, mısır'ı yakından izleyenler biliyorlar ki tahrir kalabalığı özüyle de, sözleriyle de mübarek yanlısı değil. ortada büyük bir yanlıştan öteye, yanılsama gerçeklikmiş görüntüsünde.
mısır'da mursi'yi iktidar yapan mısır'ın yarısıydı ama, o yarının tamamı da "müslüman biraderler"le özdeş değil; çıkarları mursi izlerlikle, mursi destekçiliğiyle, mursi yandaşlığıyla birlikteleşmiş durumda. seçimlerde mursi'ye karşı toplaşan yüzde ellinin mübarek'le eşitlenmesi yanlışın ve yanılgının özüdür. mübarek bitmiştir ve bir daha gelici değildir. mübarek'le birliktelikten mısır toplumuyla karşıtlaşmış, mısır toplumundan kopuk olanlar yeniden mübarek öncesi saygınlıklarını ve güçlerini arayışla tahrir'dedir. bu güç yeniden iktidar olabilir mi mısır'da? zordur ama olanaksızdır denemez. özellikle abd/ab'yle çelişecek mursi iktidarında içsel destek hızla dış destekle güçlenir. bugün, tahrir'de, abd/ab vardır; muhammed mursi de, abd/ab'yle çatışmaktan uzak durmaya özenlidir. abd/ab, mısır'ı yönlendirmekte gerilemiştir ama, mısır'dan tümden çekilmiş değildir. abd/ab, mursi'nin, bugün, abd/ab'ye karşıt siyaset geliştirmeyeceğinin güvencesinden öteye; yarın, olası mursi'nin abd/ab karşıtlığını dengeleyecek güç yığılmasında destektir.
mısır'da, mursi, öndekidir ama, "müslüman biraderler"in tümü de mursi'yle değildir. mursi'nin müslüman biraderler'den bağımsızlaşmasına müslüman biraderler içinden izin verilmez. daha da önemlisi: tahrir'de, mursi karşıtı müslüman biraderler beklentisi de vardır. bu karmaşadan mursi elenir mi? öyle görünüyor ki, muhammed mursi, tahrir'i dağıtma gücünü bulduğunda mursi'nin yakın geleceğinde kalıcıdır. mursi'nin gücü, öncelikle müslüman biraderler içinde daha az tartışılır olacaktır. mursi karşıtı yeminli müslüman kardeşler kalabalıklarının ise yeniden tahrir'de olabilmeleri uzunca süre ötelenecektir.
mursi'nin mısır'da iktidar olmasının pekçok önemli sonuçları olur. en önemlileri suudi arabistan'a yansıyacak olanla türkiye'deki yansıması olacaktır. mısır önderliğinde türkiye'nin izlemesi suudiler'de hanedanı tümden bitirir demek için erkendir ama, basınç yükselecektir. türkiye, mısır'ın ardına katılmadığı durumda ya da suudiler'e yaklaşan türkiye görünümünde suudiler hanedanlığı korurken; mısır, iç barışını tahrir'i dağıtsa da koruyamaz. şimdilik, mısır'da, ilk beklenti tahrir'in fransa, yunanistan sokakları gibi mi temizleneceğidir; yoksa, 1989 tiananmen benzeri kanlı mı sonlanacağıdır? mısır'da demokrasi, mursi iktidarı için vardır ve ondan ötesine demokrasi özlemdir.
abd'de 31 aralık'a sayılı günler var. demokratlar içinde başkan obama'ya diren diyenler egemendir. oysa, başkan obama uzlaşma yanlısı olduğunu göstermiştir. uzlaşım obama'nın yeni başlayan son dört yılını obama için huzurlu kılar. cumhuriyetçiler ise, seçimde yenilgilerini. başkan adayı mitt romney'i uzlaşmaz gösteren "vergi/bütçe" uzlaşmazlarını elemek ve sessizleştirmekte yoğunlaşmış görünüyorlar. cumhuriyetçiler, vergi/bütçe uzlaşmazlarını elerlerse cumhuriyetçi'lerde aykırı sesleri denetlemeyle güç kazanırken; obama'nın yönetimde huzuru demokratlar'ı parti içinde huzursuzlaştırır. dışarıdan ve kolayca uzlaşılsın demenin getirisi yoktur. sonunda demokratlar'ın, cumhuriyetçiler'in seçilmişleri kendi çıkarlarını ve geleceklerini uzlaşmazlıkta da görebilir. söylenegeldiği gibi uçurumdan aşağıya düşülür mü? abd, mali yükümlülükler anlamında uçurumun kıyısındaysa, bu noktada, uzlaşım geciktirilemez; abd'de bütçe/vergi sorunları uçurumun uzağındaysa, 1 ocak sabahı uzlaşmazlıkta sarsıntı duyulmaz. olası sarsıntı, anlık ve kısa süreli gerçekleşir.
türkiye'de, 2002'den bu yana ilk kez akp'nin içinden tayyip erdoğan'dan ayrı ve değişik sesler ortaya çıkmaktadır. öyle görünüyor ki, tayyip erdoğan da, hızla yalnızlaşmakta ve kendi başınalıkta denetimsiz yürümektedir. böyle anlar, ilk başta "muktediri" olduğundan güçlü gösterirken; düşüş ve bitiş de hızlanır.
7 aralık 2012, college station, texas.
