neredeyse doksanıncı yılını kutlayacağımız cumhuriyet'in tartışmalı oluşuna nasıl yaklaşmalıyız? cumhuriyet'in yanlış olduğunu söyleyenler hep oldu. başlangıçtaki nicelikleri de, nitelikleri de bugünden güçlüydü cumhuriyet karşıtlarının. son on yılın ortaya çıkardığı yeni karşıtlar da zaman içinde sessizleşmeseler de, bugün olduklarından az olacaklardır. cumhuriyet karşıtlarının yıprattıklarından çok yıpranmışlıkları bilinecektir.
türkiye'deki siyasi iktidar süreklilik kazandıkça; siyasi iktidar almaşığı yokmuş göründükçe toplumdaki etkinliği gevşemeye dönmektedir. türkiye'de siyasi iktidar akp, uzun süre, üzerinde yükseldiği, güç bulduğu cumhuriyet geleneğiyle demokrasiyi kısıt görmüş ve göstermeyi sıradanlaştırmıştır. akp'nin yapmadığı, yapamadığı, yapamayacağı ne varsa cumhuriyet geleneklerinin baskıcılığındandır görülmüştür, gösterilmiştir. cumhuriyet gelenekleriyle çelişmeden güç aldığını varsayan akp siyasetçilerinden öteye, cumhuriyet boyunca baskı altında yaşamını sürdürmüş nice siyasilikler de yaşam bulmuştur. bundan sonrası da böyle gider mi? cumhuriyet karamsarları için ne bekliyoruza türkiye toplumundan yeterince katılım olmaması iki türlü açıklanabilir: cumhuriyet'in birincil amaçlarından demokrasiye bağlılık biriyse; nasıl oldu da cumhuriyet bunca kolay ve bunca zayıf düştü kuşkusuna yanıtların yetersizliği de ötekisidir. cumhuriyet eleştirisini cumhuriyet'in gelenekleriyle kazanımlarını geliştirmek yönünde düşünenler çoktur. cumhuriyet eleştirilerinin cumhuriyetin sürekliliğiyle cumhuriyetin belirleyiciliğini güçlendireceğini öngörmek iyimserlikten öteye gerçekliğin dışavurumudur. cumhuriyet tarihi boyunca eleştirilerden zayıflamış görünse de, gücünü sürdürmüştür. bugünkü görünümle gerçekliği doğru görüp, doğru değerlendirmek gereklidir. cumhuriyet kuruluşuyla, kurucularıyla, geleneğiyle, gerçekliğiyle türkiye'nin değişmez gerçekliğidir.
akp'nin tbmm'de yaşadığı tıkanmanın sonrası nasıl gelişeceğini öngörmek için erkendir. chp'den, akp'den, sonra gündemde mhp'nin büyük toplantısına geldik. mhp'de devlet bahçeli yönetiminin değişimi mi yaşanır? mhp'de, devlet bahçeli'nin değişmezliği de, devlet bahçeli'nin değişimi de 2014 ve 2015 seçmlerinin belirleyicisi öğelerindendir. mhp'nin tbmm'de temsil edilmesini sürdürmesi de, sürdürme gücünden geriye düşmesi de türkiye'de akp iktidarının geleceğini etkileyecektir. akp'den kopanların gideceği bir yer mhp ise; mhp'den kopanların tek gideceği yer akp'dir. mhp'de siyasi seçim mhp'nin geleceğinden çok, akp'nin geleceğinin de belirleyicisidir.
suriye'de beklenen siyasi çöküş yaşansa da, siyasi iktidar değişimi beklenenden çok zaman alıyor. suriye'de beşar esad yönetiminin kanlı geçmişinden kurtulması olanaksızdır. beşar esad yönetimi geçmişin altında ezilmişliğiyle günümüzde eziciliğinde direniyor. beşar esad'ın günlerinin çoğalmasıyla suriye'nin yıkımı da çoğalıyor. suriye'nin bir yandan yalıtılmışlığı; bir yandan da yalnızlıktan halkın çoğunluğuna zulüm bitmek bilmiyor. beşar esad ve çevresinin gideceği yer olmadığından öteye olası yerler de artık uzak. suriye'de isyanın son darbeyi gerçekleyememesini beşar esad'ın gücünden çok, isyancıların siyasi uzlaşmazlıklarında gözlemek gerekir. sonunda, isyancıların uzlaşımı son darbeyi gerçekleyecektir. bayramda da ateşkesi gerçekleyemeyen suriye'de değişim geciktikçe devletin çöküşünü, ülkenin çöküşünü, toplumun çöküşünü, tarihselin çöküşü izlemektedir.
ukrayna'da 28 ekim pazar günü parlamento seçimleri ne getirecek? viktor yanukoviç'in iktidarı birinci parti konumundan gerilemesi yenilik olur. ynukoviç'in partisinin birinci parti konumunu sürdürmesi hem beklenendir; hem de olağınıdır. ukrayna'da siyasi değişim olmaması olağan sonuçtur.
çin halk cumhuriyeti'nde büyük siyasi değişimde halkın katılımı geleneksel seçim ve oylamadan çok tek parti yönetiminin iç demokrasisinden yaşanacaktır. çin'in gelecek on yılını belirleyecek komünist parti'nin büyük toplantısı sonunda belirlenecek yönetimin geçiş sürecinden sonrasındaki belirsizlik ortadadır. çin'de yeni yöneticilerle toplumsal barışı korumakla, demokrasinin partiden öteye yayılması birlikte gerçeklenebilir mi? bu sorunun yanıtını parti toplantısından çok gelen yıllarda yakalayabileceğiz.
abd'de 6 kasım seçimleri sürecinde son on güne giriliyor. kamuoyu yoklamalarında, bir süredir cumhuriyetçi mitt romney yönünde artışın durakladığı günlerdeyiz. abd'de barack obama'nın yeniden seçilmesi ilk beklentidir ama cumhuriyetçi mitt romney'nin seçilebilirliğini tümden yoksayamayız. abd, mitt romney'nin seçilmesine hazırdır ama, demokrat barack obama'nın yitirmesine hazırdır diyemeyiz. obama'nın 2008 seçimlerindeki oy oranını bulması zor görünmektedir.
26 ekim 2012, college station, texas.
