abd'de 6 kasım seçimleri sürecinde önemli bir durak da geride kaldı. 1960'dan bu yana abd seçim süreçlerinde "tv" ortamında adayların karşılıklı tartışmaları gelenektir. siyasi partilerin geride bıraktığımız adayların kesinleştiği "büyük toplantı"ları gibi tv ortamında "tartışma" da sıradanlaşmıştır ve gösteriden öteye etkisi azdır.
"tartışma"lar: özü, işleyişi, biçimi, katılımı, yönlendiricisi, süresi hep önceden belirlenmiş kurallara olabildiğince bağımlı gerçekleniyor. "tartışma"larda, içtenlik, gerçeklikler, açık ve kıyasıya eleştirilerden çok önceden hazırlanmış, kısa kısa yinelemelerle, yapay gülücükler, gözler, eller birincil oluyor. öncesinde adaylar bir yere kapanıp, günlerce hazırlık yapıyor; kamu ortamında her yandan ileri geri beklentiler, öngörüler, yönlendirmeler, saptırmalar yaşanıyor. tartışmanın ardından adayların kazanını belirlemek; sonrasında kim neden öne çıktı, geride kaldı tartışması gönlerce sürüyor. ayrıca, söylenenlerin yalanı yanlışı, eksisi artısı durmak bilmiyor.
3 ekim akşamı demokrat başkan obama ile cumhuriyetçi aday romney geleneksel tartışmaya katıldılar. ilk izlenim ve genel değerlendirmeye göre: romney daha etkindi; obama ise epeyi yetersiz ve isteksiz göründü.
bundan sonra iki tartışma daha yaşanacak seçim öncesinde. ayrıca, başkan yardımcıları da bir kez tartışma yapacaklar.
abd seçimlerinde, bu tartışmalara, seçmenlerin ilgisi yüksek olsa da, seçmelerin ve oylamanın ne tek etmenidir; ne de belirleyicisidir. yine de, adaylar, bu tartışmalarda tümden yenik görünmemeye; tümüyle etkisiz kalmamayı önemserler. tartışmalarda önde ve etkin olmak belirleyici olmasa da; etkisiz ve edilgin görünmenin götürüsü olur. başkan obama'nın, 3 ekim'de romney ile yaptığı tartışmadaki görünümü bitirici değildi ama, romney'yi yeniden tartışılabilir ve başkanlıkta düşünülebilir kıldı diyebiliriz.
bugün için soru şudur: cumhuriyetçi başkan adayı mitt romney bu tartışmadan kazandığı izlenimi 6 kasım'da oya dönüştürmede de başarılı olabilir mi? demokrat başkan obama, başkanlığı bir tartışmadaki zayıf görünümüyle yitirir diye öngörmek büyük yanlışlık olur. gelen günlerdeki seçim çalışmalarında da, sonraki iki tartışmada da başkan obama daha hazırlıklı ve savunmadan çok tartışmada etkin olmaya çalışacaktır. bir tartışmada geride kalmak önemli değilse de, tüm tartışmalarda zayıf görünmenin etkisi yaşanır seçim gününde.
abd başkan adayları neyi tartışır gibi görünüp de tartışmaktan kaçınıyor? abd'nin gelir gider dengesi bozulmuştur. abd, yurttaşlarından topladığı gelirden çok yurttaşların ve ülkenin yaşamı için harcamaktadır. ne ödemeler dizginlenibiliyor; ne de vergilendirme arttırılabiliyor. bütçe açıkları, dış alımla dışa satımda açıkların azalmayıp artması, gelir bölüşümündeki yüksek gelir kümeleriyle düşük gelir kitlelerindeki açılma sürüyor. sonuçta, "özveride" eşitsizlikten öteye özveriye direnme esnemiyor. abd içine kapanık yalıtılmışlıkla, dışa dönük yayılmacılıkta da kendi içinde uzlaşık değil.
abd'nin içinden bakınca da, dıştan bakınca da adaylar arasında ayrım silikleşiyor ve belirginliğini yitiriyor. geriye kalan da, seçmenlerin kültür ayrılıklarıyla toplumsal katman kimlikleri seçmeyi getirecek görünüyor. abd'nin gelen dört yılda demokrat obama başkanlığında ya da cumhuriyetçi romney başakanlığıyla önemli bir değişim yaşamayacağını söylemek kolaylaşıyor. oysa, bir yandan da, kıyasıya tartışma ve milyar doları aşan seçim tüketimi var. abd, gerçek sorunlarını ötelemeyi tartışmayı sürdürüyor. şimdilik: 6 kasım'a değin öteleme sürecektir diyebiliriz, yine, kolayından.
4 ekim 2012, college station, texas.
