abd'de 6 kasım seçimlerine gidişte, geleneksel bir aşamanın ilk etkinliği geride kaldı. cumhuriyetçiler'in başkan adayı mitt romney ile paul ryan, aylardır süren her eyaletten seçilen delegelerin büyük toplantısında, delegelerin çoğunluğu oylarıyla partinin adayı olduklarını kabul ettiler. abd demokrasisinin geleneksel işleyişinde, bu toplantı, uzun süredir görsel iletişim ortamı aracılığıyla seçmenlerle ilişki kurma aracı olarak kullanılmaktadır. önceden tasarlanmış ayrıntıların eksiksiz uygulanmasıyla, tartışmasız, tek yanlı, süslü, çekici söylevler, bayraklar, balonlar, dualar, konfetilerle son bulmaktadır. "sivil toplum" görüntüsünün neşeli bir görüntüsü olarak gerçeklenmektedir. nasıl ki, iki parti arasındaki ayrımlar çok derin ve değişmez değilse; bu toplantıların da, yaşanan gösterilerin de birbirine benzediği ilk izlenimdir.
abd'de, birbirine benzeyen iki partinin, birbirini etkilemesiyle, birbirini izlemesi de sıradandır. yine de, iki partinin birbirinden ayrılıklarının vurgulanması bu toplantıların birincil kaygusu olmaktadır. abd konusunda ortaklıkla, uzlaşımda benzerliklerde abd bayrağına ençok sarılanla, abd bayrağını en içtenlikli sallama yarışı sürmektedir.
cumhuriyetçiler için, 2012 toplantısı, beklenmedik gecikmeyle ve tasarlanandan bir gün eksiğiyle yaşandı. doğanın, yazsonuyla sonbahar başındaki çarpıcı kasırgalarından birine denk gelen toplantı günlerinin sonunda abd seçmeni yeterince bilgilendi, gereğince kararlı mıdır?
cumhuriyetçiler, romney-ryan birlikteliğiyle başkanlık seçimini kazanıp yürütme gücünü bulur mu? bulamaz diyemeyiz. cumhuriyetçiler seçimi yitirirse ne olur? abd'de işleyiş sürer ve gelen dört yılda cumhriyetçiler yeni adaylarla yeniden umutlanmanın arayışına 6 kasım seçiminin akşamından başlarlar. toplantıyı izleyince, toplantının etkisinde cumhuriyetçiler için kazanmanın dışındaki sonuç abd'yi içeride sorunlu, küreselde güçsüz bırakır düşüncesi egemendi. neden romney-ryan sorusuna cumhuriyetçiler'in yanıtı şuydu: güçlü abd, geleceğinden güvenli abd. abd'nin zorlu günlerden geçtiği, demokrat başkan obama'yla zorlukların katmerlendiği ve bir dört yıl daha gecikmeden kalkınma ve refah günlerine dönüş için romney-ryan iktidarı özleyenlerin nasıl sorusuna yanıtları açık olmadı. abd'nin borçlanma sorunlarıyla, denetlenemez bütçe açıklarının hem ülke için, hem de bireyler için katlanılamaz geliştiği korkusu yükseltilirken; sunulan ve özlenen çözüm devletin toplumda belirleyiciliğinin kısıtlanmasıyla, azaltılması olduğu yinelendi. 1980'de iktidar olan ve benzeri çözümü uygulayan cumhuriyetçi reagan'ın yüceltilmesiyle dokunulmazlığının sürdüğü açıktı.
cumhuriyetçiler'in toplantısına, romney-ryan adaylığına bakarak, bilinenin, denenmişin yenidenliğini kolayca söyleyebiliriz. cumhuriyetçiler'in toplantısında, bugün kabullenilemez, yarın abd yeniden güçlü olacaktır genellemelerinin ötesine giden bir yön arayışı ve gerilimi yoktu. demokrat obama giderse, demokratlar, meclislerde geriletilirse, herşey yeniden eskisinden de güzel olacak iyimserliği egemendi. büyük sorular, büyük düşünceler, büyük çözümler orta yerde, açıkta yoktu.
cumhuriyetçiler'in seçime yönelik büyük toplantısında obama karşıtlığnda birliktelikle, obama çözümlerine karşıtlıkla geriletmek tutkusundan öteye ne vardı?
cumhuriyetçiler'in de demokratlar'ın ardından demokratlar'a benzediğinin örnekleri çoktu. romney ve ryan da, tüm destekleyici, katılımcılar da "göçmen" geçmişleriyle abd düşlerindeki başarılarını sergileme çarpıcıydı. oysa, başarmış göçmenlerin öykülerinin başlangıcındaki zorluklara katlanmaya gösterilen yüceltmelere karşı: yeni göçmenlere öngörülen çözümler ya da kolaylıklar sözkonusu olmadı. abd toplumunun içinde kayıtsız, belgesiz milyonlarca bugünkü göçmenlerin başarıncaya seslerinin duyulmayacağı belirgindi. teksas'tan ilk kez senatör olacak küba kökenli ted cruz da, new mexico valisi ispanyol kökenli susana martinez de, 2010'da florida'dan seçilmiş senatör marco rubio da, cumhuriyetçi parti toplantısı için demokrat parti'ye benzeyen görüntülerdi.
ayrıca, arizon valisi janice brewer, south carolina valisi nikki haley ile new mexico valisi susan martinez de kadın siyasetçilerin cumhuriyetçi parti'de de yaygın güçlendiklerinin önderleri olarak ortada etkindiler.
büyük toplantıya gelinceye enazda gösterilen ve bir anlamda üstü kapalı geçen mitt romney'nin mormon inanç topluluğundan oluşu, açıkta olmasından biraz ötesinde güvenle kıvanç gösterisindeydi. 2008 seçimleriyle, abd'de siyah derililerin demokrasi içine güçlü çekilmesinin yanında, 2012 seçimleriyle de mormon'ların güçlü katılımı gerçekleşebilir öngörüsü yanıltıcı olmaz.
cumhuriyetçiler'in geride kalan toplantısında silik olan pekçok konu da vardı: birincisi dışta cumhuriyetçiler'in obama'dan öteye abd'yi nasıl yönlendireceği atlandı diyebiliriz. suriye'de geriden değil, önde olarak belirleyici olma genellemesiyle, israil yalnız bırakılmayacaktır, rusya ve çin'e daha dirençli olunacaktır kararlılığı dışında abd'nin dışı konu olmadı. romney-ryan yönetimiyle obama'nın bush'tan kalanı sürdürmesinin süreceği ilk beklenti olmalıdır diyebiliriz bugün. ikinci eksiklik de, obama yönetimine ve obama seçmelerine ilk ve en etkin karşıtlığı başlatıp sürdürmüş "çay parti" kalabalıkları, neredeyse, yoktular. benzeri biçimde, cumhuriyetçiler içinde eğreti yaşayan ron paul'un kalabalıklarının oyunu almaktan öteye etkinlikten uzak tutma açıktı. bu arada, abd'de 1980'lerle unutulmuş ya da bastırılmış, gelirle bölüşümde geri kalmışlarla eşetsizlik konusunda 2011 eylül'ünde ortaya çıkan "yüzde bir" varlığı yokmuşçasına geçiştirildi.
3 eylül pazartesi günü başlayacak demokratlar'ın büyük toplantısı neler getirecek ya da cumhuriyetçiler'in geçici kazanımlarını nasıl geriletecek sorularının yanıtlarına az kaldı.
30 ağustos 2012, college station, texas.
