yunanistan'da parlamento seçimleri beklenenin ötesinde yenilikler getirdi. geleneksel iktidar ve muhalefet partileri yer değişiminden ötesi gerçeklendi. yunanistan'da karamanlis, papendreu gelenekleri tükenmisti. yunanistan'ı seçime götüren "uzlaşım hükümet"iyle siyasilikleri bitikti. yunanistan'da pasok da yeni demokrasi partisi de parçalanmıştır. bir daha toplanmaları da zordur. yunanistan'ın geleneksel güçlü komünistlerinin de yetmezliği açıktır. sokakların meclisi etkilemesinden çok sokakların meclise toplandığını görmek gerekir. mecliste kavgayı, sokaklardaki gösterilere yeğlemiştir seçmenler. yunanistan'ın geleneksel siyasiliklerine sokaklarda güçlü tepki gösterenler meclise çıkmayı başarmıştır.
oy dağılımlarına bakarsak ne görüyoruz? antonis samaras'ın önderliğinde yenileşmiş görünen "yeni demokrasi" partisi'nin yüzde 18,9'la birinci partidir. toplumun yüzde yirmisini almayan birinci partiyle yönetim olanaksızdır. kaldı ki, seçim öncesinden ya da bir önceki seçime göre yüzde onbeş düşmüş oy oranıyla güçsüzlük apaçıktır. seçim yasası ayrıcalıklarından meclisteki temsili ise artmıştır. bu durumun algılanmalısı da çokludur. yunanistan'ın geçtiği zorlu geçitte, seçmenlerin umudunun düzelme olduğudur diye de alınabilir. yoksa, ikinci partinin yüzde ikilik oy eksikliğine karşı, birinci partinin yarısı sayısında mecliste temsilciliğinin demokrasiyle bağdaşmayacağının tartışmasız temeli olarak da alınabilir.
temsilci sayılarındaki oransızlık, yunanistan'da değişimin iyileşme getirmemesiyle, ikinci partinin yeni ve erken seçimi zorlamasını da dayatabilir. "yeni demokrasi" kazançlı değildir; ayrıca da, güçsüzleşmiştir.
geleneksel ve seçim öncesinin birinci partisi "pasok" ise yüzde otuz oy yitirerek üçüncü parti konumuna gerilemiştir. "pasok"un mecliste temsili de üçte bire inmiştir. "yeni demokrasi"nin geleceğinden de kötümser yaklaşmak gerekir "pasok"un geldiği yere bakınca. nedeni ise açıktır: "pasok"un içinden yepyeni bir sosyalistliğe kopmuştur yunanistan'ın değişim özleyen seçmenleri. "syriza" diye 2004'den bu yana yaşayan "radikal solcu birliktelik" oylarını, hem yüzde olarak, hem de temsilci sayısı olarak dört beş katına yükseltmiştir. bu oylar "blok" oylar olduğundan birlikteliği korumak "muhalefet" olarak kolay olsa da, iktidarda pay alarak tutmak olanaksızdır.
yunanistan seçimlerinin ilk ve en önemli getirisi: "syriza"nın, bir anlamda, dışarıdan, yeterince sezilmeyen olağanüstü yükselişidir. geleneksel partilerin oy yitireceği de, gerileyecekleri de beklenendi, olağanıydı. o yaşanmıştır. ancak, geleneksel karşıtlık olan ve iktidarla muhalefet olarak düzenli, sürekli yer değiştiren partilerin birinciyle üçüncü konumları "uzlaşım" hükümeti olarak birarada olmalarını değiştirmeyebilir. birinci parti ile üçünci parti, neredeyse, öyle birliktelikte kopma olmazsa güven oyu alabilecek yeterlikteki 150'den bir eksiğiyle 149 temsilcilik ediyor.
yunanistan'da komünistler, bir önceki oy oranlarını da, temsilci sayılarını da korumuşlardır. komünistler, yüzde bire yakın oy oranı artışıyla beş yeni temsilcilik artışı kazanmıştır. yunanistan sarsılmış, küresel altüst oluşlar yaşanıyor, küreselde komünistler geriliyor ve rusya'da yüzde yirmilik, yunanistan'da yüzde ona yaklaşan komünistlik yerinden oynamıyor.
yunanistan'da seçimin, yunanistan dışından hiç istenmeyen en önemli sonucu da iki ayrı yunan ulusçuluğunu temel yapan partilerinin yüksek oranda oylarıyla yükselişleridir. birisi panos kammenos'un yüzde onluk "bağımsız yunan" ile nikolaos michaloliakos'un yüzde yedilik "altın şafak" partisidir.
kısacası, ilk izlenimler olarak yaklaşırsak: sokaklardan güç alan, ab'ye, yunanistan'ın geleneksel varoluşuyla birlikteliklerini yadsıyan güçler çoğalmıştır mecliste. yunanistan'ın birarada tutulması da, yeni çözümler de, iyileşmeler de zordadır. yunanistan kendi içine mi döner; yoksa, güçlü yeni bileşimler mi gerçekler belirsizliği egemendir seçim sonuçlarıyla.
7 mayıs 2012, college station, texas.
