suriye'de içsavaş derinleşirken, iran'da seçimler yaşanıyor. rusya'da seçimlere de günler kaldı. abd seçimlerine aylar var.
suriye'de bir yandan "muhalefet"in parçalanmışlığından uzlaşım ve birlik gerçeklenemiyor; öte yandan "iktidar"ın birliğinde kopuşma yaşanmıyor. bunu iktidar parçalanmaz diye alamayız; benzeri biçimde de "muhalefet" birleşemeyecek de diyemeyiz. hangisi önce olur kestirmek güçtür ama, ikisi de olacaktır. biri ötekini hızlandıracaktır. suriye'de egemen olan yönetim ve iktidar savaşarak gitmeyi seçti. beşşar esad ve çevresi yenilerek bitecektir. suriye'de azlık, cokluğu yokedemez, sindiremez. silahsız ya da silahın güç oranına göre güçsüz görünümdeki çoğunluk kazanacaktır. suriye'de isyan yaygın ve kitleseldir. suriye'deki isyan yaklaşık bir yıl sonra güçsüz ve örgütsüzdür. suriye'deki isyancilar örgütlenmesini güçlendirecektir ve iktidarını kuracaktır. nasıl ve kimlerle diye sorabiliriz ama neden diye sormanın ne anlamı kalmıştır, ne de geçerliliği.
suriye'deki "muhalefet"in parçalı olması sorundur ama olağandır. 1979'daki iran devrimi'nden bu yana kısa dönem, uzun dönem karşıtlığı yeniden, yeniden ortaya çıkmaktadır. son yanılgı iran devrimi'nde yaşanmıştı. şah rıza gitsin de ne olursa olsun "aceleciliğinin" muhalefetin her rengini iktidara taşımadığı ortadadır. öncesinde de, sonrasında örnekler benzeridir; iran devrimi örneği salt iran'a özgü değildir. en sonuncusu libya'da da yaşanmadı mı? "muhalefet" diye ortadaki isyancılar, bir anlamda, önce kaddafi gitsin, iktidar çöksün, ayrılıkları birleştiririz, biraraya geliriz yanlışı yaşanmadı mı? kaddafi gitti; kaddafi'nin gidiş hızlandırıldı ama yerine iktidar oluşmadı. paramparçalık ortada ve kolayca da birlik oluşmayacak. suriye'de de o noktadayız. sorun esad'ın gidip gitmeyeceği değildir. esad'a son darbeyi vuranların birlikteliğiyle destekleri kim olacaktır?
abd, afganistan'a girerken de, ırak'a saldırırken de kendi başına gitmemeye özendi. ortaya çıkan tek yanlı abd gücü oluşturulabilendi. afganistan'da kuzey'den tacik azınlık ve türkiye'nin desteği olmasa abd paldır küldür girer miydi; onca kısa zamanda etkin olabilir miydi? ırak'ta kuzey ve güney'in ırak'ı savunmayacağı ortadaydı. artı, türkiye'nin destekleyeceğine göreydi tüm tasarım ve "planlama" ama olmadı. abd, savaş konumundan, türkiye desteği yok diye kaçamadı. öyle bir sonuç yaşansaydı abd'nin yayılması o anda biterdi. abd'ye ırak saldırısının onca pahalıya gelmesidir, libya'da içerisinde ve dışarıdan destekçilerle kaddafi'ye saldırı. libya'da destekçilerin olması abd'nin ödemelerini azalttı. suriye'de yaşanan odur. suriye'nin içinden yükselen istemler de, türkiye'nin katılım payı da abd'nin ödemek istediğinden yüksekçedir. sonunda abd de gerileyecektir, türkiye de gerileyecektir ve iç uzlaşım da hızlanacaktır. bu noktadan sonra, "soğuk savaş" benzeri susup çekilme olmaz.
bu arada, suriye'de insanlar onlarca, yüzlerce kırılıyor gün gün. ne abd/ab'de kamuoyunda, ne de türkiye'nin, arap ülkelerinin kamuoyunda "daha ne duruyoruz" baskısı yoktur. beşşar esad ve yönetiminin tanklarla toplarla saldırısını destekleyen kitleler yoktur suriye'de. libya'da, ırak'ta vardı. afganistan'da da vardı. artık epeyi gerilerde kalmış saydığımız yugoslavya dağılmasında ba açık kitle desteği vardı despot miloseviç'in. miloseviç'in destekçileri yenilgiden dolayı ve başları eğik olarak olarak küçüldüler. sırbistan'da, uzun yıllar ve belki de hiçbir zaman müslümanlar'ı yokedelim diye bir güç oluşamaz. örneğin ırak'ta, libya'da ezilmiş ve yokedilmiş iktidarlarin kalıntıları yeniden ortaya çıkacaktır yeri ve zamanı geldiğinde. afganistan'da iktidarın egemeni değilse de, parçası olabilecektir yenilmiş görünen önceki iktidar kalıntıları.
suriye'de ne bekleyebiliriz? suriye'nin alevi'lerine yönelik bir kalkışma ve kıyım yaşanmayacaktır. ırak'ta yaşandı ve hala da daha kötüleri yaşanabilir. suriye'de de tehlike vardır ama gerçeklenmeyecektir? neye göre? suriye'de "üniformalı" aleviler saldırıyor tankla, topla, ağır silahlarla. beşşar yönetimi de aleviler adına direnmiyir, aleviler'den kopuk direniyor. beşşar esad gidecektir ve yerine gelenlerin öç ardında koşanlar olmayacağını yşayacagız. suriye'nin çoğunluğu azınlıklarını koruyacaktır. suriye muhalefeti'nin parçalanmışlığı görünümünün açıklanması da budur. ayrıca, beşşar esad'ın kullandığı silahlarin gücü de, sürdürülebilirliği de yoktur. suriye kendi başına olan, kendi başına yaşayabilecek bir ülke değildir.
türkiye bugüne değin dışarıdan ırak'ın tekliğini sürdürmesinden gerilemedi. benzerini suriye için de sürdürüyor türkiye. abd'nin ağırdan alışı da, abd'nin olayları hızlandırması da türkiye'nin seçimlerini kolayca çözümleyemeyişindendir. bakalım, 1989'dan bu yana örneğini ancak yemen'de küçük çapta gördüğümüz benzeri bir beşşar esad yönetiminden beşşar esad yönetimine isyan ve bölücülük yaşanabilecek midir?
ab kendi içinde pazarını, iktisadını, alım satımını, büyümesini, ödemelerini dengeye bağlamayı sürdürüyor. abd'de ise obama ve demokratlar seçimlere güvenle giderken; cumhuriyetçiler 6 mart'ta "süper salı"dan parçalanmışlığını bitirmiş olmayı umuyor. cumhuriyetçi seçmenler birliği ve birleşmeyi mi oylayacak 6 mart'ta; yoksa, parçalanmışlık daha da derinleşmiş mi olacaktır?
rusya'da seçimlerin değişim getirmeyeceği istenen değil, beklenendir. rusya'da derinden ve sessizce ortaya bir tepki çıkarsa, sonrası da sessizce sürmez. yine benzeri biçimde değişim yaşanmazsa aşağıdaki güçler sessizce dağılıp gitmez.
iran seçimleri'nden iran'daki güçler dengesinin değişebilirliğine ilişkin ipuçları yakalayabiliriz. iran'da seçimler, mısır'da mübarek dönemi seçimleri ya da suriye, ürdün seçimleri benzeri değildir. iran'da güçlerin dağılımı seçimlerde yansımasını bulmaktadır. bugün yaşanan seçimlerde de öyle olacaktır.
türkiye'de chp'de yaşanan kurultay'ın ne getirdiğini yarın birgün bu yönetmeliğin de değiştirilmesi gündeme geldiğinde daha iyi anlacağız. chp'de şimdilik, yönetmeliğini koruyamanların yönetimde dışarıda kalmasının dışında partiden de dışlandığını söyleyemeyiz.
2 mart 2012, college station, texas.
