fas'ta seçim önemli bir aşamadır. fas'ta seçimle iktidar değişimi uzak bir oluşumdur. fas'ta seçime varan evrimin gerisi önemli olacaktır. seçimle kazanılan gelişimin kargaşadan uzak yaşanması sonraki seçimleri zorlayacaktır. seçimli yaşama geleneğiyle ancak fas'ta iktidar değişimi öngörebiliriz. fas'ta seçim yasanmasıyla, fas'ta demokrasiye erişildi sanısı yanlış olur. demokrasi uzun ve kararlı bir örgütlenme sürecinde oluşacaktir fas'ta.
tunus'ta seçimler, siyasetin dışında bırakılmış güçleri de siyasetin parçası yapmıştır.
tunus'ta seçimli gelenekte önemli bir kazanım yaşanmıştır. tunus'taki katılımın tunus'ta nereye yönleneceğini belirleyici olan karşılıklı sabır ve kararlılık olacaktır. tunus'ta, bundan böyle, seçimsiz bir siyasilik kolay değildir. seçimlerle, tunus'ta, demokrasinin kökleşeceğinden öteye, demokrasiye geçişin olabilirliği yaşandıkça, demokrasiye bağlılık güç kazanacaktır.
mısır'da seçimler tunus'a göre gecikmiştir. bu duruma hazırlıksız olan sokaktakiler, sokağın ötesinde eylem ve örgütlenme gerçekleyemediklerinden sokaklarda erimektedir. beklenmedik biçimde taş atmadan iktidar olan askeri komite, iktidar oluşunu, iktidarını sürdürmek yönünde kullanmaktadır. nasıl olur demek saflığını aşanların güç ve örgütlenme kararlılığı zorlu ve uzun bir süreci yaşayacakları açıktır. müslüman biraderler'in sessiz, kararlı beklentilerinin, yarın seçim gününde, getireceği gücü göreceğiz. müslüman biraderler, mısır'da ilk seçimde değilse de, tunus'tan önce ve tunus'tan güçlü biçimde iktidarı zorlayacaktır. sokaklarda özgürlük arayanlar ise eriyip dağılacaktır.
suriye'de beşşar esad, kanla direnmektedir; kanla gidecektir. esad için suriye'de yaşama bitmiştir. suriye'de isyan durumundaki güçlerle uzlaşması olanaksızlaşmıştır. esad, araya giren kanla boğulacaktır. ola ki, esad, isyanı bastırdığını, bastıracağını sanıp isyancılarla uzlaşıma girişse, çevresindeki eli kanlılarca anında bitirilir.
ola ki, eylemler bitti, isyanı bastırdım dediği anda durulsa, isyancılar durulmayacaktır. esad için kaçış da kapanmıştır. esad hanedanı suriye'de sonlanmıştır. bundan böyle suriye'de yaşayan esad'ın ölüsü olabilir.
yemen'de de olması gereken oldu. yemen'deki geçiş en zorlusudur çünkü suudiler de doğrudan oradadır. yemen'in coğrafyası da, tarihi de bir yemen'i sürdürecek elverişlilikte değildir. yemen,
petrolü dışında, libya'ya ençok benzeyenidir. yemen'in ikili yapısını yemen'de eritmek yüzyıllık sorundur. daha once denenmiş iki yemen ise, günümüzde, dışarıdan geldiler, yemen'i de böldüler diye algılanır. yemen'de seçimler de, seçimsizlik de kanlı sürüp gidecektir.
ırak'ta abd'nin çekilişi ve sokaklardan ayrılışı hızlanmıştır. abd'nin sokaklardan çekilişiyle sokaklarda kim olacaktır? yeraltından muktada sadr mı sokakları belirleyecektir; yoksa, salih mutlak mı? ya nuri el-maliki ya da talabani? talabani kuzey'e mi çekilir, bağdat'ta mı tükenir? nuri el-maliki güçlerin çatışmasından siyasi yaşamını nasıl sürdürebilir? ırak'ın yüzyıllık tarihinde, siyasi yaşamıyla doğal yaşamı olağan surecini yaşamış siyasi önderliği yok. ırak'taki siyasi önderlerin herbirinin sonu kanlı sondur. nuri el-maliki'nin, talabani'nin değişik olacağını düşünmek zordur. abd'yle olmuş, abd işbirlikçisi siyasiler, abd'siz nasıl yaşayabilir? yaşamaları düşünulmemelidir. abd, yeniden araya girebilir mi? abd'nin yeniden araya girmesi ve uzlaştırıcı konumu, uzlaşmazlarla uzlaşmazlıklar için kalıcılıktır. ırak'ta nuri el-maliki'nin sadr ile birlikteliği barışı sürekli ve sürdürülebilir kılar mı? bağdat'taki kanlı dövüşten kuzey'de bağımsızlık gerçeklenebilir mi? ırak'ta ne sondayız, ne de yeni başlayanın geleceğinin ne süreli olduğunu kestirebilecek durumdayız.
avrupa'da yunanistan ve italya'dan sonra portekiz'le belçika da borç yükünden kalkamayacak durumdadır. ispanya seçimde, ingiltere benzeri bir seçim yapmıştır. kaynaksız, üretimsiz, özverisiz, kitlesel katılımsız sosyalizm boş sözcüktur. ispanya'da italya'daki, yunanistan'daki gibi boş düşlerin iktidari değil; ingiltere'deki gibi yeniden kalkınma için uzun süreli, özverili çalışma öngörüsü iktidarı kazanmıştır. ingiltere gibi, ispanya da uzun ve kararlı süreçte düzlüğe çıkabilir. ingiltere'de de, ispanya'da da sokaklar güçlüdür. sokaklar iktidarı dağıtırsa, avrupa'da kargaşa süreklileşir.
"euro" için zorlu günler geride değil önümüzdedir. "euro" ya gidecektir ya da ingiltere de "euro" içinde ve belirleyici olacaktır. almanya'nın fransa'yla "euro"yu sürdürebilme gücünün sonlarına gidiyoruz. fransa'daki ilk seçimde sarkozy'nin, almanya'da da merkel'in gideceklerini öngörmeliyiz. ya sonra? ingiltere'de, ispanya'da oluşan iktidarların benzerlerini beklemeliyiz. "euro" öyle merkez bankası düzenlemeleriyle düzlüğe çıkabilecek değildir.
abd'de iki büyük gelişme içiçe yaşanıyor. bir yandan erken başlayan 2012 seçimleri; öte yandan da, bütçe açığını kapatmaktan çok yavaşlatmak kaygusundan, demokratlar'da obama'nın desteği hızla yıpranıp erirken, cumhuriyetçiler darmadağınıktır. mitt romney kararlı yüzde yirmibeşten öteye sıçrayamamaktadır. cumhuriyetçi parti'de, romney, geleneksel cumhuriyetçi sayılmamaktadır. 2008 seçimlerinde yaşamıştık; mc cain, romney'den cumhuriyetçi idi. benzeri biçimde de, 2000'de bush, mc cain'den cumhuriyetçi sayılmıştı. nasıl ki, demokratlar yıllarca roosevelt ya da kennedy aramayla zaman tükettilerse; cumhuriyetçiler de, reagan arayarak zaman tüketiyorlar. cumhuriyetçiler'de, sonunda, olmasi gerekene varıldı: newt gingrich'in önlenemeyen yükselişi romney'i dengeledi. cumhuriyetçi parti'nin reagan karşıtı bush kanadı, dole'dan da, mc cain'den de karşıttır gingrich'e. sonuçta, romney'de mi gingrich'de mi toplaşacak cumhuriyetçiler? yoksa, sessizce, obama'nın sürmesine mi neden olacaklar? cumhuriyetçiler için, sonunda, obama gitsin de anlayışı belirleyici olacak görünüyor.
abd için sorun açıktır: "refah toplumu" tıkanmıştır. abd'nin yarısı vergi ödemeden "refah"tan ve bolluktan yararlanmaktadır. bunun sürdürülebilir olmadığı açıktır. abd'de giderlerin sınırlandırılması da, gelirlerin arttırılması da gereklidir. ikisi de, kısa süreli değil, uzun süreli yaşanmalıdır. bolluğu yaymakla, ödemeden yaşamak kapitalizm içinde olanaksızdır. abd'de kapitalizmin sonuna varıldığını, varılacağını düşünmek yanılsamasında olanların dışında abd'deki cözümsüzlüğün abd'nin yıkımını getireceğini beklemek yanılsamadır.
demokratlar'la, cumhuriyetçiler'in eş sayıda üyeyle oluşturduğu "süper komite" tartışmalarından bişey çıkmaması olağandı. kavga ve çözüm bundan sonrasındadır.
türkiye'de gündemin tarihten utananların utançlarını iktidarda görmesinin ne getireceğini bilemeyiz. şunu unutmamak gerekir: tarihte de, turkiye'de de, nicelerinin, iktidarlarını sonsuza değin özleyenlerin birgün sonu gelmiştir. akp'nin karşıtındaki siyasilerin zayıflığından akp'ye karşı bir güç oluşmayacağını yaşadık. akp'nin içinden akp'yi sorgulamanın ise izini görmedik, görmüyoruz. ya görürsek, ya olursa diye düşünen yok.
25 kasım 2011, san fransisko, kaliforniya.
