libya'da sona varılmadı. kaddafi ve yakın çevresi, düzenden yarar görmüş destekçileriyle sonu geciktirmeyi zafer diye yaşıyor. sona gelindiğinde nasıl bir libya olur?
bugünkü libya da, kırk yıllık libya da yarınki libya'ya benzemeyecek. baskı düzeni kurulamayacağına göre; hanedan da gerçeklenmeyeceğine göre kurulacak düzende, kaddafi'den kalanlarla, kaddafi'ye isyan edenler arası karşıtlık uzun süre libya'yı gerilimli yaşatacak. ordu, polis nasıl oluşacak? ulusallığı gelişmemiş, ulusallığı paramparça libya'da birlik nasıl gerçeklenecek? öne çıkanlar, kendi kitlesellikleriyle, libya'ya üşüşmüş yabancılarla nasıl ve nerede uzlaşacak?
libya'da, kaddafi'nin ve kaddafi'nin sonunun uzamasının ilk açıklaması, ilk değerlendirmesi budur. isyanın nedenleri açık değildir. isyanın içsel bağlantıları kopuk ve yetersizdir. yarın kaddafi sonlandığında, kaddafi'nin geriye dönmezliği anlaşıldığında kitleler kırk yıllık duraklamadan çözülüp nasıl canlanacak? kaddafi'nin gitmesinde ve libya'nin birlikteliğiyle sürekliliğinde geçiciden öteye uzlaşım var görünüyor. kaddafi gidecek ama, bingazi mi, trablus mu belirleyici olacak? ortadaki gerçeklik açık: bingazi önce koptu ve bingazi'den trablus'a saldırıldı. bu tarihsel gerçekliğin geriletilmesi kolay olmayacaktır.
fizan çöllerinden trablus'a yığılmış kitlelerin tümden kıyımı düşünülemez ama, yenilmiş kitleler, yenilmişliklerini kader diye benimser mi? kaddafi'si olmayan libya, mübarek'siz mısır'dan daha sorun yüklüdür. mısır'da ordu kurumlaşması, bir anlamda, mısır'ın geleceğini üstlendi; mısır'ın geleceğine baslangıçta önderlik edecek. ya libya'da? kaddafi'ye sadakat gösterenler de, kaddafi'ye isyan edenler de yeni düzende çekici olmayacaktır. baştan ordu, polis örgütlenmesiyse afganistan, ırak örneklerinde yürümedi; libya'da neden ve nasıl yürür?
bu sorulara çözüm bulununca kaddafi gitmeyecek; kaddafi gidince de bu sorunların çözülmesi zaman alacak. bu arada üretimsiz, işsiz kitleler her türlü kışkırtmayla yönlendirmeye açık olacaklardır. petrolün, gazın yeniden akar olarak gelire dönüşmesi de çözümleri kolaylaştırmayacak. paylaşımda aşiretlerin payları nasıl üleşilecek?
yemen sakinlemiş görünürken; bahreyn yeniden dalgalandı. suriye'de ise, kitlelerin yaygınlığı ayaklanmadı. ayaklanmalar kitlesel ama, tüme erişmedi, tümü kapsamadı onca galeyana karşın.
önde görunenle, arkada saklı olanlar çokça çelişiktir. turkiye ile israil arasında da çelişiklik artık saklıdan açığa çıkmıştır. iran'a olası saldırıyla ilintilidir bu durum. israil, abd'den, türkiye'den bağımsız iran'a saldıramaz. abd iran'a saldırdığında abd'nin güvenceleri 2003'de bağdat'a girerken ortaya çıkan duruma yakındır. türkiye olmayınca, bağdat'a varmak etkilenmedi ama, bağdat'ta yaşamak abd için çok zorlu ve ederi yüksek oldu.
mısır'da henüz anayasa uzlaşımı yok; metin oluşmuş değil. tahrir'in öncüleri ya da kalabalıkları azar azar eritildi. yarın yeniden azar azar toplandıkça da eritilmeyecek mi? ilk kıvılcımın çaktığı tunus'ta durum sakin. neden? örgütlülüğü en gelişmiş, birliği en yüksek olanıdır tunus. ne üretim koşulları değişmiştir, ne işsizlikte değişim olmuştur. tunus'ta, eski tas eski hamam yenilenmeye "tellaklar"dan başlamış ama öteye gitmemiştir. hamamın yenilenmesi de, taşların değişimi de uzun sürelidir. tunus'lu
gençler yeni hamam özleminden gerilememiştir ama, yeni yapılar harçsız olmuyor.
türkiye, israil'le kopuşta yeni aşamaya geldi. şimdi bu gelişmenin türkiye'de desteği nedir? yüzde elli oy tabanından öteye değildir. alınan kararlar ve ortaya çıkan durum türkiye'nin tümünü kapsamıyor. akp'nin kararlı oy kitlesinin dışından akp'ye katılan yok denebilir. alınan karar türkiye'nin kararıdır ama, katılım yetersizdir. akp, içselde kendi tabanıyla uyumunda etkin olacak uygulmalarda başarılıdır. bunda da akp'nin kendi çoğunluğu ardındadır. turkiye'nin kopmuşluğunun bir sonrası israil'e saldırı değildir; israil'in de turkiye'ye saldırısı düşünülemez. o zaman? sorun abd içindir öncelikle. iran'a saldırı gündemi türkiye'siz olacaktır; türkiye'yle olması düşünülebilirdi ama, olanaksızdı. bu zaman çalma mıdır? tümden öteleme midir?
tbmm açılışıyla, okulların açılışı birbiriyle çakışacak. genç işsizler sorunu tunus'a, mısır'a, suriye'ye, iran'a özgü değil. türkiye'de, israil'de sokaklara taşılır mı?
akp'de yeni dönemde uç veren değişikler önemlidir. akp'de, seçim öncesine benzemeyen yeni duruma göre sözlenen bakanlar gözlüyoruz. enerji bakanı taner yıldız akp'de yeni sestir. akp'nin yeni sesi, eski sessizlerle uyumlu mudur? ali babacan, neredeyse, teknisyen görünümündedir; bir türlü siyasileşememiş, bir türlü örgütün neresinde, nesi olduğu belirmemiştir. bülent arınç, hâlâ, siyasi konularda yetkili sözcü görünümündedir. seçimlerle bir büyük değişim de cumhurbaskanı abdullah gül'ün çankaya'nın gündeminden türkiye'nin gündeminde yer almada ortaya daha çokça çıkmasıdır. izlemeye değer siyasi değişimlerdir bunlar.
türkiye'nin güneydoğu'sunda alevlenen durum bayram arası verdi mi diyeceğiz? bayram ertesi tbmm'ye dönüşün olup olmayacağından çok, nasıl olacağı gündemdedir.
abd'de kararlılığını koruyan işsizliğin düzelmesinin beklenmediğinin getirdiği yeni hareketlilik yaşanıyor washington'da. gelen günlerde, ortak birleşimde, ortak yayında obama: seçim öncesi işsizliğin azaltılmasında yeni bir hedefi açıklayacak. üretici firmalar, onca akara karşın yatırıma yönelmiyor. obama, üretici firmaları mı harekete geçirecek, işsizlere mi güvence verecek? ikisi de büyük beklentide olanlar, obama hedeflerinden sonra nasıl tamam katılıyoruz diyecekler?
abd'de, cumhuriyetçiler yakasında 2012 seçimleri çok önce başladı. ortaya çıkan adayların ocak 2012'ye değin çoğu ortalıkta kalsa da. 2012 şubat'ının ötesine kalanı az olur. 2012 mart'ına belli olan adayın obama'yı elemesi düşünülebilir mi? pazarın abd içselinde ve dışta küreselde nasıl gelişeceğiyle doğrudan ilintilidir.
2 eylül 2011, college station, texas.
bugünkü libya da, kırk yıllık libya da yarınki libya'ya benzemeyecek. baskı düzeni kurulamayacağına göre; hanedan da gerçeklenmeyeceğine göre kurulacak düzende, kaddafi'den kalanlarla, kaddafi'ye isyan edenler arası karşıtlık uzun süre libya'yı gerilimli yaşatacak. ordu, polis nasıl oluşacak? ulusallığı gelişmemiş, ulusallığı paramparça libya'da birlik nasıl gerçeklenecek? öne çıkanlar, kendi kitlesellikleriyle, libya'ya üşüşmüş yabancılarla nasıl ve nerede uzlaşacak?
libya'da, kaddafi'nin ve kaddafi'nin sonunun uzamasının ilk açıklaması, ilk değerlendirmesi budur. isyanın nedenleri açık değildir. isyanın içsel bağlantıları kopuk ve yetersizdir. yarın kaddafi sonlandığında, kaddafi'nin geriye dönmezliği anlaşıldığında kitleler kırk yıllık duraklamadan çözülüp nasıl canlanacak? kaddafi'nin gitmesinde ve libya'nin birlikteliğiyle sürekliliğinde geçiciden öteye uzlaşım var görünüyor. kaddafi gidecek ama, bingazi mi, trablus mu belirleyici olacak? ortadaki gerçeklik açık: bingazi önce koptu ve bingazi'den trablus'a saldırıldı. bu tarihsel gerçekliğin geriletilmesi kolay olmayacaktır.
fizan çöllerinden trablus'a yığılmış kitlelerin tümden kıyımı düşünülemez ama, yenilmiş kitleler, yenilmişliklerini kader diye benimser mi? kaddafi'si olmayan libya, mübarek'siz mısır'dan daha sorun yüklüdür. mısır'da ordu kurumlaşması, bir anlamda, mısır'ın geleceğini üstlendi; mısır'ın geleceğine baslangıçta önderlik edecek. ya libya'da? kaddafi'ye sadakat gösterenler de, kaddafi'ye isyan edenler de yeni düzende çekici olmayacaktır. baştan ordu, polis örgütlenmesiyse afganistan, ırak örneklerinde yürümedi; libya'da neden ve nasıl yürür?
bu sorulara çözüm bulununca kaddafi gitmeyecek; kaddafi gidince de bu sorunların çözülmesi zaman alacak. bu arada üretimsiz, işsiz kitleler her türlü kışkırtmayla yönlendirmeye açık olacaklardır. petrolün, gazın yeniden akar olarak gelire dönüşmesi de çözümleri kolaylaştırmayacak. paylaşımda aşiretlerin payları nasıl üleşilecek?
yemen sakinlemiş görünürken; bahreyn yeniden dalgalandı. suriye'de ise, kitlelerin yaygınlığı ayaklanmadı. ayaklanmalar kitlesel ama, tüme erişmedi, tümü kapsamadı onca galeyana karşın.
önde görunenle, arkada saklı olanlar çokça çelişiktir. turkiye ile israil arasında da çelişiklik artık saklıdan açığa çıkmıştır. iran'a olası saldırıyla ilintilidir bu durum. israil, abd'den, türkiye'den bağımsız iran'a saldıramaz. abd iran'a saldırdığında abd'nin güvenceleri 2003'de bağdat'a girerken ortaya çıkan duruma yakındır. türkiye olmayınca, bağdat'a varmak etkilenmedi ama, bağdat'ta yaşamak abd için çok zorlu ve ederi yüksek oldu.
mısır'da henüz anayasa uzlaşımı yok; metin oluşmuş değil. tahrir'in öncüleri ya da kalabalıkları azar azar eritildi. yarın yeniden azar azar toplandıkça da eritilmeyecek mi? ilk kıvılcımın çaktığı tunus'ta durum sakin. neden? örgütlülüğü en gelişmiş, birliği en yüksek olanıdır tunus. ne üretim koşulları değişmiştir, ne işsizlikte değişim olmuştur. tunus'ta, eski tas eski hamam yenilenmeye "tellaklar"dan başlamış ama öteye gitmemiştir. hamamın yenilenmesi de, taşların değişimi de uzun sürelidir. tunus'lu
gençler yeni hamam özleminden gerilememiştir ama, yeni yapılar harçsız olmuyor.
türkiye, israil'le kopuşta yeni aşamaya geldi. şimdi bu gelişmenin türkiye'de desteği nedir? yüzde elli oy tabanından öteye değildir. alınan kararlar ve ortaya çıkan durum türkiye'nin tümünü kapsamıyor. akp'nin kararlı oy kitlesinin dışından akp'ye katılan yok denebilir. alınan karar türkiye'nin kararıdır ama, katılım yetersizdir. akp, içselde kendi tabanıyla uyumunda etkin olacak uygulmalarda başarılıdır. bunda da akp'nin kendi çoğunluğu ardındadır. turkiye'nin kopmuşluğunun bir sonrası israil'e saldırı değildir; israil'in de turkiye'ye saldırısı düşünülemez. o zaman? sorun abd içindir öncelikle. iran'a saldırı gündemi türkiye'siz olacaktır; türkiye'yle olması düşünülebilirdi ama, olanaksızdı. bu zaman çalma mıdır? tümden öteleme midir?
tbmm açılışıyla, okulların açılışı birbiriyle çakışacak. genç işsizler sorunu tunus'a, mısır'a, suriye'ye, iran'a özgü değil. türkiye'de, israil'de sokaklara taşılır mı?
akp'de yeni dönemde uç veren değişikler önemlidir. akp'de, seçim öncesine benzemeyen yeni duruma göre sözlenen bakanlar gözlüyoruz. enerji bakanı taner yıldız akp'de yeni sestir. akp'nin yeni sesi, eski sessizlerle uyumlu mudur? ali babacan, neredeyse, teknisyen görünümündedir; bir türlü siyasileşememiş, bir türlü örgütün neresinde, nesi olduğu belirmemiştir. bülent arınç, hâlâ, siyasi konularda yetkili sözcü görünümündedir. seçimlerle bir büyük değişim de cumhurbaskanı abdullah gül'ün çankaya'nın gündeminden türkiye'nin gündeminde yer almada ortaya daha çokça çıkmasıdır. izlemeye değer siyasi değişimlerdir bunlar.
türkiye'nin güneydoğu'sunda alevlenen durum bayram arası verdi mi diyeceğiz? bayram ertesi tbmm'ye dönüşün olup olmayacağından çok, nasıl olacağı gündemdedir.
abd'de kararlılığını koruyan işsizliğin düzelmesinin beklenmediğinin getirdiği yeni hareketlilik yaşanıyor washington'da. gelen günlerde, ortak birleşimde, ortak yayında obama: seçim öncesi işsizliğin azaltılmasında yeni bir hedefi açıklayacak. üretici firmalar, onca akara karşın yatırıma yönelmiyor. obama, üretici firmaları mı harekete geçirecek, işsizlere mi güvence verecek? ikisi de büyük beklentide olanlar, obama hedeflerinden sonra nasıl tamam katılıyoruz diyecekler?
abd'de, cumhuriyetçiler yakasında 2012 seçimleri çok önce başladı. ortaya çıkan adayların ocak 2012'ye değin çoğu ortalıkta kalsa da. 2012 şubat'ının ötesine kalanı az olur. 2012 mart'ına belli olan adayın obama'yı elemesi düşünülebilir mi? pazarın abd içselinde ve dışta küreselde nasıl gelişeceğiyle doğrudan ilintilidir.
2 eylül 2011, college station, texas.
