siyasette yararcılık olağandır. yararlanmak da karşılıklı ve açık olmadığı sürece kalıcı olmaz. son bir yıldır, türkiye'de, 1984'ten bu yana süren isyanın sonlandırılması uğraşı yaşanıyor. bu anlaşılır bir durumdur. egemenlerin yararına olmadan sonuç alınması düşünülmez. bunlar genel geçer doğrular. önemli olanı "yarar"ın tanımıdır.
türkiye'de siyasetin parçalanmışlığı 1980 öncesinin kalıntısıdır. adlar, önderler, toplumsallıklar değişir ve parçalanmışlıklar da birleşmelere ya da yeni parçalanmalara vaır. 1980 sonrasında öncesinin iki kutuplu çoklu parçalanmışlığı, görünürde, değişikliğe uğradı. 1980 öncesini anımsarsak: tek başına iktidar olamayan büyük parça ya da birinci parça chp idi. chp'nin yükselişinin yetmezliğine karşı "milliyetçi cephe" oluşumu çok parçalı birliktelikti.
12 eylül 1980'le iki kutuplu ve çok parçalılık dağılsın beklendi ya da zoryönetimle dağıtıldı. "1982 anayasası, tek parçalı türkiye'nin "yapıtı" olarak sunuldu ve oylandı. 1983'le başlayan 1980'deki dağılan/dağıtılan değildi. 1983'le ortaya çıkan siyasi alanda: anap ne "milliyetçi cephe"nin tek parça olmuş ap'si idi ve ne de karşısında tek parça olan chp vardı. chp ve ap'nin kalıntılarıyla ardılları günün koşullarından yararlandılar. ap ve milliyetçi cephe ortaklarının siyasi önderleri yasaklı ortamda anap diye yararlanan bir siyasilik iktidar oldu. chp'nin kalıntıları ve ardılları da chp adıyla ve çoğunluğuyla siyasette yer alamadı.
1987 halkoylaması 1982 anayasası ile bekleneni getirmedi ve anap'ın yararcılığı sarsıldı. 1991 seçimleri sonucunda dyp adıyla ap ve süleyman demirel birinci partiydi. ikinci parti ise 1980-1982'den yararlanan anap oldu. dyp anap'ın önündeydi ve 1980'i yadsımak ve yararcı anap'ı yoketmek uğraşında iktidar olmak için chp'nin ardıllarının toplandığı shp ile birliktelik kurdu. 1980'nin dağıttığı milliyetçi cephe'nin iki bileşeni olan msp ve mhp de üçüncü siyasilik olarak ortadaydı.
1990'lar msp'nin yeni adlarla 1980 öncesinden de çoğalarak siyasette yer almasını getirdi. mhp ise gerekli bir siyasilik olarak varolamadı uzun süre. chp yeniden adını alarak ama, yeni siyasilerle varoluşunu sürdürme uğraşındaydı. 1990'larla yeni bir siyasilik oluştu sürekli yeni adlandırmalarla ve günümüzün dem'i 1980 öncesinden olmayan bir parçaydı. kısacası, 2000'lere gelinceye 1980 ve 1982'nin olanaklarından yararlanıcı siyasilikler 2000'lerin belirleyicileri oldu.
1990'larla gelişen "milli görüş" ardılları/izlerleri akp adıyla anap benzeri parçaları biraraya getiren bir yeni siyasi oluşum diye öne çıktı. chp de akp karşıtı olarak siyasette ikincil konumddaydı. mhp üçüncü güç olurken hdp oluşumuna varan siyasilik de dördüncü parçaydı.
7 haziran 2015 seçimleriyle dört parçalı siyaset türkiye'nin yeni gerçekliğiydi: akp, chp, hdp ve mhp. 2002-2015 arası siyasiliğin belirleyicisi akp olurken, 2015 sonrasında akp-mhp birlikteliği oldu. akp-mhp birlikteliği karşısında chp ve hdp oldu.
akp-mhp chp'yi hdp ile birlikte görmek ve göstermekten siyasi yarar umdular. chp çokluk açıktan olmadan hdp(sonunda "dem") ile birlikteymişle birlikte değilmiş görünümünde yaşadı ve dolaylı birliktelikten yararlanır sayıldı. dem tek başına yalıtılmış kalmamak yolunda, chp ile birlikte olmaktan eksikli görünmemeyi yararlı gördü.
son bir yıldır dem de açıktan pkk'yle birlikte silâhsız siyaset savunuculuğundan yararcılık umuyor. akp-mhp birlikteliği silâhsızlanmanın akp-mhp iktidarını süreklileştirecek umuduyla yararcılık beklentisinde. chp de akp-mhp birlikteliğinden türkiye'nin yararlanacağı sonuç yaşanmaz direncinde. dem de, siyasette güvenle varolunur yararcılığında akp-mhp'nin beklentilerine açıktan destek vermeden yürüyor. yararcılık sonunda kime yarar? beklentiler uzlaştırılabilir mi? pirince giderken evdeki bulgurdan olanlar kimler olur ya da o durumda yararlanamayanların karşıtlığı siyaseti nasıl değiştirir?
5 aralık 2025, college station, texas.
