olaylar, olgular, kişiler, kurumlar ve niceleri ilintiler ağında birbirine bağlanır. yaşama katılım ilintilerin izinde düğümlenmeden, bağları koparmadan yolunu bulmaktır.
çokluk ya da çokları ağların içinde dolanır dururlar. hep doğru yolda yürüyor sanısında vardıkları, başlangıçtan az ötesidir. kısa yoldan, uzun yoldan yitirmeden, zamanı boşa kullanmadan ağlarda ilerlemede başarılı sayılır kimileri. başarılı sayılanların da başlangıçlarında başarısızlıklar olmuştur ya da başardıklarını yitirdikleri olur.
türkiye'nin 1960 öncesi de, 1960 sonrası da değişik yaşandı. 1960 öncesini yaşayanlar azaldıkça azalırken 1960 sonrasını yaşayanlardan da azalanlar çoğalıyor. bu durum doğaldır.
kimi başlangıçları tarihin bir noktası olarak saymak sıradandır. 27 mayıs 1960 bir son olurken, o günle başlayanlar da çoktur. 1961 anayasası başlangıçtır. 27 mayıs 1960'da biten dp'dir ama, önü açılan özgürlük algısıdır. kimi tarihler eskidikçe güçlenirler ya da silikleşmeden yeniden canlanırlar. örneğin, 102. yılı geride kalan 24 temmuz 1960'larla canlılık kazanmıştır. 24 temmuz 1923 tarihi 1957, 1958, 1959, 1960 yıllarında silikleşirken, 1961 sonrasında canlılık kazanmıştır.
1960'lar boyunca giderek yeni filizler süren, yeni dallar kazanan 24 temmuz lozan'dan öteye 2. abdülhamit'in ikinci meşrutiyet'i duyurmasıdır. lozan'la birlikte, ondan eski olmasına karşın 24 temmuz 1908 yeniden canlanmıştı. ayrıca, 24 temmuz "sansürü"ün 1908'de ilk kaldırılması olarak anılması canlandı. dp'nin son günlerini en açıklayıcı durum: gazetelerin "sansür"lenmesi çok canlıydı. zamanla ya da 1970'lerde sönmüştü, silikleşmişti.
ileride 19 mart 2025 nasıl anılır diye öngörüler için erkendir. uzun akp döneminde 3 kasım 2002 unutulup gitti ya da öne çıkamadı. oysa 14 mayıs 1950, 27 mayıs 1960 unutulmazlardandır ve capcanlı korunmuştur. zaman zaman silikleşmeleri sıradandır. 14 mayıs deyince 1950'yi eklemek gerekmez; 27 mayıs deyince de 1960'dan sözedildiği açıktır.onca seçim yaşandı ama, 14 mayıs seçimleri unutulmazdır.
akp'den anılacak olanlardan ise tartışmasız tarihlerin ilki:17-25 aralık 2013 ile 7 haziran 2015 olacaktır. doğal olarak "17-25 aralık" ile "7 haziran seçimleri" kalıcı olarak bir süre anılmayı sürdürecektir. 24 temmuz kıvanç ve güven anması olarak sürdürülürken 17-25 aralık utanç duymamanın ve 7 haziran ise korkunun başlangıcı sayılacaktır. 7 haziran'dan sonraki akp artık akp-mhp'dir. 17-25 aralık ise 7 haziran'ın öncülüdür. 17-25'i olmamış olarak yaşamayı seçen akp 7 haziran'da bitmiştir. 7 haziran sonrası zoryönetimdir ve baskı düzeni olarak yükselmiştir.
2017'de cumhurbaşkanlığı yönetiminin kuşkulu halkoyu sayımıyla başlamasının öncesi 17-25 ile ilintilidir ve 7 haziran'ı yoksayma zorlaması sonucudur.
günümüzün somutuna dönersek şunu anlamakta zorlanmamalıyız: 19 mart 2025 de 14 mayıs 2023 ve 31 mart 2024 ile ilintilidir. 14 mayıs 2023'te seçimleri zorla kazanan akp-mhp birlikteliği ardından gelen 31 mart 2024 yerel seçimlerin sonuçlarıyla seçim kazanmalarının geride kaldığını capcanlı yaşamışlardır. 19 mart 2025 saldırısının 2023 genel seçimleriyle ve 2024 yerel seçimleriyle ilintilerini bağlamak açıktır. türkiye akp-mhp'ye karşı 7 haziran'dan geriye düşmeyeceğini 2017'ye göre kararlı göstermiştir.
19 mart saldırısını akp-mhp'nin birbiri ardından yaşanan genel ve yerel seçimlere tepkileri olarak açıklamak sıradandır. akp-mhp birlikteliğinin seçimleri erkene almaması anlaşılır ama, gününden ötesine taşırmaları olanaksızdır.
25 temmuz 2025, izmir.
