abd seçimler ülkesidir. abd'de iki kutsal vardır siyasette: 1. anayasa ve 2. seçimler. abd anayasası 1787'den bu yana değişiklikler yaşamıştır ama, bugüne değin, yeniden yazımı ya da albaştan yazımı düşünülemez bir kutsallıktır. anayasa, anayasal kurallara göre değişir ya da değiştirilebilir. anayasa değişikliği kolay değildir ve her iktidarın beğenmediğini değiştirebileceği ya değiştirilmesini sağlayabileceği bir işleyişe elverişli değildir.
anayasa yazımı süreci 1787 yazboyu sürmüştür ve 17 eylül 1787'de meclis üyelerince onaylanmıştır. sonrasında da abd'yi amerika değil de, amerika birleşik devletleri yapan kurucu eyalet devletlerinin kendi anayasalarına uygun oylanması/onaylanmasıyla gerçeklenmiştir. meclislerde anayasa değişimi istenebilir ya da anayasa değişimi oylanabilir ama, sonrasında birleşik devletlerin üçte ikisinin de kendi meclislerinde oylaması ve onaylaması gerekir. karmaşık görünen anayasal düzen uzun süreli korunabilmiş ve yaşayan gerçeklik olmuştur.
seçimler her karar için, her yasa ve işleyen kural için temeldir. seçim sonuçlerini beğenmediğinizi söyleyebilirsiniz; eyleme de geçebilirsiniz. sonunda anayasa durdurucu ve düzenleyici güçtür. anayasa salt soyut ilkeler ve kurallar tümcesi değildir. abd'de anayasa toplumsal ve bireysel yaşamın ortak birliğidir ve ortaklığıdır.
abd'de genel seçimler her dört yılda kasım ayının ilk salı günü yapılır. 2024 yılında genel seçimler 5 kasım kasım günü yapılacaktır. her eyalet devletinin kendi seçim kuralları, gelenekleri ve yasaları vardır. 5 kasım'dan sonrasında oy ve seçme yapılamaz ama, 5 kasım'dan önce seçim oylamasına erken katılım, uzaktan katılım olanakları eyalet devletlerinde değişik uygulanabilir. seçimlerin yürütülmesinde "merkezi" bir kurum ve işleyiş yoktur. seçimlerin onaylanması eyalet devletlerinin yetkisi ve düzenlemesiyle gerçeklenir. başkanlık için yapılan seçimde başkan verilen oylar, özünde, o eyalet devletinin nüfusuyla orantılı delegelere verilen oylardır. eyalet devletlerinden onaylı delegeler 6 ocak 2025'te toplanıp seçildikleri eyaletin çoğunluğunun oyladığı adayı oylayarak başkan seçimi kesinleşir.
tüm bu kurallar ve işleyiş anayasa güvencesindedir ve eyalet devletler seçimlere aykırı işleyişe yönelemezler. bu kurallar ikiyüz yılı aşkındır kesintisiz süregelmiştir. ilk ve son olarak 5 kasım 2020 seçimleri sonrası 6 ocak 2021'de zorlanmak istenmiştir. 5 kasım 2020 seçimlerini ve sonuçlarını beğenmeyen cumhuriyetçi başkan adayı geleneklere aykırı zora başvurmuştur ve abd bu kalkışmayı yatıştırdığından öteye katılımcıların cezalandırmasını gerçeklemiştir.
2020 seçimleriyle abd siyasi geleneklerine ve anayasas işleyişine aykırı yaşanan oldubitti 5 kasım 2024 seçimlerinde de yaşanır mı ya da yinelenir mi? ilk ve tek yanıtı vardır bu sorunun: hayır. nedeni de açıktır: 2020 seçimlerinde cumhuriyetçi başkan trump idi ve devlet gücü onun kullanımıyla denetimindeydi. 2024 seçimlerinde yine cumhuriyetçi başkan adayı trump'tır ama, devlet yönetiminde demokratlar vardır.
2024 seçimleri 2020 seçimlerinin yeniden ya da yinelenmesi olmayacaktır. 2024 seçimleri, 2020 seçimlerinden değişik koşullarda ve değişik yaşanacaktır. 2020 seçimleri yeni bir geleneğin başlangıcı değildir ve aykırı bir durumdur. 2024 seçimlerine en yakını 2016 seçimleri olacaktır. 5 kasım 2024 seçimleri ve sonrası abd anayasası geleneği ve güvenceleriyle yaşanacaktır.
doğal ki, abd başkanlık seçimlerini cumhuriyetçi başkan adayı trump'ın kazanması önemli bir durum olur. tarihte bir yaşanmış olayın ikinci kez yaşanmışlığı gerçeklenir: 1885-1889 arası başkanlık yaptıktan sonra ikinci kez seçilemeyen cleveland, 1893'te yeniden ikşnci dönem başkanlığı kazanmıştır. 5 kasım 2024'te trump kazanırsa yüzyılı aşkın bir süre sonra cleveland örneği yinelenmiş olacaktır.
5 kasım 2024'te demokrat parti başkan aday kamala harris seçilirse abd tarihinde ilk kadın başkan olacaktır.
5 kasım 2024 abd seçimleri abd özgülünde bu ayrıntılarla gelişirken, seçimler ve sonuçları bu özelliklerden daha kapsamlı ve abd'nin küreseldeki konumunun yeniden değerlendirilmesini getirecek önemdedir.
abd'de seçim sürecini başlangıç noktası 2024'ün ilk başkan adayı delegelerinin seçimindedir ama, cumhuriyetçi ve demokrat parti'nin başkan adaylarının seçildiği genel toplantıları sonrası olarak yaşanır. "15-18 temmuz 2024 günlerinde milwaukee wisconsin"de toplanan cumhuriyetçi parti delegeleri başkan adayı olarak donald trump'ı ve yardımcısı olarak da j.d. vance'ı seçmiştir ya da onaylamıştır. sırada demokrat parti'nin "19-22 ağustos günlerinde chicago illinois'de toplanarak başkan adayı kamala harris ile başkan yardımcısı tim walz'ın adaylıklarını onaylayacaktır.
abd seçimleri süreci hızla ilerlerken 19-22 ağustos sonrası seçim süreci yeni ivme kazanacaktır. abd seçimleri için söylenecek sözlerin, değerlendirmelerin ve yargıların 19-22 ağustos sonrasında daha açıklayıcı ve geçerli olacağı açıktır.
9 ağustos 2024, college station, texas.
