türkiye seçimlere hızla ilerliyor. yakında daha açık anlaşılır ama, bugünden görünen, seçim süresince beklenen ve öngörülendi: cumhurbaşkanlığı seçimi iki adaylı ve tbmm milletvekilleri ise üst düzeyde uzlaşımlarla oluşacak adaylarla yaşanacaktır.
cumhurbaşkanlığı seçimi düzeyinde önemli olanı ve olacağı tbmm milletvekilleri seçimidir. nedenlerini ayrıca sıralayacağım.
önce cumhurbaşkanlığı seçiminde yoğunlaşalım. akp-mhp birlikteliği anayasa, gelenekler, doğrusu demeden erdoğan adaylığını açıkladı. akp-mhp birlikteliğinin aday belirlemesi sürecini ve işleyişini bilen yok. bildiğimiz, uzunca süredir, akp yandaş iletisimcileri ve devlet bahçeli gün geçirmeksizin "adayımız erdoğan'dır yinelemesindeydi. göstermelik de olsa açıktan bir tartışma ya da adaylar çıkmadan erdoğan adaylığı belirlendi. bunun anlamlandırılması zor olmuyor: o ve onlar onun dışındakine katlanamazlardı!
neden erdoğan'ın açıklanması da açık: türkiye'de yirmi yılı aşkındır yaşanan "cumhuriyet'i albaştan yenileme" eksiksiz yürüdü ve değişimlerin kalıcılığı için onun olması ve kalması dışında aday ve çözüm düşünülemez. oysa, cumhuriyet "yenilenmiş" değil ve onca uğraşa, yassızlığa, geleneklere aykırılığa karşın cumhuriyet yerindedir ve değişmesi düşünülemez olmuştur. görüntüye ve yanılsamalara akp-mhp'de tapınma ve akp-mhp karşıtlarında yanılsamayla aldanma sürmektedir.
neden erdoğan sorusuna yanıt düşündürücüdür: depremden yıkılan, yokolan yapılar, değerler en kısa sürede, onbinlerce yeni "yerleşim" alanı yapılması için! depremden yıkılan yokolanlar nedendir anlaşılmadan ya da akp siyasetlerinin, işleyişinin vurguncu, sorumsuz, talancı siyaset uygulamalarının eleştirisi ve özeleştirisi yapılmadan yapılanmanın gereği anlaşılır da yararının geçici olduğu açık değil midir? öyle anlaşılıyor ki: akp-mhp birlikteliği için olan olmuştur ve cumhurbaşkanlığı yeniden kazanılınca o güçle yükselecek yapılar ne yıkılır, ne de sarsılır. öyle olmadığı açıktır.
altılı masa da adayını tartışmalı uyumla kemal kılıçdaroğlu olarak belirlemiştir. kılıçdaroğlu adaylığı, enazından, yaşanan gidişi durdurma özleminin umududur. 2002 kasım'ından bu yana yaşanan değişimleri yaşanmamış ya da bir daha yaşanamaz beklentisi yanıltıcıdır ve olabilirliği düşüktür.
tbmm seçimlerinin önemine geçmeden, bu noktada, önemli bir gelişmeyi de akılda tutmak ve yerine koymak gerekir: o da olmaz, o da olmasıncı üçüncüler tümden boş çıkmışlardır. ikili karşıtlıklarda ve çoğulculuğu içselleştirememiş toplumsallıklarda üçüncülere yer olmaz. üçüncü adayların kendilerini siyasi olarak yoketmelerinden öteye kazanımları olmaz.
tepkici oyları çekebilecek üçüncü adayın yokluğu ya da kendilerini tek başına "özerk" ya da "bağımsız" sayan hdp'nin üçüncü olarak ortaya çıkmaması değil, çıkamaması hdp'nin 2015'ten bu ya erimesinin ve dağılmasının son evresi olarak anılacaktır, bilinecektir. bir yandan aday göstermemeleri yerindedir çünkü kazanamayacak adaya oy istemelerinin karşılığı olmayacaktı ve hdp'nin yıkımı hızlanacaktı. seçime uzak kalarak 2015'teki güçlerindeymiş varsayımını bir süre sürdüreceklerdir.
14 mayıs 2023 seçimlerinin en önemli yanı: "güçlü cumhurbaşkanı" seçmek değil; cumhurbaşkanını durduracak değil, türkiye'de "halkın kayıtsız koşulsuz egemenliğini" yeniden yaşama dönüştürecek temsilcilerin tbmm'yi oluşturması olacaktır. 14 mayıs 2023'te cumhurbaşkanı kim olursa olsun güçlü bir tbmm ile yaşamak zorundadır.
görünürde anayasa değişmeden/değiştirilmeden kazanılacak "cumhurbaşkanlığı" herşeydir ama, "tbmm" göstermelik olur sanılmaktadır. tbmm'nin oluşumuyla siyasi partilerde yaşanacak kargaşa ve gerilimin benzerini 1950'den bu yana görmediğimiz olacak diyebiliriz.
tbmm cumhuriyet tarihindeki yerini ve konumunu alıncaya türkiye'de kargaşa ve gerilimin 14 mayıs seçimleriyle ortadan kalkacağını düşünenler yanıldıklarını 15 mayıs'la başlayacak oluşumların yaşanmasıyla anlayacaklardır.
24 mart 2023, college station, texas.
