2023'e girmeden 2023'ten ve sonralarından beklentilerimiz çoktur. önce küreselden genel durum ve gidiş ne yöndedir?
2023'te sonuçlanması beklenmeyen birincil sorun rusya'nın ukrayna'ya saldırısıdır. 24 şubat 2022 günü başlayan saldırı ukrayna'yı paramparça ederken rusya'yı yalıtmıştır. rusya ukrayna'nın içindeki varlığından geriye dönemez. benzeri biçimde ukrayna da abd ve ab desteğiyle rusya'yı yalıtmaktan öteye ukrayna'dan çıkmaya zorlasalar da beklenen sonuca erişemezler. 2023'te de rusya'nın saldırganlığı sürecek ve ukrayna'yı yıpratan direniş çözülmeyecektir. sonuçta ukrayna'da yıkım sürecektir. rusya'nin içinden putin'e karşı yükseleceği beklenen başkaldırı boşuna bekleyiş olarak yaşanacaktır.
2023'te iran'daki kalkışma ve bastırma durmamacasına sürecek görünüyor. iran'ın devlet başkanı ibrahim reis için zorlu siyasi dönem daha da zorlanarak sürecektir. iran'da siyasal değişim 2025 seçimlerinden önce zordur. iran'da istenen ve özlenen değişim 2025 devlet başkanlığı seçimlerinden sonrasını bulacaktır.
brezilya ve israil'deki 2022 seçimlerinin sonuçları 2023'te daha açık yaşanacaktır. brezilya'da bolsonaro'nun seçimleri yitirip lula'nın yeniden seçilmesi seçimlerle zoryönetim gücünün değişimi istenendir. israil'de ise netanyahu'nun yeniden seçilmesi ise istenmeyen olmuştur. lula'nin siyasi olarak önü açık görünürken, netanyahu'nun önü eskisinden zorlu ve kapalıdır.
abd'de 2023 seçim yılı değildir. abd 2022'de kovid salgınından uzaklaşırken yaşanan ara seçimlerde demokratlar temsilciler meclisi'ni beklenenden çok az ayrımla yitirirken senato'da güçleri bir artıdır. abd'de 1980'lerle önü alınan "enflasyon"un 2022'de beklenenden yükseklere tırmanmasının 2023'le aşağılara çekilmesi birincil gündem olarak süregidecektir. abd 2023'te çin'e daha yaklaşmayacak, rusya'dan da daha uzaklaşmayacaktır. abd asya'da japonya'yla olan ilişkisini bugün olduğu noktada korurken hindistan'la ilişkileri zorlu geçecektir.
abd'nin avrupa birliği ve birleşik krallık'la ilişkilerinde de sarsıcı bir değişim beklenmemelidir 2023'te. abd için ab ülkeleri ve özellikle almanya ve fransa'nın rusya'ya karşı tampon ve destek gücü olması önemini koruyacaktır. abd'nin almanya ve fransa ile olan ikili ilişkilerinde sorgulamasıyla sorgulanması doğal olarak sürerken açıkta uyumluluk korunacaktır.
abd için ab için ırak ve suriye odağında zorluklar durmaksızın sürecektir. abd'nin ırak ve suriye'deki yakın destekçilerinin, her iki ülkede de, ülkenin genelini değiştirici güç olmayacağı 2023'te de abd için yeterince anlaşılır olmadan süreceğini öngörebiliriz. abd'nin yemen'deki içsavaş görünümünü ya da abd destekli suudiler ile iran arasında yaşanan karşıtlaşmayı durdurma gücüne erişemeyeceğinin 2023'ün yaşanan gerçeklerinden olacağını söyleyebiliriz.
türkiye için 2023 önemli bir yıl görünümündedir. 2023'te yaşanan seçimler akp-mhp birlikteliğinin sonlanmasını getirir mi, getirecek midir? türkiye'de 2023 seçimlerin belirleyici olduğu, olması gerektiği bir yıl olmalıdır. 2023'te türkiye'de seçimlerle değişim 1923'ün ya da daha açık söyleyişle cumhuriyetin demokrasiyle sürdürülebilirliğinin güçlü dayanağı ve kanıtı olacaktır. 2023'te seçimlerle değişim yaşanmayacağını düşünmek karamsarlıktır. değişimin gücünün iyimserlik olduğunu düşünerek seçimlere katılım belirleyici etkenlerden olacaktır.
30 aralık 2022, college station, texas.
