türkiye'de seçimlerde dışsalın etkileri gereğinden çok önemsenir. benzeri biçimde, içselde sağlıksız işleyen "iktisadi gidiş"le "gelir dağılımındaki eşitsizlikler" de seçimleri tek belirleyene indirgeniz. bu iki abartılı öngörünün de yeri, zamanı olur ama, seçimleri belirleyen "siyasi örgütlülük"tür.
chp başkanı kılıçdaroğlu'nun neden ve ne olduğu anlaşılmayan gereksiz ve yararsız abd gezisi "dıştan" etkinin önemini abartanların önemsemesi sonucudur. siyasette çağrılmadan ya da üst düzeyde dış ilişki arayışları özellikle türkiye için istenen sonuçları getirmez. chp'nin abd ve ab zayıflığı yeni değildir. türkiye'de siyasi iktidar olmak için de, siyasi iktidarını kurup yürütmek için de abd/ab seçmelerinde özenli ve güçlü duruş gereklidir. chp türkiye'nin içinde abd/ab dostluğu ve desteğiyle kendine iktidar yolunu kolaylaştıramadığından öteye yokuşa sürer.
doğal ki, seçim yolunda ve seçim sonrasında davranışlar ve seçmeler değişiklik gösterir ama, chp'nin türkiye'nin içinde güç olması ve güç istemesi aşamasında abd/ab ilişkilerinde akıllı ve gerçekçi olması gerekir. türkiye toplumunun çoğunluğunda abd/ab türkiye karşıtı görünümündedir ve bu gerçekliğin düzelmesi de kolay değildir. abd/ab'ye hoşgörü ve esneklikten çok kararlı ve dirençli karşı duruş türkiye'de içselde getirisi olandır.
akp örneğinde ise dışsalın etkisi değişik işliyor. akp abd/ab ile olur olmaz, gerekli gereksiz tepkici görüntü yansıtıyor türkiye'nin içseline. akp sözcülerinin yetkili ağızlarının sürekli abd/ab'yi dize getirdik ya da bizim dediğimizi yaparsanız koşulunda görmek ve göstermek geçici yararlı olabilir ama, bm, nato, ikili ilişkiler, g20 ve nice kurumlarda yalıtıcı etkileri de olmaktadır.
doğal ki, isveç-finlandiya nato başvurularına gösterilen tepkilerin yumuşatılması/esnetilmesi örnekleri yerinde olmuştur ama, öncesinde gösterilen abartılı olmazlanma eksi olarak düşünülmelidir. kısacası, sonunu getiremeyeceğiniz sözler de, direnemeyeceğin duruşlar da güçlülükten çok güç gösterisidir. sonuçta gerçek ve geçerli olanı varılandır ve yola çıkışta söylenmişlikler değildir.
daha somuta dönersek ne söyleyebiliriz? akp'nin gelen seçimleri kazanma adına dışarıda akp'yle güçlüyüz gösterileri anlaşılır ama, seçmenler için yeterli olmayacaktır. akp, türkiye'nin siyasi iktidarı olarak, türkiye'de akp'nin seçim beklentilerin değil, türkiye'nin çıkarlarının ve dışarıya karşı güvenliğinin gereği seçmelerinin savunucusudur. chp de akp'nin dış siyasetteki ilişkilerini ve duruşlarını bu anlayışla desteklemek konumundadır ve desteklemektedir.
chp'nin akp'nin tbmm'ye getirdiği tüm seçmelerinde yaklaşımı da yerinde görünmektedir. chp akp'yi abd/ab'nin türkiye'deki çıkarlarının tutsağı ve uşağı görüp gösteremez ve göstermemektedir. benzeri biçimde, akp de chp'yi dış ilişkiler konusunda abd/ab adına davranıyor, yerini belirliyor küçümsemesini türkiye'de içselin istediğidir diye sıradanlaştıramaz.
abd/ab ya da son zamanlarda, çoktandır yaşanmamış rusya ya da çin yakınlaşması önemlidir ama, seçimi belirleyici olmaz. bu durum akp için de, chp için de iyi anlaşılıp uygulanmak zorundadır.
kısacası, akp dış ilişkilerde başarılı olduğu için seçimi kazanmaz; chp de akp dış ilişkilerde zayıflık gösterdi, gösteriyor yanılsamasıyla da seçimlerin sonunda siyasi iktidar olmaz. seçimlerden kazançlı çıkmanın tek ve değişmezi açıktır: siyasi örgütlülük ve kitlelerle kurulan güçlü ilişkilerdir.
21 ekim 2022, college station, texas.
