her seçimde, her seçmeli karşıtlıkta ne o, ne de o yanına yığılanlar çok olur. seçmelerin çokluğunda da öyledir; seçmelere ikili karşıtlığa indirgendiğinde de öyle olur.
türkiye'de gelen seçimlere iki kutup olarak gidileceği uzun süredir açıktır. seçim yaklaştıkça bu ikili karşıtlıkla uzlaşmayanlar, uyumsuzlar, aykırılar ya da ne derseniz deyin "üçüncü yolcular" da güç konumuna yükselir. seçim sonuçlarından ilk sonuç ise o üçüncülerin en dağınık, en olmaz ve en benzemezler olduğu yaşanır. türkiye'de uzun süredir "bağımsız aday" seçilmek az yaşanandır. ilk veri bu olmalıdır: üçüncülerin ya da "kutuplaşma/karşıtlaşma" dışı kalanların üzerinde çalışması ve anlaması gerekendir. çoklu kutuplaşma geçerli değildir. "üçüncüler" diye ortaya çıkacak olanı akp-mhp iktidar yanlıları ister; akp-mhp karşıtı öfkeli nefret dolular ise bölücü, yıkıcı ya da akp-mhp oyunu sayarlar ve dışlarlar.
karşıtlaşan kümelerin içinde erime ve güvenli yerini koruma seçime değin değişmeyecektir varsaymalıyız. akp-mhp de çatlamaz; akp-mhp karşıtı altılı birliktelik de dağılmaz. ikisinden birinin çatlaması ya da dağılması seçimi olmadan sonuçlandırır.
türkiye son olarak 1977 seçimlerinde bir benzerini yaşamıştı: milliyetçi cephe ve karşısında öfkeli nefret toplamı. milliyetçi cephe seçimden önde çıkmadı ama, milliyetçi cephe karşıtlarının iktidarı da yetersiz kaldı ve millyetçi cephe yeniden oluştu. 1977 seçimlerinde ne o ne de o karşılık bulmadı.
deniyor ki ya da sanılıyor ki: 1977 günlerinde değiliz. ya neredeyiz? onlar kalırsa/gelirse ya da iktidar olamazsak hep birlikte bataraız günleri değil mi yaşadığımız günler?
öyle görünüyor ki ya da bugünden görünen şudur: iki yanlı seçme dayatmasının değişmesi zordur. adaylar belli olsa da değişim olması zordur. ben bu adaya vermem diyenler seslerini seçim yolunda açığa vursalar da sesleri cılız kalır ya da hızla susturulur. gerekçesi ve açıklaması da kolay olur: yoksa öteki mi kalsın/gelsin seçime yönelişin baskın dayatmacası olacaktır. ikili karşıtlıktan ayrılar iki yandan da çıkabilir ama, etkin olamazlar.
akp-mhp birlikteliği seçimlerden yenik çıkarlarsa yitireceklerinin çok olacağının bilincindedirler. benzeri biçimde, akp-mhp karşıtları da altılı birlikteliğin kazanamadığında yitireceklerinin çokluğunun kavrayışındadırlar.
iki yanın da içlerinde gönülsüzleri de vardır; çıkarını, şimdilik, o kümede olmakta görenler de çoktur. kazanmanın büyük kazanım olmayacağı ama, yitirmenin çok büyük olacağı bir seçim yaşanacaktır.
seçim sürecinin en belirgin beklentisi ve söylemi açıktır: öteki birliktelik kendi içinde uyumsuzdur ve dağılmaya yargılıdır. oysa seçimlere dağılmadan gitmekte kararlı bölünmezlikler korunacaktır. üçüncü arayışları ya da çıkışları eksilmeyecektir ama, belirleyiciliğinin olmayacağı yaşanan gerçeklik olacaktır.
15 nisan 2022, college station, texas.
