türkiye'de demokrasi eskidir ve yıkılası değildir. türkiye'de çok partili, seçimli demokrasi, 1946'dan bu yana, arada tökezlenmeleri de olsa, 2023'te yeni bir aşama yaşayacak.
2023 seçimlerine bugünden bakınca ilk beklenti şu oluyor: seçimler 2023'te haziran'da mı olur? evet. bugüne gelinceye "erken seçim" bir yanın savı ve uğraşı oldu. karşı yan ise: gününde seçim direnişinden sapmadı; yılmadı; esnemedi. chp'nin başını çektiği varsayılan "millet ittifakı" erken seçim baskısını yerinde ve doğru düşündü ama, uygulamada etkisiz kaldı. neden seçim istiyorlar sorgusunun akp'nin başını çektiği "cumhur ittifakı"ndan gelmesi beklenmedik olguydu. akp seçim isteyenden seçime direnen konumunda gelişti 2023 seçimlerine gidiş. chp'nin erken seçim baskısıyla gecikmeden ve şimdi seçim isteği demokrasi için önemli artıydı.
seçimi öne alma ile gününde yapma karşıtlığında iktidar çok yitirmedi ve "muhalefet" de çok kazanmadı. bundan sonrasında seçimin 2023 haziran ayında yapılacağını öngörmek yerinde olur. bundan sonrasında iktidar "cumhur"u eksiltmemek ve karşıtları da "millet"i olabildiğince artırmak yönünde çalışacaklar. bu konuda bugünden söyleyebileceğimiz şudur: "cumhur"un artması zordur ve "millet"in çoğalması nereye değin artabilir?
bugünden görünen odur ki: az bileşeni olan akp-mhp birlikteliğnden akp yanından da, mhp yanından da eksilmeler olağan sayılmalıdır. 2023 ile ve seçim günü kararı alındıktan sonrasında akp'den kopma seçimin sonucun önceden belirler. chp ile birleşenlerin seçim kararıyla daha da birleşik görünmeleri doğal olacaktır. akp-mhp karşıtlarında ençok sorunlu olan chp'dir. chp'den olası kopmalar, bir anda, seçim dengelerini ve seçime gidişi belirleyici olur. sonuçta, chp, kendi içinde birlikteliğini korudukça chp yanında birleşenlerin güveni artar ve akp-mhp birlikteliğinden kopanlar için de çekim odağı olur.
bugünden görünmeyenler nelerdir? akp-mhp birlikteliğinden yeni kopacakların, "millet" birlikteliğini koparma olasılığıdır. akp-mhp'den kopma yeni bir odak ya da çekim odağı olur mu? bugünden öngörmek zordur. iyi parti'nin "millet"ten kopup yeni bir çekim odağına dönüşmesi olabilir mi? bu durum da gecikmiş bir konumdur ve geride kalmıştır diye düşünmek gerçekçi olur.
türkiye'de 2023 seçimlerine dışarıdan "etki/karışma" nasıl olur? dışarısı önceki seçimlerden de zordadır. dışarının beklentilerine uyacak siyasiler iki birlikteliklerde de azdır ve azınlıktır. türkiye'nin suriye ve ırak'ta varolan gücünü kırma beklentisindeki abd/ab güçleriyle de, rusya'yla da, israil'le de, mısır-suudi birlikteliğinle de isteklerine uyacak uzlaşacak siyasi güç yoktur. dışarının etkisizliği burada aranmalıdır. abd/ab de, rusya da, çin de, israil de, suudiler de, mısır da türkiye'de birlikte olabileceklerini iktidara taşıma gücünden yoksundurlar.
2023 haziran seçimi türkiye'nin önceki seçimlerinde olduğu gibi ya da olageldiğinden de çok türkiye'nin seçimi olacaktır. görünürde akp-mhp de akp-mhp karşıtları da birbirlerini dışarıyla ilişkili ve dışarıdan destekli varsayıp gösterme uğraşından uzak kalmayacaklardır. 2023 seçimlerinde dış etkinin yadsınmasını seçmenlere en güçlü yansıtanlar türkiye'nin seçmenlerinin çoğunluğunu alacaktır.
14 ocak 2022, college station, texas.
