sscb 25 aralık 1991'de tarihten tümden silindi. 1917'de oldubittiyle kurulan ve uzun süre çalışanlara, düşünen akıllara yolgösterici ve umut sayılan sovyetler birliği neden sonlandı?
önce şuradan başlamalıyız: uzun süre ve bugün de sscb bitmedi; tarihi, düşüncesi umudu yaşıyor sananlar vardır. otuz yıldır önceki yetmiş dört yılı düşlerinde yaşayanlar, gelen otuz yıllarda giderek azalacaktır. sscb'nin neden bitip gittiğini kabullenmeyenler sorusu boşuna bir sorudur. sscb yaşıyor, yaşayacak diyenler kendi aralarında anlaşmalarını, anlaşmazlıklarını sürdürebilirler. bitmedi bitmeyecek inancını önlemek de, sonlandırmak da o inançta olanların kararı olur. tarihte nice bitenleri gidenleri, bugün de, bitmemişler, gitmemişler gibi dirençle sürdürenler vardır.
sscb yaşarken, birgün, biteceğini öngörmek olanaksızdı. öyleleri ya da daha açık söylersek sscb'nin geleceği yoktur diyenlerin tümü sscb'nin varlığında komünizm olduğunu varsayıp da komünizme tartışmasız karşı duranlardı. önemli olanı şuydu: komünizm düşücesinin, tarihin bir anında, rusya'da lenin ve bolşevikler'in deneyimi sayanların içinden sscb sonlanabilir öngörüsü, neredeyse, yoktu. evet sscb'yi eleştirenler, 1917'den başlayarak eksik olmadı ama, sscb sonlanır öngörüsü yoktu diyebiliriz güvenle.
25 aralık 1991 günü kremlin'de sscb'nin orak çekiçli bayrağı indi ve yerine rusya'nın bayrağı yükseltildi. rusya, o gün, kaynakları çok ama, durgun, donuk ve düşkün bir toplumdu. insan kaynakları eğitilmiş de olsa, maddi kaynakları çok da olsa komünizme inanmışlık toplumda azınlıktı. o gün bugündür de o azınlık rusya'nın ne umududur, ne de gelecek için beklentisidir. rusya'daki o azınlık artan değil, eksilen yönde yaşadı son otuz yılı. bu eeksilme ve azalışın dönmeyeceğini görmek ve anlamak gerekir.
sscb'nin çöküşü, yıkılışı ve sonlanışı bir günde oluşmuş değildir. 25 aralık 1991'e varış 1917'yle başlamıştı. bugünden sonraki gelen on yıllarda ve yüzyıllarda 1917 tarihin büyük bir aşaması değil de, insanlık tarihinde yaşanmış olmayacak ve olmaması gereken bir toplumsallık olarak bilinecektir. tarihte geleceği öngörme başarılı olmamıştır. bir daha sscb olmaz ve rusya'da komünistler olmayacaktır demek yanıltıcı ve yanlış olur. komünistlere 1917'de direnememiş rusya, 25 aralık 1991'den bu yana daha dirençlidir.
sscb'yi lenin sayanlar da, stalin sayanlar da yanıltıcıdır. sscb lenin'dir, stalin'dir ama ençok rusya'dır. sccb'nin kuruluşundan sonlanışına aşamadığı gerçeklik rus insanı ve rusya gerçeğidir. ne zaman ki: yeltsin rusya federasyonu'nu sscb'den ayrılma çağrısı yaptı; o gün sscb değil de rusya olduğunu gördük. sonrasında gorbacov'un direnişi ve yalnızlığı gün gün yaşandı.
sonuçta, sscb rusya'ya özgüydü ve rusya gerçekliğiydi ve rusya'da sonlandı. rusya'nın tarihinde sscb vardır ve küreselde olan rusya değil de sscb varsayanlar yanıldılar. sscb'yi tarihin ve insanlığın çözümü sayanlar sscb'yi ne çoğaltabildiler; ne de sonlanmasını önleyebildiler. rusya'da olan; rusya'da bitti.
tarihte olmasaydı ne olurdu ya da oldu da iyi mi oldu olmaz. tarihte olanı olduğuyla anlamak ve neden bir daha olmayacağını görmek gerekir. 1917 tarihtir ve 1991 de tarihte kalmıştır.
24 aralık 2021, college station, texas.
