seçim demokrasilerde belirleyicidir. sıralı ve düzenli seçimle yaşayan toplumları demokrasi olarak biliyoruz. türkiye de düzenli seçim yapan ülkelerdendir. seçim gerekli ama yeterli ölçütü değildir demokrasinin. seçimlerin sıralı ve güvenli olması da tamamlayıcıdır. daha da önemlisi anayasallık ve seçimlerin anayasal güvenceleridir. türkiye'de sıralı ve güvenli yaşandığı da gerçekliktir. anayasallık da türkiye'nin yabancı olduğu değildir. yine de türkiye'de demokrasinin işlerliği konusunda kuşkular da, güvensizlik de yaygındır. öyle görünüyor ki: seçimlere güven konusunda daha bir süre daha bekler olacağız.
türkiye'de seçimlere güvensizliğin üç temel sorunu vardır: birincisi, seçim yasalarının değişkenliğidir; ikincisi seçim kararlarının anayasal kurallarla sıralı oluşundaki belirsizliktir; üçüncüsü de oy sayımlarındaki kuşkulu uygulamalardır diyebiliriz.
geçerli anayasaya göre seçimlerin 2023'te yaşanması gerekiyor. bu konuda güvensizlik ve belirsizlik egemendir. bir yandan son seçimlerin kazananları akp-mhp birlikteliği seçimin olağan gününde yaşanacağını yineleseler de inandırıcı olamamaktadırlar. akp-mhp birlikteliği karşıtları da yoklamaları ve toplumsallığın huzursuzluğuyla gelecek kuşkularının dürtüleriyle seçimin olağandan önce yapılacağını düşünerek seçimin erkenden yapılmasını geçerli "siyasetleri" olarak yinelemeleridir.
seçimin erken yapılması kararı çıkarsa "iktidar" karşıtlarının isteğine boyun eğmiş ve zayıf görünecektir varsayımıyla seçimin erken olmasına direnmektedir akp-mhp. demokrasilerde iktidarların anayasal zorunluluklara uyumlu olağan seçim gününde seçimi yinelemeleri tartışmasızdır. yine pekçok demokrasilerde anayasal dayanaklar ve güvencelerle seçimi önceden yapma ve erkene alma dayatır; uygulanır. kimi demokrasilerde iktidarı erken seçime zorlama siyasi güç gösterisine döner iktidarın yenilenmesini getirir.
türkiye'de bugün için iktidarı gününden önceye alma sayılacak erken seçim kararı iktidarın istekli görünmediği bir siyasi görünüm var. benzeri biçimde akp-mhp karşıtları erken seçim istemlerinde içtenlikli midirler? yoksa, akp-mhp karşıtları erken seçim zorlamasından akp-mhp'nin yıpranmasını öngördüklerinden mi sürekli erken seçim zorlamasındadırlar? zamanla erken seçim istemiyle direnme gerilimini daha açık göreceğiz ve anlayacağız.
bugünden görünen büyük sorun seçimlerin öne alınması ya da erken seçimden önemlisi seçim yasası yine değişecek midir ve akp-mhp iktidarını korumada nasıl bir yol bulacaktır?
akp-mhp seçimle gitmemekte direnmektedir ve bu direnç artarak süregidecektir. akp-mhp tbmm'de azınlığa düşmeden ve "cumhurbaşkanlığı" yitirmeden seçimi almak için yeni seçim düzeni kurallarını zorlayacaklardır.
seçim yasasında değişim ve seçimle gitmemeye direniş akp-mhp için iktidarı yeterli başarıyı getirir mi? türkiye'de seçim ve oy sayımı düzeyinde önemli olan nasıl bir seçim yasası sorusunun yanıtı belli olmadan istemlerle direnmeler durmaksızın süregidecektir.
9 temmuz 2021, college station, texas.
