akp'de tartışma geleneği yok. şöyle de söyleyebiliriz: akp'de olagelmiş ve de varolan tartışmaların bastırıldığını ya da üstünün örtüldüğünü güvenle düşünebiliriz. akp'de 2018'e değin tartışmaların olmadığı görünümü egemendi, 2018'den bu yana akp içindeki tartışmaların saklanamazlığı açıktadır.
türkiye'de siyasi partilerde tartışmasızlık olağandır. cumhuriyet'in kuruluş yıllarında da tek parti chp'nin içinde tartışma eksilmemiştir. terakkiperver cumhuriyet fırkası ve daha sonrasında serbest cumhuriyet fırkası, kısa süreli yaşamlarında, chp içinde yaşanmayan tartışmaların chp dışından da yapılamadığının ilk örnekleridir.
dp'nin kuruluşu öncesi ve kuruluşu sonrası da dp içi hep tartışmalıdır. chp'nin içinden çıkan dp'nin yaşamında içinden çıkmış millet partisi ve hürriyet partisi ayrılıkları önemlidir. son büyük örnekler de chp'de 1965'le yükselen bülent ecevit siyasi etkinliğinin chp'de egemenliğini kurma yolunda güven partisi ve ecevit'in başkanlığı sonrasında kemal satır'ın önderliğini yaptığı cumhuriyetçi parti örnekleri de üzerinde durulmaya değerdir.
kısaca, şunu söyleyebiliriz: atatürk ve inönü chp'leri de, ecevit'li chp de tartışmaları içinde uzlaştıramamıştır ve arınmayla yeni partileşmeler yaşanmıştır. dp için de öyledir.
hırs küpü ya da "muhteris" ahmet davudoğlu ne istiyor? davutoğlu, yarım kalmış türkiye'ye yön verme "kudret"ini geri istiyor. alabilir mi? olanaksız görünüyor. akp, önce sessiz kalarak ve önceki örneklerde olduğunca, yoksayarak davutoğlu'nun tepkilerini geçiştirmeyi denedi. öyle olmayacağı anlaşıldığından bu yana, sonunda, davutoğlu'nun istediğine gelindi: karşılıklı atışma! bu karşılıklı atışmaların akp içinden çekiciliği olmaz. akp dışından ise davutoğlu'na destek eksilmez.
sonuçta belirleyici olacak açıktır: akp'nin yapamadığı ya da akp'li seçmenlerin özlemini çektiği yenilik olarak ne sunabilir davutoğlu? akp iyiydi, davutoğlu da iyiydi ama, akp içinden davutoğlu'nu çekemezlere kandı, inandı akp'nin değişmez başkanı "karşı" söylemi dışında yeni bişey söylediği yok davutoğlu'nun. öyle görünüyor ki, söyleyeceği de yok. davutoğlu için tek beklenti, çözülen akp olgusunda, "ben demiştim" beklemesinde sabırlı olmaktır. davutoğlu'nda o sabır ve dayanıklılık da görülmüyor.
partilerin içinden "siyasi" hedeflerde kopuşla ortaya çıkan dp örneği vardır. parti içinde kalarak, parti için değişim hedeflerini oluşturarak geliştiren en önemli örnek de 1965'ten 1972'ye bülent ecevit deneyimidir. bunun dışında partilerden tüm kopuşlar boşuna işlemiştir. 1969 genel seçimleri sonrası oluşan hükümete tepki olarak ortaya çıkan ferruh bozbeyli'nin demokratik partisi de, ap'yi küçülten olmanın ötesinde bir yere varmadığını davutoğlu'nun yeterince inceleyip anlamış olduğunu öngöremeyiz. kısacası, davutoğlu tepkisi ve ortada bir siyasi eylemlilik olgusunun akp'yi küçültücü etkisi olması da küçük olasılıktır.
davutoğlu benzeri ali babacan siyasi tepkisi de bir yere varmaz görünüyor. ali babacan'ın açığa yansıyan siyasiliğinden akp'nin yapmadığı, yapamayacağı siyasi hedefleri özenme izlerini görebiliriz. yine de, babacan örneği de bozbeyli örneğinden öteye, 1945'teki demokrat parti ayrılığına dönüşür ve yükselir mi? akp'den değişik ne söylediklerini bilince daha akıllı değerlendirme yapabiliriz. yoksa, babacan da iyi yönetilemeyen, sapmış akp tepkciliğinde tıkanırsa, yeni bir siyasi oluşum beklememek gerekir.
akp'de geriye ne kalıyor? akp'de akp'yi içinden dönüştürüp yenileştirecek siyasi oluşum gelişir mi?
akp'de bu bilinmeyeni bugünden öngörmek zordur. akp için şunu söylemek kolaylaşmaktadır: akp içinden kuşkuların geliştiği ve kuşkuları gidermekte akp içinde açıktan tartışmanın yapılması gerektiği açıktır. akp içinde dün olmayan tartışmanın, bugüne değin arındırılmış tartışmacıların yerini alacak daha etkili tartışmaların yaşanması hız kazanmaktadır.
büyük soru şudur: akp'de tartışma olmaz değil; akp'de tartışma kavgasız ve çirkinleşmeden yaşanabilir mi? akp'nin geleceği bu soruda belirlenecektir: akp tartışmasız mı çözülür; yoksa, akp önlenemeyen tartışmaları dışına atarak mı küçülür?
30 ağustos 2019, college station, texas.
