24 haziran'la yaşanan değişimlerin türkiye'de büyük değişimlerin öncüsü olduğunu öngörmek yanlıştır. demokrasilerde yaşanan değişimler ne dönüşümdür, ne de devrim başlangıcına neden olur.
türkiye'nin neden değişmediğini algılamakta, anlamlandırmakta ve kabullenmede yine sabırsızlık ve yine dayanakları çürük tepkilerle karşılaşmak değişmedi. onlar değişmiyor da biz değişiyor muyuz sorgulaması yine ötelendi.
akp istediğini aldı diyebiliriz. cumhurbaşkanı akp'lidir ve tbmm'de, neredeyse, çoğunluktur. akp'nin mhp'ye bağımlılığını değiştirecek mhp, iyi parti, hdp ve chp milletvekili bulmak zor olmaz. akp için sorun: akp'yi tek parça koruyabilmektir. akp, tek parça sürdükçe, akp için sorun yoktur. akp yapamayacaklarına yeterli çoğunluğum yok demeyi sürdürürken, dönüşümcü olmayan yasama isteklerinde zorlanmaz. akp için değişmeyen gerçek: kendi içinde parçalanmayı önlemektir ve akp'yi içeriden sorgulayıcılara doyurucu çözümler bulabilmektir.
akp için zorlu bir iktisadi dönem öngörenler ve türkiye'nin batış ve çöküntü içinde debelendiğini öngörenler, biraz daha beklemede olacaklardır. akp için sorun açıktır: 1990'dan bu yana durmaksızın süregiden ırak ve suriye savaşlarının yolaçtığı yıkımlarla türkiye'nin bu yıkımlara uzak kalamamasıdır. sonunda, abd/ab için, rusya için türkiye'de kimle uzlaşılacağı konusunda belirsizlik dağılabilir görünmektedir. abd/ab çözümlerinde de, rusya'nin beklentielerine de soğuk duran akp, abd-rusya birlikteliğinde zorlanır. özellikle, abd-rusya birlikteliği, türkiye'nin katlanamayacağı "devletçik" çözümlerinde kararlı ve dayatmacı olduklarında, onlara dayanak olacak "türkiye'ye muhalif" bulabilirler. o durum da, türkiye'de iç barışın daha da sarsılmasına ve de baskıcı yönetimin zoryönetime dönüşmesine geçişi kolaylaştırır.
abd-rusya, türkiye'nin devletçik çözümleri dışındaki beklentilerini, geçici olarak, sonrasına öteleyebilirler. bu önemli bir sorun olur. türkiye'deki seçimlerle giderek hızlanan, 2009'da zorla bastırılmış iran kalkışmasına, türkiye'nin yaklaşımı ne olur bugünden bilinmez.
abd için iki temel beklenti vardır. 1979'dan bu yana geriletilemeyen iran, 2003'ten bu yana, neredeyse, akdeniz'dedir. bağdat'tan sonra şam ve beyrut'taç iran varlığına abd'nin çözümü rusya'yla anlaşmak ve türkiye'yi de anlaşmaya ortak etmektir. türkiye'de iran'la karşıtlaşma yanlısı çok olur ama, akp-mhp birlikteliği o karşıtlaşmada nasıl durur? önyargıyla, akp-mhp birlikteliği, abd'nin iran'ı geriletmesinde, abd yanında olmasına destek olur demek için erkendir. ya olmazsayı düşünmek gerekir. türkiye'nin bağdat'ta, şam'da abd'nin isteklerini yerine getirmeyişine bakarak, tahran konusundan da abd/ab ile rusya'nın beklentileri karşılanmayabilir. bu durum da, türkiye'de gerilimin sürekliliğidir.
türkiye bir yıldan kısa sürede yerel seçimlere gidecektir. akp'nin çoğunluğu, örgütlülüğü ve "birleşiklikler" kurmada hesaplılığını küçümsemek akp'ye, 2019 mart'ında yeniden güç ve coşku kazandırır.
akp karşıtlarının üç parçalılığı ve üç parçanın kendi içlerinde zayıflıkları ve karşıtlaşma gerilimleri akp'nin hem beklentisi ve hem de yararlanacağıdır. chp'nin hızla yerini koruması ve içlerindeki uzlaşmazlıkları parçalanmaya neden olmadan değiştirmesi önemlidir.
chp'de değişim olacağı açıktır. chp, yerel seçimlerden yenik olarak mı kendini değiştirecektir; yoksa, chp kendi içinde değişimle yerel seçimlerde yeni bir atılım yapabilir mi?
bu büyük soruların yanıtında, abd-rusya birlikteliğinin getireceği yeni bağdat, şam ve tahran seçmelerinde: chp'nin, kendini türkiye'de yalıtıcı ve küçültücü abd/ab ya da rusya seçimlerinden uzak olmasını gerektirir. akp-mhp karşıtlığı siyasetiyle abd/ab ve rusya beklentilerinin yanında olacak chp'nin yerel seçimlerden beklentisi azalır.
sonuçta, akp de öfkelidir huzursuzdur; akp karşıtlarının da öfkelerini, huzursuzluklarını dindirici bir sonuç alamadıkları açıktır.
29 haziran 2018, college station, texas.
