türkiye'de dört parçalı siyaset geride kalıyor. dört parçalı bugünün siyasiliği ikiye mi iner; yoksa, yeni üçüncüler, dördüncüler mi oluşur? bildiklerimiz az ama, beklentiler yüksek.
dört parçalı siyaset deyince: tbmm'de temsil gücü bulan akp, chp, hdp ve mhp'yi biliyoruz.
hdp'nin siyasi temsilcilerinin dokunulmazlıklarının kaldırılmasından öteye hapislere atılması sıradanlaştı. mhp'nin akp'yi eleştirmeyen ya da akp ağzıyla hdp ve chp'yi eleştiren görünümüyle akp adına olmaktan öteye olması gün geçtikçe mhp'yi yokolmaya götürüyor. mhp içinden ayrı düşmüş bbp de hızla mhp gibi akplileşmenin erimesinde. mhp içinden mhp'nin akplileşmesine direnenlerin oluşturduğu iyi parti ise mhp'den öteye kitlesellik bulmuş değil.
dört parçalı siyasetin ikiye inmesi deyince akp ve chp'nin içinde/çevresinde toplaşmayı anlamalıyız.
dört parçalı siyasetin yeni üçlü ve dörtlü olması ne demektir? iyi parti ya da saadet partisi'nin birinin üçüncü ve dördüncü olması anlaşılmalıdır.
bugünün ya da 2013 sonrasının, önce dördüncü ve sonunda üçüncü partisi hdp ne olacaktır? öyle görünüyor ki, gelen seçimlerde hdp parti olarak küçülürken, kendi içinde ikili, üçlü ya da çok parçalı olacağı ilk düşünülecek olmalıdır. hdp kitleselliğinin katılımı ya da seçimlere uzaklığı seçimlerde sonuçları etkileyici olacaktır.
bunların dışında bugünden düşünülemeyen oluşumların ve gelişimlerin seçimlerin belirleyicisi olması için yeterli veriler yoktur. gelen seçimlerde ortadaki dört parçalılığın ya da parçaların yer değiştirmesinin siyasette değişim getirmeyeceği, kitlelerin demokrasiye güvensizliğini yükseltici olmaktadır. demokrasiyi seçimsiz ve partisiz düşünenlerin gelen seçimlerde niceliği artsa da, sonuçları değiştirici olmasını düşünmemeliyiz.
türkiye'de değişimin akp içindeki değişimlerle olacağını öngörmek olağandır. bu durumda soru şu oluyor: akp içindeki olası karşıtlaşma akp'yi küçültücü olur mu? akp içinde açığa vurulmayan ve sürekli baskı altında tutulan karşıtlıklar denetim dışına taşar mı?
akp içindeki karşıtlıkları ya da akp'de olası parçalanmayı "gülen etkinliği" ile açıklama kolaycılığının, durmaksızın, düşünenleri oyalayacağı açıktır. enaz düşünülenleri düşünmek daha yararlısıdır. "gülen" sapkınlığının akp'yi nasıl etkilediğini bilmiyoruz. şunu güvenle söyleyebiliriz: "gülen"in gündelik yaşamdaki akp'yle birlikte olan kitleselliğinin hızla "gülen" etkinliğinden arındığı/arınacağı ve daha akplileşeceği beklenmelidir. akp'li olanlardan "gülen"e haksızlık yapıldığını düşünenlerin kopacağını beklememek gerekir. akp'den olası kopmaların, türkiye'de akp'yle servet artışı yaşamışların, akp'yle olarak servetlerini korumada güvensizlik duygularının artışı belirleyici olur.
akp içinden kopmalar olmadan türkiye'de siyasi yapı değişikliği beklenmemelidir. akp'den kopmaların "gülen"le ilişkilendirilmesi akp'nin kolaycı siyasiliği olur. ayrıca, akp'nin tek değilse de, en büyük bileşeninin "gülen cemaati" varsayımında takılı kalmış olanların öyle düşünmesi anlaşılır olsa da geçerli değildir.
akp'deki "küskünler"in giderek artmasının akp'ye eksi değil de artı yararı olacağı bugünkü akp yönetiminin beklentisidir. akp'den kopan ve kopartılanların olası birlikteliği ya da akp dışında siyasiliklerde toplaşmalarına akp'nin göstereceği tepki ne olur? bu bilinmeyendir. akp dışına itilen akpliler bir nicelik eder mi? bu bilinmeyenin getirisi ne olur?
30 mart 2018, college station, texas.
