demokrasilerde işlerlik açıktır. demokrasilerde görev paylaşımı, uzmanlaşmış kurumlaşmalarla yürür. partiler demokrasilerin vazgeçilmez kurumlarıdır deyişi rastgele değildir. partiler olmadan yürüyen ve işleyen yönetimler vardır. demokrasi olmadan işleyen devletler de çoktur. devletlerin işlerliğinde demokrasinin eksikliği önemlidir.
kişilerin demokrat olmadığını, toplumlarda demokrasi olmayışını anlamak zor değildir. kişi: ne duruyoruz "hareketliliğini," kuralların ağır ve kuruluşuna göre işleyişine yeğlediği anda, demokrat değildir. kişi, kendinde ayrıcalık varsaydığında, gücünü kurallardan değil de, önder kişiliğinden, ideolojisinin en adanmışı düşüncesine dayandırdığında, demokrat değildir. kişi, kurumları yoksayarak, kurallara aykırı davranmayı, her ne nedenle olursa olsun hak saydığında, demokrat değildir.
devletler insan topluluklarının geliştirdiği, yaşattığı en karmaşık, en gerekli olmazsa olmazıdır. sorunu devlet olarak görenler, devleti yokedeceğini düşünenler, devlete isyan etmeyi hak görenler demokrat olamazlar. adında demokrasi, demokratik ve benzeri sözcükleri bulunan siyasilikler ya da söylemler herşeydir ama, demokratlık değildir. demokratlık kurala uymak ve kuralların yetmezliğini kurallara uyarak yenilemek uğraşıdır.
parti işleyisinde tartışmalar ve karşıtlıklar olur. partilerde karşıtlıkları yeraltına saklamak ve tartışmayı uzlaştırmayı gizli ilişkilerde çözümlemek güçsüzlüktür. partilerin demokrat olmayışının göstergesi olduğundan öteye, partileri yıpratan ve küçülten eylemler, tartışmaları açıkta yapamamaktır. yeraltına itilmiş, yasallığı durdurulmuş ya da işgal altındaki kurtuluş mücadelelerinde de kural değişik olamaz.
partilerin örgütlenmesiyle devletin kurumlarının işlerliği kurallara uyum anlamında benzerdir. devlet işleyişi, parti işleyişinden bağımsız ve ayrı yürür. bir ülkede, bir toplumda parti ve devlet örgütlenmesinin ayrışması demokrasilerde açıktır: ayrılık temeldir. daha da ötesi partinin en yetkilisi, devletin de en yetkilisi konumunda olursa, orada, o toplum için, o ülke için sorun büyüktür.
akp, uzun süredir, parti olmaktan öteye, devletin de belirleyicisidir. akp, yasamayla, yürütme gücüyle ve yargıdaki etkinlikleriyle devletin yürütücülüğünü\ devletin sahipliğiyle karıştırmakta hergün yeni bir karmaşa yaşanmaktadır.
parti işiyle devlet işinin karışması sonunda akp'nin gücünü güçsüzlüğe dönüştürecektir. akp, önce güçleri birleştirip, sonra kuralları yeniden belirleyip, yeni partileşme, yeni devlet işleyişi özleminde çok yol adığı yanlışındadır. parti başkanlığıyla devlet başkanlığının tek belirleyende yoğunlaşması demokrasinin sonlandığı noktadır. parti başkanlığıyla devlet başkanlığının tek belirleyende yoğunlaşmasını gerçekleyen güç demokrat değildir ve demokrasi içinde sağlanmış görünen bu değişim de demokrasinin yokoluşudur.
yerel yönetimler eskinin kalıntılarıdır ama, devletin güçlenmesinde de, devletin sürekliliğinde de partıler düzeyinde vazgeçilmezdir. yerel yönetimleri olmayan devlet işleyişi de, yerele dayanmayan devletler güçsüzlük belirtisidir. yerelliklerin özerklikleri, bağımsızlıkları anayasal kurallara bağlanmıştır ve anayasallık diye bilinen de odur. ne zaman ki, yerellikleri parti başkanı, devlet başkanı olarak belirleme hakkını kendinizde görürseniz demokrat da değilsiniz; o işleyişe demokrasi de denmez.
parti benim, devlet benim dedikten sonra kurumları yoksaymak, yerel yönetimleri yoksaymak kolaylaşır görünür. yanılgıların en büyüğü budur ve bu yanlış bitirici işler. türkiye'de günümüzde varılan noktada, yönetenler katında demokratların yokluğu ve işleyişte demokrasinin yokolduğu açıktır.
akp, demokrasiyle demokrasiyi yoketmekte epeyi yol aldı. akp demokrasiyi yoketmekte parti işiyle devlet işini yoğunlaştırmayı güç saydı. akp, parti ve devlet işini yoğunlaştırma gücünü, yerel yönetimlerin belirlenmesinde de tek yetkili olmayı zorladı ve durmak bilmiyor. akp bitiren olmaktan biten olmaya evrildi. akp'nin, yarın bitişini yaşayacaklar açıklarken, dünü ve bugünleri böyle değerlendirecektir.
27 ekim 2017, college station, texas.
