sonunda, sınırlarımız ötesine taştık ve suriye'deyiz. 2011 baharı'ından bu yana suriye'de olmakla olamamak arasında gelişen iç ve dış ilişkilerde suriye'ye girdik. durmasını bilmek ve gereğinde geriye dönmek anı gelecektir. o anı geciktirmemek gerekir. türkiye, suriye'nin dışında etkili olamayışını suriye'de olarak etkili olmayı başarır mı?
türkiye'nin suriye'de olmasını istemeyenlerin olmasını değiştirmek kolay olmayacaktır. türkiye'yi suriye'de durduracak güç ışid ve pyd olamaz. türkiye'yi suriye'de zorlayacak olan: türkiye'nin içinde ve dışında suriye'de olmasını istemeyenlerin birlikte davranması olacaktır. öyle bir türkiye karşıtı birliktelik olamazsa, suriye'nin ve sonrasında ırak'ın geleceğini belirlemede türkiye'nin olacağını düşünmemiz gerekir.
türkiye'nin 2011'den bu yana en düşkün olduğu 15 temmuz kalkışması ve yatışması sürmektedir. kalkışmada öne çıkan darbecilerin yanına gelenler olmadı. daha da önemlisi, darbecilerin karşısındaki birliktelik gecikmeden çoğaldı. suriye'de olmak o birlikteliğin sonucu değildir. o birliktelik türkiye'nin suriye'de olmasının önüne açan değildir; türkiye'nin önünü tıkamayandır o birliktelik. birlikteliği birlik olarak almak için iyimser olmak zordur. birlik olmak gereklidir ama, zordur. türkiye'nin suriye'de olmasını istemeyenlerin, birlikteliğin, birliğe dönüşmemesi için uğraşacakları açıktır.
2011 baharı'ndan bu yana, türkiye içinde ve dışında, akp tek başına davranmayı seçmişti. birlikteliğin gereğini ve gücünü anlamadı demesek de, zorlamamıştır. o anlamda akp, türkiye içinde yalnız kalmıştı ve doğal ki, suriye'de sınırlarımız ötesine taşmamıştı. 2011 baharı'ndan bu yana, abd/ab, türkiye'nin, onlar adına asker gücü olmasını beklemişler ve istemişlerdir. türkiye'de bu durum yanlış değerlendirilmiştir. özellikle akp karşıtları, akp'nin, abd/ab istemlerinin boyunduruğunda ve kolay kullanımında ezik olduğunu varsaymışlardır.
akp, abd/ab adına, suriye'ye taşmamıştır. zaman içinde, abd/ab'nin, akp'den beklediklerinin gerçeklenmemesini, akp'yle birlikte türkiye'ye yükleme suçlamalarıyla baskılarına akp'nin karşıtları umutla destek olmuşlardır. bu durum akp'yi de, türkiye'yi de zayıflatmıştır. akp bunu anladıkça zor ve zulümle akp karşıtlarının savaş karşıtlarını ve abd/ab destekçilerini yoketmeye yönelmiştir.
abd/ab, türkiye'den istediklerini alamadıkça, türkiye'nin içinden etkiledikleriyle türkiye'nin dışından kullanabileceklerini türkiye'de etkinleştirmişlerdir. şimdi bunlar değişmiştir. görünürde ve önyargılı olarak türkiye'deki birliktelikle, dıştan akp/türkiye karşıtlığı değişmiştir değerlendirmesinde 15 temmuz utancı temel alınmaktadır. 15 temmuz utancı etkilidir am, görülmesi sisli olan değişiktir: türkiye, yaşama güvenliğiyle, demokrasideki kararlılığında, akp'den öteye güç olduğunda içtekiler ve dıştakiler yanılmıştır. akp'yi savaşçı ve saldırgan görmek kolaycılığında barışçılık kalkanı yürümemiştir. türkiye'nin, akp'den öteye, içteki cumhuriyeti'ni demokrasi içinde yürüteceğini öngöremeyenler boşluktadır bugün.
suriye'ye taşan akp değil türkiye'dir. yanılıp da akp karşıtlığını birincilleştirenlerin, türkiye'de etkin olacaklarını düşünmemek gerekir. onlar hep vardı; olmalarını sürdüreceklerdir.
türkiye'nin, özellikle, 15 temmuz utancıyla zayıflık göstereceği varsayımıyla etkinleşenlerin, düşünmediklerini yaşamaları, türkiye'nin suriye'deki varlığıyla yaşanacaktır.
türkiye, cerablus'ta durmayacaktır; güney'i zorlayacaktır; doğu'ya batı'ya yayılacaktır. soru: nereye değindir? türkiye'nin kendi sınırları içindeki gücü tartışılamaz. türkiye'nin sınırları ötesinde çok derinlere gitmemesi ve yayılmada durmasını bilmesi önemlidir.
türkiye'yi önleyecek güçler abd ile rusya'nın birlikteliği olacaktır. abd ve rusya yeniden cenevre-2'yi canlandıracaklardır. cenevre ve viyana uzlaşımlarında türkiye'den öteye önce iran ve sonrasında suudiler ve mısır da olmalıdır. suriye-ırak içsavaşı ya da devletçik özlemcileriyle sınırları yeniden çizme özlemcilerinin durdurulmasıyla suriye ırak'ta sonlandırılmasının gizemli açkısı budur. abd ve rusya'nın tek başlarına da, birlikte olarak da yapmadıklarını türkiye yaparım diye üstlenme konumunda değildir. türkiye, abd ve rusya'nın da katılımıyla suriye ve ırak'taki 1990'dan bu yana yaşanmışlıkları sonlandırılmasını istemektedir.
abd'yle olmayanın, rusya'yla da olmayacağı yaşandı. türkiye'nin abd'yle olmakla olmamak gerilimi 2011'den bu yana suriye'deki altüst oluşla ırak'taki dinmeyen kanların kolayca duracağını beklemek yanlış olur. türkiye'nin içinde, 2011'den bu yana giderek şiddetini arttıran "terör" türkiye'nin içinde yeni eylem dayanakları bulduğunu varsayarsa, karanlık oluşumlar durmak bilmeyecektir ama, sonunda, türkiye'nin içteki birlikteliğini parçalamayı bırakalım, birliği zorlayacaklarını düşünmediklerinin izleri vardır. birliktelik dağılır ve birlik olmaz diyenler yanıldıklarını anlamalıdır.
türkiye'nin dıştaki yerinden önce içteki zorluklarının üstesinden gelinmesi zorlu birlikteliğin korunmasını gerektirmektedir. akp, tek başına değildir artık ve bundan sonrasında da akp tek başına olmayacaktır.
26 ağustos 2016, izmir.
