bir yıla yakındır ışid musul'da egemen konumdadır. ışid, bağdat'ta seçim sonrası uzlaşmazlık kargaşasında musul'a varmıştı. ırak'ın 2003'le egemenleri ırak'ın kuzeyi ve bağdat'ı musul'da direnemediler; ayrıca, kenti ışid'e bırakıp kaçtılar. ardından da, bağdat'ta uzlaşım hızlandı ve gerçeklendi sayıldı. sonrasındaysa, ışid musul'da savunmadadır. abd/ab, ırak'ın kuzeyi ve bağdat'la birleşik olarak, ışid'in musul dışına taşmasını durdurmuş görünümdedir. abd/ab, ışid'ın musul'daki gücünü sonlandırmak yanlısıdır.
ırak'ta, 2014 haziranı sonrası beklenmedik oluşumların başında ışid; sonuncusu da iran'ın askeri olarak açıktan iran'da olmasıdır. arada, bağdat'ta uzlaşık gibi görünümle, türkiye'nin, ırak'ın içinden ırak'ın dışına çıkışı görünümü de tamamlayıcısıdır. enaz sözkonusu olan da: rusya'nın, 1990'la başlayan ırak dışı oluşunun değişmeyeceği görünümüdür.
abd/ab, türkiye ve rusya dışarıda olarak ışid'i musul'da sonlandırabilir mi? abd/ab, bağdat ve kuzey'le musul'a egemen olacaksa, iran'la da birlikte olacaktır. 1989'da ırak'ın da, iran'ın da abd/ab'nin özledği yönde yitirdiği bağdat-tahran karşıtlığı, sonrasında yinelenmedi. musul'da iran yitirdiklerini geri alırken, ırak'ın 1989'daki egemenlerinin yeniden yitirmesi kolay mıdır? günümüzde, ırak'taki yapıları ve bileşimi sonlandırmada kararlı umutların yükseldiği ortadadır. abd/ab, iran'la da birleşik olarak ırak'ı sonlandırabilir mi?
1990 ağustos'undan bu yana, ırak'ın sonlanmasına direnen türkiye, sonunda, 1989'la başlayana teslim olacak mı? musul'u ışid'den alabilecek güç musul sonrasında halep'e yürümez mi? musul'da sonlanmış türkiye için, o sonuç, halep'ten de tümden arındırılmasını getirir. türkiye, 1917'den bu yana halep'te ve musul'da yoktu diyecekler için değişim yoktur. halep de, musul da lozan'la teslim edilmiştir diyenlerden özeleştiri beklemek boşuna olur. yüzyıl sonra, türkiye, güney'inden sınırlarına geri çekilmeyle yeniden rusya'yla olabilir mi? musul'dan, halep'ten uzaklaşmış türkiye gerçekliği 1945'ten bu yana yaşanmışlığın altüst oluşunu getirir. tarih ileriye doğru doğrusal değildir de; geriye doğru da, yaşanmışlıklar, hiç yaşanmamış olarak yürümez. musul'da ve halep'te olamamış türkiye'de akp'nin sonlanması hızlanır. türkiye, akp'yle geldiği noktada, erdoğan-davutoğlu'yla tükendiği yerdeyiz. turgut özal'ın tarih ve coğrafya bilmezliğinin getirdiği türkiye gerçekliğini, içeride sorgulayacak güç yok görünüyor günümüzde. yarın değişik olur mu?
musul'da iran'la da, ırak'ın kuzeyi'yle de ışid'i sonlandıramayan abd/ab gerçeğinin neler getireceğini öngören görünmüyor. öyle anlaşılıyor ki, önce, musul'da ışid'le, 1990'dan bu yana yaşananlardan kanlı bir savaş yaşanacaktır. abd/ab, musul'da yenilmemek için, günümüzde iran'la olmaya geldiği gibi, o durumda, yeniden rusya'yla ve türkiye'yle birlikte olmayı seçecektir. musul'da ışid'i sonlandıran güçler ortaya çıkmadan bugünden söylenenler, yüzyıldır nice söylenmiştir. türkiye, dışındaki savaştan, içinde savaşa gitmekten uzak durdu. türkiye'nin dışında barış olmadan içindeki barışın gerilimde olması zorunlu değildi ama, kaçınılmaz olarak yaşanmıştır. akp ve erdoğan-davutoğlu siyasetinin içte dışta savaştan kazanamayacağı söylenendi ama, yaşanan gerçeklik olmasının önlenemezliği açmazı değişir mi? türkiye'de 7 haziran seçimleri bu bilinenlerle bilinmezlerin çelişikliğinde yaşanacaktır.
17 mart'taki israil seçimleri de, 7 haziran'da türkiye seçimleri de yaşanmadan musul'da değişim beklentisi yanıltıcıdır; yanılsamadır.
13 mart 2015, college station, texas.
