türkiye'de anayasal buhran bugün ortaya çıkmış değildir. 1961'den bu yana anayasal buhrandayız. 1982'den bu yana hızlanan ve durmak bilmeyen değiştirmelere karşın dinmeyen buhrandır yaşanan. oysa, türkiye'de anayasallık tarihiyle, geleneğiyle eskidir. 1876 anayasası da, 1908 uygulamaları da, 1921 ve 1924 anayasallıkları da türkiye'nin yapısına uyumlu ve güçlü anayasalardır.
1961'den bu yana yaşanan anayasal buhranların özünde siyaseti güçsüzleştirme egemendir. 2002'den bu yana ise siyasetin egemen olma gerçeği, 1961 geleneğiyle çatışmaya girmekten kazanımlarının kötüye kullanımı getirmiştir. siyasetin üstünlüğü de, siyasetin belirleyiciliği de tek parti siyasetinin, tek adamlığın siyasiliği değildir. siyasette karşıtlaşma ve uzlaşım tbmm'de anayasal ilkelerde yaşanırsa geçerlidir. tbmm'nin belirleyiciliği birincil ölçüdür; tek ölçü değildir. siyaset, partiler olarak gerçeklendiğinde önemlidir. tbmm'de çoğunluk olmanın ötesinde çoğulluğun varlığıdır tbmm'nin üstünlüğü, siyasetin üstünlüğü.
2002'yle akp'nin türkiye'yi anayasal buhrandan anayasal buhrana sürüklemesi durmak bilmedi. bunun gerekçesi olarak da: 1982 anayasası'nın, 1961'in yeniden yazımı ve kısıtlandırılmış dayatılmış anayasa olmasıydı. 1961 anayasası'ndan daha güçlü halk desteğiyle oylanmış 1982 anayasası'nı yüzde ondan küçük nitelikli "muhalefet"in benimsemediği tarihsel ve toplumsal gerçekliğidir türkiye'nin. yine de, 1982 anayasası'nın halkın ve türkiye'nin geçerli anayasası olduğu temel gerçekliktir. siyasi olarak, 1982 anayasası'nı yoksayan siyasiliğin türkiye cumhuriyeti'nin kurtuluş ve kuruluş felsefesini yokedici olduğu gerçekliğine erişmesi geç yaşandı. 2010 anayasal değişimi ve halkoylaması ayırdedici idi. türkiye'de cumhuriyet'in kurtuluş ve kuruluş felsefesine sahipleneceklerin yüzde kırkın üzerinde gerçeklenmesi 1982'den sonraki en önemli göstergedir. 1961'deki yüzde kırklık direnişe denk özellikte ve güçtedir 2010'da hayır diyen bilinçlilik.
2010 sonrası akp'nin türkiye'de açıkça zorlayıcı yasadışılık ve anayasallığı akp'nin çoğunluğuyla yürütme isteminin aşamadığı yüzde kırklık direnç günümüzde gerilemediğinden öteye çoğalan yöndedir diye gözlemek gerekir.
akp'nin iktidarının dayanaklarından birisi anayasallığı yeniden yazım oyalaması ve ötelemesiyle kürt açılımı diye türkiye cumhuriyeti'nde nitelik değişiminin yürümeyeceği açıktır. erdoğan ile öcalan'ın uzlaşım arayışlarının tbmm'de oylanmadan yürürlüğü olanaksızdır. akp'nin, tbmm'de, 1982 anayasası'nı yoksayan eylemi olamaz. akp'nin içinden, akp dışından o tür beklentilerin olması belirleyici değildir. türkiye'de de çoğunluk değil çoğulluk egemendir. akp'nin, anayasal çerçevede, tbmm'den erdoğan ile öcalan uzlaşımını oylaması ya da oylatma girişiminin başarılı olmasını düşünülebilir varsayanların türkiye toplumunun cumhuriyet tarihinden, cumhuriyet geleneklerinden, siyasal yaşamından uzak oldukları açıktır.
akp, anayasal tartışmayı uzattıkça siyasal iktidarını sürdürdü. akp'nin, cumhuriyet geleneklerini, cumhuriyet tarihinde yaşanmamış yıpranmalarına neden olduğu açıktır. akp'nin yeraltından yürüttüğü, anayasallığa dayanarak anayasal değişim 2010'da doruğuna çıkmıştır ama kazanılamamıştır. 2010'da bu yana gerileyen akp'nin anayasal buhranı zorlaması kaçınılmaz olabilir ama, anayasallığı tümden yoketmesi düşünülemez. daha da ötesi, akp'nin, tbmm'yi yoksayarak, anayasa'yı yoksayarak iktidarını sürdürmesinin akp için bitişi getireceğini akp'nin çoğunluğunun bilincinde olduğunu öngörmek zorundayız.
26 aralık 2014, new york, new york.
