abd'de her seçimde yinelenen bu seçimin de genel geçer tekerlemesi: abd, tarihinin en önemli seçimine gidiyor 2012'de. oysa, hep biliyoruz ki: yine sıradan, olağan bir seçim yaşanıyor, yaşanacak.
3 ocak'tan bu yana üçüncü aday seçimi yaşandı. iowa'da gününde mitt romney kazandı sayıldı, dün yeniden sayımla rick santorum'un kazandığı onaylandı. önemli olan sonucun demokrasi gelenekleri içinde benimsenmesi ve belirleyici olmasıdır. yeniden sayıma göre, sırasıyla, üç eyalette üç ayrı aday ençok oyu aldı: iowa'da santorum, new hampshire'de romney ve bugün de south carolina'da gingrich. önemli olan delege kazanımıdır; belirleyici sayı 1445 delege sayısına erişmektir. bugün için dağılım şudur: romney 31, gingrich 24, paul 10 ve santorum 8.
tartışma da, yarışma da uzamıştır: öyle görünüyor ki 31 ocak ötesine varacaktır. iowa sonrası michelle bachmann kopmuştu. south carolina öncesi jon huntsman ve rick perry de seçim dışı kaldı. bugünden görünen şudur: 31 ocak'ta florida'yı alamayanın ondan sonrasını zorlaması zorlaşır. rick santorum da, ron paul da florida ötesine kalmakta kararlı. şu soru hem gerçekçi, hem de geçerlidir: santorum'u romney mi yanına alır; yoksa, gingrich mi? ikisi de alabilir; santorum da ikisiyle de olabilir. ron paul için benzeri soru hem gerçekçi değildir; hem de geçerli görünmüyor. bir sonraki soru da önemlidir: bir an gelir de, romney ve gingrich birlikte olabilirler mi? bu sonuç da, olabilir görünmüyor. buradan çıkarılacak sonuç şu olmalıdır: gelen gönlerde romney ile gingrich kampları kıyasıya çatışacaktır. romney yanlıları da, gingrich yanlıları da, sonunda tek aday oluştuğunda kırgın ve kızgın olacaklardır. gingrich yanlıları kazanamazsa, obama'ya karşı romney'nin adaylığını destekler ama romney yanlıları kazanamazsa, romney'e oy vereceklerden obama'ya oy vermeye yönelenler olacaktır. cumhuriyetçiler için obama'ya karşı seçimde aday seçimi kolay bir seçim olmayacaktır.
sayıları, genellemeleri öngörüleri kıyıya koyarsak adaylar konusunda ne söyeleyebiliriz?
mitt romney benzeri adaylar, çokluk, niceliğin belirleyici olduğu demokrasilerde başarılı olamıyor. esneklik siyasetin temel özelliğidir. siyasette hedefleri kesin koyunca dönüşler de, geriye çekilmeler de zor oluyor. yeni hedeflere koymak, hedeflerden sapmak siyasileri sirekli kılan, izletendir. mitt romney başkanlık ve kazanmak için yetişmiş, yetiştirilmiş aday olarak esneklikte zorlanıyor. mitt romney'nin kazanmasını isteyenler cumhuriyetçi parti içinde de etkinler, abd için de de etkinler. daha da öteye gidip, abd'nin egemenleridir de diyebiliriz. bu etkinler, egemenler nicelikte azınlıktır. mitt romney'nin abd başkanı seçilmesi abd'de süreklilik olur. nasıl ki, obama, bush siyasetlerinin sürdürcüsü olduysa, mitt romney de o izi sürecektir. öteki adaylar için de benzerini söyeleyebiliriz ama ençok yakışanı mitt romney olur.
newt gingrich benzeri adayların, niceliğin belirleyici olduğu demokrasilerde, kimi anlarda, kazandığı görülmüştür. newt gingrich duruma kolayca uyarlanabilen, sözü temel sayan ve uygulayandır. sözün etkisini yakaladığında sonuna değin gitmekte korkusuzdur gingrich. yarın sözünü değiştirmek zorunda kalırmış, uzun dönemde gerçekliği olmazmış sorun değildir onun için. amaç tartışmayı kazanmak, tartışmada karşıtını zorda, savunmasız kılmak birincildir. newt gingrich bilgili ve duyarlı görinme yanılsamasını en etkin kullanan siyasetçilerdendir. söyelediğiyle uyguladığının uyumu da, uyumluluğu da ikincildir. örneğin, sözde, devleti küçültecek düşünenlerin sözcüsü olurken, devletin kaynaklarını yeni harcamalarda tüketmekten alakoyamayacak zayıflıktadır. her tartışmaya girmekten çekinmez, her gündemde yeri vardır ama ne gündem oluşturacak gücü vardır; ne de tartışmada ilk savı öngörendir. kısacası, sevenleri, izleyenleri için de tehlikeli olmuştur newt gingrich ve benzerleri. kazanandan yana daha güçlü savlarla katılıp öne çıkma başarısını götermesi tartışmanın şalatıcısı da, kazanıcısı da görünümü yanıltıcıdır. newt gingrich'in adaylığına abd içinden de, abd'nin dostlarından da büyük tepkiler, hatta, korkular geliştirilecektir. bu tür siyasetçiler sözden öteye değildir. sözden korkanlar epeyi ürkecektir newt gingrich'in olası adaylığından, belki de, başkanlığından.
rick santorum, her seçimde ortaya çıkacak, sıradan adaylardandır. özellikle, özgür ve açık toplumlarda, hızla değişimin yaşandığı durumlarda değişimlere uymakta zorlananlar da, değişimlerden ürkenler de çoğalır. bu tür değişim anlarında, geleceği karanlık görüp, gösterip korkuları besleyen siyasetçiler türer. rick santorum'un abd için, günümüzdeki yeri odur. abd'nin toplumsal ve bireysel ahlak algıları hızla değişmekte, sanayileşmede, üretim ve bölüşümde ortaya çıkan dağılmalardan ürkenler abd'de de çoktur. rick santorum'iun bunları ne geriletmesi düşünülebilir, ne de olasıdır.
ron paul, adaylar içinde özgünlüğünü korumaktadır. abd'nin, bu noktada, ne küreselden yalıtılması olasıdır, ne de devlet yapısını yeniden yapılandırma denyimine girişmesi düşünülebilir. ron paul'un desteklediği ve savunduğu hedeflerin tartışmasından, abd tarihinde ron paul'lar hep yenilmiş, hep elenmiştir. ron paul'la, 2012'de de temel ve dayanak bulması olağandır abd'nin içine çekilmesi ve yaşanan tüm kargaşaların, albaştan düzenlenmesiyle çözülmesi ülküsü. siyasette bu tür ülkücülükler hep olur, hep olacaktır.
21 ocak 2012, college station, texas.
