mısır'da seçimler başladı. seçimler aşama aşama, aylarca sürecek. önce yasama gücü oluşacak. ardından da devletin başı seçilecek gelecek temmuz'da. ne değişir? önemli olan seçimlerin olması değildir artık. seçimlerin aylarca sürmesi de önemli değil çünkü bir günde de olsa, bir yıl da sürse sonuç değişmez özgür ve adil seçimler olduğu sürece. öyle anlaşılıyor ki, abd/ab ve g20'ler "müslüman biraderler" gücünde uzlaştılar. soru şudur: bu uzlaşım süreklilik kazanır mı? uzlaşımdan sapan ilk kim olur?
mısır'da askeri yönetim gücü nasıl paylaşacak? yoksa, askerler güçte direnecek gücü bulabilir mi? mısır'da değişimin nereye varacağını kestirmek uğraşı boşunadır. mısır'da güçler boşalmıştır. ortaya çıkacağa katlanacak olanları zorlu günler bekliyor. "tahrir meydanı"nının yüzbinlik kalabalığı müslüman okyanusunda bir damlacıktır. meydandakiler ne değişebilir; ne de uyarlanabilir. meydanda toplananların yaşamı mısır dışında, mısır ötesidir. mısır, mısır'lıların olma yoluna girmiştir. abd/ab'nin istediği mısır'da oluşacaklar değildi; abd/ab mısır'da oluşana katlanmak zorunda kalmıştır. abd/ab için mısır'la uzlaşımın dışında çözüm kalmamıştı.
suriye'de esad yönetiminin bir günü daha mı var; bir yıl daha dayanırlar mı? suriye'de her geçen gün suriye'nin geleceğinden günler çalmayı sürdürüyor.
suriye'nin düşmesi ıran'ı suriye'ye taşımaz. iran suriye'yledir, iran suriye'dir ama biten suriye olacaktır: iran değil. iran, suriye'den öteye vardır. iran suriye'den öteye olacaktır.
iran, abd/ab'nin kurduğu ülke ve devlet değildir. iran 80 milyonluk, binlerce yıllık tarihe yaslanan bir toplumsallıktır. iran'iı dışarıdan değiştirme gücü yoktur. iran, içinden, kendi evrimiyle değişir, yaşar. 1979'dan bu yana iran'da olamayan abd/ab'nin yeniden iran'da olmasını, ancak ve ancak iran'ın içinden işbirlikçiler gerçekleştirir.
tüm bu gelişimlerde türkiye'nin yeri ve konumu nedir? abd başkan yardımcısı joe biden, bunu anlamak ve uzlaşmak için ankara'dadır. türkiye g20'deki yerini koruyacaktır. türkiye'nin seçmesi 1945'de değişmişti. türkiye'nin yeniden yön ve yer değiştirmesinin gereğinden sözedenler olabilir ama, güçler dengesi değişimden yana değildir. iran gibi, türkiye de suriye'de esad hanedanı gittikten sonra varolacaktır. önemli olan 1979 öncesinde olduğu gibi mi; 1979'dan bu yana olduğu gibi mi?
türkiye'de kalınmanın büyük sıçramalarla yaşandığı açıktır. açık olmayan, duraklama ya da yavaşlama süreci gecikir mi; yoksa, yavaşlamayla duraklama aniden ve çöküş olarak mı yaşanır? türkiye'de akp'nin dağılışı mı duraklamayı getirir; yoksa, duraklama mı akp'yi sarsar? yaşanan servet çoğalmasının sürdürülebilirliğiyle paylaşımında sorun yaşanacağı açıktır.
avrupa'da mali pazarlar geçici soluk almıştır. abd gücüyle ab'ye sorunları öteleme olanağı sağlanmıştır. avrupa'da yaşanan "ferahlık" çözüm yolunda "refah"ı da geri getirir mi? "müreffeh" avrupa'da duraklama yavaşlatılmıştır ama, çözüme gidişe dönülmüştür diyemeyiz. ingiltere'de sokakları yeniden bulanların sokaktan ne bulduklarını bilmiyoruz. almanya ise huzur içindedir diyemeyiz ama, sessiz ve donuktur. 1980'lerle nükleer karşıtlığında tükenmiş ve barışla yeşilliğin ötesinde tepki geliştirememiş almanya'dan ne bekleyebiliriz? fransa'da, italya'da ve ispanya'da göçmenler sokaklarda varlığını gösterirken; almanya'da göçmenlere karşıtlıklardan öteye ses ve söz yok denebilir bu noktada.
abd'de cumhuriyetçi parti seçmenleriyle parti gelenekçileri arasındaki çelişki hem sürmektedir; hem de gerilim tırrmanmaktadır. cumhuriyetçi partili seçmenler, newt gingrich'de toplaşırken, partinin egemenleri mitt romney'de yeterince yoğunlaşamamaktadır. yakın günlerde, iowa aday seçimlerinden önce, iowa'da yaşanacak tartışmaların cumhuriyetçiler içi tartışmanın çözümleyici olmasından çok, parti içi anlaşmazlığın saklanamazlığını ortaya koyacaktır. sonrası önemlidir: cumhuriyetçiler birleşecekler mi; yoksa, cumhuriyetçiler'in dağılımı obama'nın sürmesini mi kolaylaştıracak? cumhuriyetçiler kendi içlerindeki ayrımları, anlaşmazlığı obama'yı eleyinceye değin öteleme gücünü bulabilirler mi? cumhuriyetçiler için seçme: romney mi, gingrich mi değildir. romney de olsa, gingrich de olsa, cumhuriyetçiler partilerine sadık kalacaklar mı? 2012 seçimlerinin belirleyicisi cumhuriyetçi seçmenlerin davranışı olacaktır.
2 aralık 2011, college station, texas.
